• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.1°C / 15.7°C
    3 BF
    63%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.5°C / 13.8°C
    2 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 14.9°C / 17.9°C
    6 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 10.9°C / 13.9°C
    3 BF
    58%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    4 BF
    58%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 13.2°C
    1 BF
    91%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.3°C / 8.4°C
    2 BF
    71%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.4°C / 17.6°C
    3 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 20.4°C
    4 BF
    79%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.9°C / 14.9°C
    3 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 17.9°C
    5 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 11.8°C / 14.7°C
    4 BF
    63%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    5 BF
    87%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.5°C / 14.5°C
    3 BF
    66%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 14.5°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 21.0°C
    2 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.9°C
    2 BF
    67%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.3°C / 12.1°C
    3 BF
    62%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 13.9°C
    3 BF
    70%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    2 BF
    90%
EUROKINISSI/ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η οικονομία και ο μεγάλος θυμός

  • A-
  • A+
Σήμερα κανείς δεν έχει την ψευδαίσθηση ότι η απασχόληση θα επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την πανδημία. Εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζόμενοι που έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα ή έχουν απολυθεί θα εγκαταλείψουν το εργατικό δυναμικό μόνιμα.

Η πανδημία COVID-19 δεν είναι μια συνηθισμένη απειλή. Η δυναμική της και κυρίως οι επιπτώσεις την κάνουν να διεκδικεί μαζί με ορισμένες άλλες περίοπτη θέση στην Ιστορία. Φυσικά έχει ορισμένα χαρακτηριστικά τα οποία είναι απόλυτα συμβατά με τον χαρακτήρα της εποχής: τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα χωρίς να σταματά σε κανένα σύνορο.

Η αλήθεια είναι ότι -όπως συμβαίνει με τις κρίσεις- απομυθοποίησε πολλές «αξίες» τις οποίες οι σύγχρονες κοινωνίες αντιμετώπιζαν ως «αρχές» στην προσπάθεια να οικοδομήσουν τη νέα εκδοχή του κράτους. Με προδρόμους τον Ρίγκαν και τη Θάτσερ, οι πολιτικές ηγεσίες έκαναν συστηματικές αφαιμάξεις σε οτιδήποτε χαρακτηριζόταν «δημόσιο» με προφανή σκοπό να επιβάλουν το αναιμικό κράτος που μέσω της φορολογίας θα επιδοτούσε τους οικονομικούς πάτρωνές τους. Το ξέσπασμα της πανδημίας όμως έκανε φανερό ότι το αναιμικό κράτος ήταν πολύ αδύναμο για να αντεπεξέλθει στις ανάγκες να αντιμετωπιστεί μια τέτοιου μεγέθους και έντασης κρίση.

Οι επίγονοι του ηθοποιού από το Ταμπίκο και της κόρης του μπακάλη από το Γκράνθαμ κινητοποιήθηκαν για να αποτρέψουν τα χειρότερα. Ετσι -ακόμα και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της θεωρίας της ελεύθερης αγοράς- ανέσυραν τον τσελεμεντέ του Κέινς κι άρχισαν να εφαρμόζουν τις συνταγές του. Κάποιοι, οι πιο κυνικοί, δεν δίστασαν να χωθούν βαθιά μέσα στο πατάρι για να ανασύρουν τις παμπάλαιες συνταγές από την εποχή του προστατευτισμού. Ως σύγχρονοι εικονοκλάστες απαρνήθηκαν -προσωρινά- τις ιερές εικόνες της «ελεύθερης αγοράς» και της «παγκοσμιοποίησης» καθώς φοβήθηκαν την αντίδραση των ενδεών θυμάτων της πανδημίας.

Η αντιπαράθεση των ηγετών των G7 για τις προμήθειες των εμβολίων ήταν αναμφίβολα πλήγμα στην κάποτε φαινομενικά αμείλικτη πορεία της παγκοσμιοποίησης. Οι ηγέτες των πλούσιων χωρών σε μια νύχτα αποσκίρτησαν από τις θεολογικού περιεχομένου αναφορές στις φιλελεύθερες αρχές και συμφιλιώθηκαν με αδίστακτους περιορισμούς που στόχευαν στην ικανοποίηση νέων εσωτερικών πολιτικών απαιτήσεων.

Ταυτόχρονα, παραμερίζοντας τις διδαχές του Φρίντμαν για τις στρεβλώσεις που προκαλεί η κρατική παρέμβαση, εφάρμοσαν δημοσιονομικά προγράμματα κολοσσιαίου κόστους. Η εκτιμώμενη δημοσιονομική στήριξη που ξεπερνά τα 11 τρισ. δολάρια και διοχέτευσαν οι χώρες του G20 στις οικονομίες τους προκειμένου να αποφευχθεί η κατάρρευση, είναι αψευδής μάρτυρας της υποκριτικής εμμονής τους στις αρχές της ελεύθερης αγοράς.

Χρειάστηκαν μόλις δώδεκα μήνες για να αποδειχθεί ότι οι «κανόνες» των μοντέλων ανάπτυξης που επέβαλλαν -άλλοτε με τη βία και άλλοτε με την παραπλάνηση- ήταν μολυσμένοι και καταστροφικοί. Ο πύργος που πρώτος υπέκυψε στην επιθετική μανία του COVID-19 ήταν η... εξωστρέφεια ως εργαλείο ανάπτυξης και ευημερίας. Λόγω του κλεισίματος των συνόρων και των lockdown, η παγκόσμια ζήτηση αγαθών συρρικνώθηκε, πλήττοντας τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εξαγωγές. Η αλήθεια είναι το μοντέλο της εξωστρέφειας και πριν από την πανδημία είχε τρωθεί.

Μεταξύ 2008 και 2018, η παγκόσμια αύξηση του εμπορίου μειώθηκε κατά το ήμισυ, σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία. Για οικονομίες όπου ο τουρισμός είναι σημαντική πηγή ανάπτυξης, η κατάρρευση των διεθνών ταξιδιών ήταν καταστροφική. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προέβλεψε ότι στην Καραϊβική, όπου ο τουρισμός αντιπροσωπεύει μεταξύ 50% και 90% του εισοδήματος και της απασχόλησης αντίστοιχα, τα τουριστικά έσοδα θα «επιστρέψουν στα επίπεδα πριν από την κρίση μόνο σταδιακά τα επόμενα τρία χρόνια».

Χρειάστηκε μόλις ενάμισης χρόνο κυριαρχίας της COVID-19 για να φανεί ότι για τις πολιτικές ηγεσίες η εργασία δεν είναι το εργαλείο που εξασφαλίζει την ευημερία των ανθρώπων, αλλά εξάρτημα ενός μηχανισμού κατασκευής κερδών για μερικά εκατομμύρια πλουσίων. Σήμερα κανείς δεν έχει την ψευδαίσθηση ότι η απασχόληση θα επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την πανδημία.

Εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζομένων που έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα ή έχουν απολυθεί θα εγκαταλείψουν το εργατικό δυναμικό μόνιμα. Αλλοι θα χάσουν δεξιότητες και δεν θα έχουν ευκαιρίες επαγγελματικής ανάπτυξης κατά τη διάρκεια της μακράς περιόδου ανεργίας. Επίσης πολλοί εργαζόμενοι, κυρίως νέοι, δεν θα μπορούν ποτέ να βρουν δουλειά σε μια αγορά η οποία με πρόσχημα την πανδημία υποκαθιστά θέσεις εργασίας αξιοποιώντας τις δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία. Τέλος, οι ανισότητες και οι αποκλεισμοί στην εκπαίδευση εξασφαλίζουν συνθήκες αυτοτροφοδοτούμενου αποκλεισμού για εκείνους που δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την εκπαίδευση που ζητούν οι αγορές.

Ο τρίτος κανόνας που ανατράπηκε λόγω πανδημίας αφορά τις... ίσες ευκαιρίες. Το πιο εμφανές χαρακτηριστικό αυτής της κρίσης είναι ότι δημιουργεί έντονες οπισθοδρομήσεις μέσα στις χώρες και πέραν των χωρών καθώς το κόστος επιμερίζεται δυσανάλογα σ’ εκείνους με χαμηλότερα εισοδήματα (άτομα, επιχειρήσεις και χώρες).

Η συρρίκνωση της απασχόλησης και της αμοιβής εργασίας δημιουργεί στρατιές ανέργων και φτωχών εργαζομένων. Οι μικρές επιχειρήσεις είναι οι πιο ευάλωτες στη χρεοκοπία, λόγω της περιορισμένης πρόσβασης στο τραπεζικό σύστημα, της αλλαγής των καταναλωτικών συμπεριφορών και της αδυναμίας προσαρμογής στις συνθήκες που διαμορφώθηκαν από τα υποχρεωτικά lockdown.

Η οπισθοδρομική φύση της πανδημίας μπορεί επίσης να ενισχυθεί από μια παγκόσμια αύξηση των τιμών των τροφίμων, καθώς οι ασθένειες και τα lockdown διαταράσσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και τα μοτίβα μετανάστευσης της γεωργικής εργασίας. Τα Ηνωμένα Εθνη προειδοποίησαν πρόσφατα ότι ο κόσμος αντιμετωπίζει τη χειρότερη επισιτιστική κρίση σε 50 χρόνια.

Η τεράστια οικονομική συρρίκνωση που έχει προκαλέσει η πανδημία θα πυροδοτήσει μια χρηματοπιστωτική κρίση καθώς τα μη εξυπηρετούμενα εταιρικά και κρατικά δάνεια που συσσωρεύονται θα προκαλέσουν αλυσιδωτές πτωχεύσεις. Αυτή η κρίση θα ακολουθήσει μια πορεία παρόμοια με εκείνη της κρίσης του 2008, αλλά θα είναι χειρότερη και θα πλήξει τα νοικοκυριά και τις χώρες χαμηλού εισοδήματος πιο σκληρά από τους πλουσιότερους ομολόγους τους.

Οι άνθρωποι που έχουν χάσει τη δουλειά τους, έχουν δει τις επιχειρήσεις τους να κλείνουν, έχουν εξαντλήσει τις αποταμιεύσεις τους και διαπιστώνουν την αδιαφορία και την έλλειψη αρχών των πολιτικών, είναι πλέον θυμωμένοι. Η Ιστορία δείχνει ότι όταν ο μεγάλος θυμός καθορίζει τη συμπεριφορά των κοινωνιών, τότε οι πολιτικές του εθνικισμού και της εκμετάλλευσης βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για να ανθήσουν.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελλάδα 2.0: Το πρόβλημα του Φέρμι και ο πολλαπλασιαστής
Τα 57 δισ. ευρώ που έγιναν… 10: Το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» παρουσιάστηκε σαν ένα πολυσύνθετο πρόγραμμα αξίας 57 δισ. ευρώ. Εάν όντως κινητοποιούνταν 57 δισ. θα περιμέναμε πάνω από 1,1 εκατομμύριο...
Ελλάδα 2.0: Το πρόβλημα του Φέρμι και ο πολλαπλασιαστής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μία ακόμα χαμένη ευκαιρία
«Ποτέ μην αφήνεις μια καλή κρίση να χαθεί», λέει ένα δημοφιλές αξίωμα της πολιτικής. Από μια πρώτη ματιά η αλήθεια του είναι αυταπόδεικτη.
Μία ακόμα χαμένη ευκαιρία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ταξικό πρόσημο της υγειονομικής κρίσης
Τέτοιες μέρες, έναν χρόνο πριν, παρακολουθούσαμε στα τηλεοπτικά δίκτυα εικόνες από την πανδημία στη Γουχάν, από τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας, τους θανάτους μέσα στους δρόμους και στα νοσοκομεία που είχαν...
Το ταξικό πρόσημο της υγειονομικής κρίσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας δημοσιονομικός ελέφαντας στο σαλόνι μας
Η οικονομική κρίση του COVID-19 εδραιώνει μια μακρά περίοδο κατά την οποία οι δημόσιες δαπάνες αυξάνονται στην ευρωζώνη, και πρόκειται να αυξηθούν περισσότερο.
Ενας δημοσιονομικός ελέφαντας στο σαλόνι μας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαψεύσεις από το μέλλον
Ο κόσμος του μέλλοντος είχε ήδη χαθεί επειδή υποσχόταν περιπέτειες, ουρανούς με τ’ άστρα, διαρκή ανάπτυξη και νεοφιλελεύθερους κοινωνικούς μετασχηματισμούς.
Διαψεύσεις από το μέλλον
ΑΠΟΨΕΙΣ
H δουλειά δεν είναι για χόρταση
Σήμερα όσοι τυχεροί εργάζονται διαπιστώνουν ότι ούτε ο μισθός ούτε η ίδια η δουλειά είναι για χόρταση. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο μισθός, είτε ολόκληρος είτε μισός, δεν φτάνει για να χορτάσει ένας...
H δουλειά δεν είναι για χόρταση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας