• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 26.7°C
    1 BF
    68%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.0°C / 25.0°C
    1 BF
    94%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 20.0°C
    1 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.0°C / 16.7°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    94%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    1 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    49%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.0°C / 22.0°C
    2 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.0°C / 26.7°C
    1 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    2 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 25.0°C
    1 BF
    78%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    0 BF
    75%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    77%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.0°C / 22.8°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.9°C / 25.0°C
    0 BF
    91%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 25.0°C
    3 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.0°C / 22.8°C
    1 BF
    73%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.0°C / 22.8°C
    1 BF
    94%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    0 BF
    92%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    49%
Η βαλανίδα
Museum Filia Lesbos
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η βαλανίδα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Μέχρι πριν από λίγες βδομάδες, όπου υπάρχουν βελανιδιές η γης έδειχνε νεκρή. Μια σκούρα, καφετιά απόχρωση κάλυπτε όλα τα άλλα χρώματα. Νόμιζες ότι τα δέντρα ήταν καμένα κι έστεκαν όρθια μέχρι να τα ρίξει κάτω ένα ανθρώπινο χέρι, ο αγέρας ή ο χρόνος. Σήμερα όλες αυτές οι εκτάσεις είναι καταπράσινες. Το πράσινο της βελανιδιάς είναι έντονο, δυνατό, θα έλεγα αρρενωπό, όπως το δέντρο· με τη δύναμη που έχει και τα όσα συμβολίζει.

Οι βαλανίδες, όπως τις ονομάζουν οι ντόπιοι, καλύπτουν αρκετά μεγάλη έκταση του δυτικού νησιού. Κάποτε έδιναν σημαντικό εισόδημα στους αγρότες της περιοχής· τότε που μάζευαν τα κελύφη τους και τα χρησιμοποιούσαν στη βυρσοδεψία για την επεξεργασία των δερμάτων. «Το βαλανίδι μάς έδινε πιο πολλά λεφτά από τις ελιές», ακούς να σου λένε, «τότε που είχε τιμή». Ακόμα βρίσκουν ξεχασμένα τσουβάλια, γεμάτα βελανίδια, στις εγκαταλειμμένες, παραθαλάσσιες αποθήκες. Είναι απ’ την τελευταία συγκομιδή, που δεν ταξίδεψε για τα βυρσοδεψεία.

Μερικές βελανιδιές είναι ορόσημα, λόγω του μεγέθους, της θέσης, αλλά και κάποιας ιστορίας που τις συνοδεύει. Εξω από το χωριό Φίλια της Λέσβου, λίγα μέτρα από το τελευταίο σπίτι, συναντάμε μια τέτοια βελανιδιά· είναι η βαλανίδα στην αναφορά και στον λόγο των παλιών. Από κει και πέρα αρχίζει η ανηφόρα και η έξοδος από την κατοικημένη περιοχή. Μέχρι αυτό το σημείο συνόδευαν οι συγγενείς κι οι φίλοι, στις αρχές του 20ού αιώνα, τους νέους του χωριού που έφευγαν στα ξένα, μετανάστες, κυρίως στην Αμερική. Τότε ήταν το πρώτο ρεύμα μετανάστευσης χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Νέοι, από τα παράλια της Μικράς Ασίας κι απ’ τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, ακολούθησαν τον δρόμο αυτό για να μη στρατευτούν. Ο χωρισμός στη βαλανίδα ίσως τους στοίχειωνε στην ξενιτιά. Μπορεί να ερχόταν, ξανά και ξανά, στις σκέψεις, στις αναμνήσεις, στα όνειρά τους. Εφερνε θαμπές μνήμες από τους συγγενείς, τους φίλους και τους χωριανούς. Τους έδενε με τον τόπο καταγωγής και τον χρόνο. Σε κάποιους θα μετατράπηκε σε υπόσχεση επιστροφής. Λένε οι παλιοί ότι μια γυναίκα, τρέχοντας πίσω από το κάρο που έπαιρνε τον άντρα της στα ξένα, έσκασε από την προσπάθεια να τον προφτάσει!

Αργότερα άρχισαν να έρχονται τα γράμματα και τα τσεκ από την Αμερική. Ολιγόλογα, όσο τους επέτρεπαν οι γραμματικές γνώσεις. Γραμμένα πάνω στα επιστολόχαρτα της φάμπρικας ή της επιχείρησης όπου δούλευαν. Μετά τις ευχές για «το έσιον της εν καρδιακί σας υγείας», ακολουθεί η αναφορά στα χρήματα που έστειλε ο ξενιτεμένος γιος· «τόρα θα λάβης ησόκληστον επιταγήν λίρας Αγγλίας 3 διά να κάμητε χαρτσηλήκη το Πάσχα».

Η βαλανίδα πρασίνισε και φέτος. Εκατό χρόνια μετά στέκει αγέρωχη, θαλερή, εκεί στην άκρη του χωριού, για να θυμίζει την ιστορία των ξενιτεμένων προπάππων, που έμειναν για πάντα στην ξενιτιά.

* συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Δρόμοι και μονοπάτια
Ενας μικρός χείμαρρος, ένας βράχος, μια συστάδα πρίνων, τα υπολείμματα τοίχου ενός ξωκλησιού είναι τα εσωτερικά όρια, τα αγροτικά τοπόσημα, τα οποία ορίζουν αυτές τις περιοχές. Τι άραγε συμβολίζουν, τι θέλουν...
Δρόμοι και μονοπάτια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα τείχη
Τι περιμένουν τα τείχη σ’ όλο τον κόσμο για να γίνουν Ιστορία; Τον χρόνο. Μόνο που μερικές φορές αυτός αργεί. Ετσι έγινε με το Σινικό Τείχος, αυτό του Βερολίνου. Τώρα ορθώνονται τείχη στο Μεξικό, στην Κορέα,...
Τα τείχη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απ’ το νερό στο λάδι
Τη συναντάς στο αριστερό μέρος του αγροτικού δρόμου. Μόλις προσπεράσεις μια συστάδα πεύκων και το μικρό γεφυράκι. Βρίσκεται πάνω στο όριο του κτήματος, στη σκιά των λιόδεντρων
Απ’ το νερό στο λάδι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επανεμφάνιση του νεανίσκου από τον Αγιο Γεώργιο
Σύμφωνα με το Συναξάριο της Κωνσταντινούπολης, στην εκβολή του ποταμού Αχερώνα της Αχερώνης στον Κόλπο Καλλονής Λέσβου «υπάρχει ένας ναός του μεγαλομάρτυρος Γεωργίου, ενδοξότατος και περιφανής, ο οποίος...
Η επανεμφάνιση του νεανίσκου από τον Αγιο Γεώργιο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η καρδιά του δέντρου
Στο πάρκο του Σκοπευτηρίου στέκεται μονάχο ένα παλιό δέντρο. Οι ρίζες-πλοκάμια του ψάχνοντας το φως επεκτείνονται γύρω του σαν προστατευτικός κλοιός.
Η καρδιά του δέντρου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάνω στον κύκλο
Τούτες τις μέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από τα γεγονότα που συνέβησαν στην αγροτική τοποθεσία Καράβα της Λέσβου. Τότε που ισχυρές δυνάμεις των ΜΑΤ ήρθαν νύχτα στο νησί, για να επιβάλουν τη δημιουργία...
Πάνω στον κύκλο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας