• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.3°C / 25.1°C
    2 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.6°C / 22.1°C
    1 BF
    86%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 22.0°C / 24.8°C
    0 BF
    55%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 20.9°C / 21.9°C
    0 BF
    60%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 21.9°C
    4 BF
    52%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 18.0°C / 21.0°C
    3 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.3°C / 17.4°C
    1 BF
    88%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 21.9°C / 23.6°C
    1 BF
    65%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.0°C / 25.4°C
    3 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.9°C / 21.9°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 22.9°C
    5 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.6°C / 21.7°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 23.9°C
    0 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    19°C 18.9°C / 19.5°C
    2 BF
    94%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.5°C / 22.9°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 21.8°C / 25.4°C
    3 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.5°C / 25.3°C
    0 BF
    54%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 19.3°C / 21.6°C
    2 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 19.2°C / 22.2°C
    1 BF
    75%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 17.8°C
    1 BF
    62%
EUROKINISSI/ΥΠ. ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ/ΧΑΡΗΣ ΑΚΡΙΒΙΑΔΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Να αποφύγουμε το τέλμα στην εξωτερική πολιτική

  • A-
  • A+

Η εξέλιξη της πανδημίας -αλλά και ο εξωραϊσμός της κατάστασης από την κυβέρνηση και τα φιλικά της μέσα- δεν έχει επιτρέψει να διαφανεί σε όλη της την έκταση η προβληματική κατάσταση όλων των μετώπων της εξωτερικής πολιτικής. Δυστυχώς, η έλλειψη σχεδιασμού και στρατηγικής της κυβέρνησης συνδυάζεται με μια στάση της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατώτερη των περιστάσεων, που δεν αφορά μόνον τις υποθέσεις δικού μας ενδιαφέροντος. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικής ανεπάρκειας αποτελούν οι πολλαπλές αδυναμίες της στη διαχείριση των διπλωματικών και πολιτικών επιπτώσεων της πανδημίας.

Η Επιτροπή συνήψε συμβάσεις με τις πολυεθνικές του φαρμάκου που δεν εξασφάλιζαν ούτε πλήρως αποτελεσματικούς όρους ταχείας παράδοσης των εμβολίων, ούτε πρόβλεψη για τα πνευματικά δικαιώματα, μολονότι μεγάλο μέρος της παραγωγής και έρευνας είχε προχρηματοδοτηθεί με ευρωπαϊκό, δημόσιο χρήμα.

Στη συνέχεια αντιτάχθηκε στις προοδευτικές προτάσεις της Αριστεράς, όπως αυτές του Αλέξη Τσίπρα, να αντιμετωπιστούν τα εμβόλια ως παγκόσμιο δημόσιο αγαθό. Η σαφής υποστήριξη της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Ευρωκοινοβουλίου δεν ευαισθητοποίησε την Επιτροπή. Αντιθέτως, η πρόσφατη υποστήριξη από την κυβέρνηση Μπάιντεν της πρότασης για την άρση της πατέντας οδήγησε την πρόεδρο της Επιτροπής σε εντυπωσιακή φραστική κυβίστηση, που μένει να δούμε αν θα οδηγήσει σε ουσιαστική αλλαγή στάσης, δεδομένου ότι η Α. Μέρκελ υποστηρίζει μέχρι τέλους τα συμφέροντα των εταιρειών της.

Ιδια παθητικότητα, παρά τις μεμονωμένες προσπάθειες της Γαλλίας, επικρατεί σε όλα τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής, όπου η Ε.Ε. φαίνεται ότι έχει παραιτηθεί από τη φιλοδοξία να κινείται ως αυτόνομος διεθνής παίκτης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου να μη διαμορφώσει αυτοτελή στρατηγική απέναντι στην Τουρκία, αλλά να περιμένει πρώτα τις αποφάσεις της νέας αμερικανικής προεδρίας για να στοιχηθεί αναλόγως. Τα δε Συμπεράσματα που ακολούθησαν τον Μάρτιο 2021 αντανακλούν την αδυναμία της Ε.Ε. να αναδείξει μια συγκροτημένη στρατηγική σε σχέση με την Τουρκία.

Η Γερμανία ακολουθεί πλέον χωρίς προσχήματα μια πολιτική ίσων αποστάσεων, που εξ αντικειμένου ενθαρρύνει την αναθεωρητική τουρκική στρατηγική. Αυτή επιβεβαιώθηκε όχι μόνον στις πρόσφατες δηλώσεις του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών μετά τη συνάντησή του με τον Τούρκο ομόλογό του, αλλά και από την ίδια την Α. Μέρκελ στη Διακοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης. Με ανάγκασε να παρατηρήσω ότι αναφέρθηκε σε όλα τα ανοικτά μέτωπα της ηπείρου, εκτός από το Κυπριακό.

Δεν είναι, βεβαίως, μόνον η καγκελάριος που «ξέχασε» το Κυπριακό. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι ο μόνος Ελληνας πρωθυπουργός που δεν αναφέρθηκε σε αυτό στην ετήσια ομιλία του στον ΟΗΕ. Και αυτό στην πιο κρίσιμη καμπή του, όταν επίσημα πλέον η Τουρκία επιδιώκει τη νομιμοποίηση της εισβολής μέσω της αναγνώρισης δύο κυρίαρχων κρατών. Στην πρόσφατη άτυπη πενταμερή, η χώρα μας πήγε χωρίς να έχει προηγηθεί συνάντηση του πρωθυπουργού με τους αρχηγούς των κομμάτων, όπως το 2017. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έλειπε από το τραπέζι, αντίθετα με τη διαπραγμάτευση στη Γενεύη επί των ημερών μας.

Η κυβέρνηση εκμεταλλεύεται επικοινωνιακά τα όσα -ορθώς- είπε ο Ν. Δένδιας στην Αγκυρα, αλλά βάζοντας όλα τα προβλήματα στη γυάλα, θεωρώντας, από ό,τι φαίνεται, ότι ουσιαστικός διάλογος με την Τουρκία μπορεί να υπάρξει μόνο στα θέματα οικονομίας και εμπορίου. Πρόκειται για ιδιαίτερα επικίνδυνη επιλογή. Η Αγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη στασιμότητα στο Κυπριακό για την αλλαγή του πλαισίου της διαπραγμάτευσης, στα δε διμερή, ώστε να κερδίσει χρόνο για να περάσει τον κάβο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου και να δει πώς θα χειριστεί τη νέα αμερικανική προεδρία στη συνάντηση Ερντογάν-Μπάιντεν στο ΝΑΤΟ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ελλείψει άλλης ενεργητικής στρατηγικής, φαίνεται να θεωρεί ότι η πίεση της προεδρίας Μπάιντεν είναι επαρκής, όχι για έντιμες λύσεις στα ελληνοτουρκικά, τις οποίες ούτε καν σκέπτεται, ή για έναν ουσιαστικό διάλογο, αλλά μόνο για εκτόνωση της έντασης. Πρόκειται για επικίνδυνη αυταπάτη. Βασική και διαχρονική στόχευση της αμερικανικής πολιτικής είναι να κρατήσει την Αγκυρα στη Δύση, μακριά από τη Ρωσία, και να αξιοποιήσει την παρουσία της στην περιοχή. Εκεί θα εστιάσει και πολύ λιγότερο στα ελληνοτουρκικά.

Συνδυάζει δε την πίεση με αντίθετες κινήσεις αναγνώρισης του ρόλου της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή, εφόσον επανευθυγραμμιστεί με τα ατλαντικά συμφέροντα. Για παράδειγμα, με επίνευση των ΗΠΑ έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί στην Κωνσταντινούπολη η διεθνής διάσκεψη του ΟΗΕ για το Αφγανιστάν. Στην Τουρκία έχει ανατεθεί από τον Ιανουάριο η διοίκηση της Ομάδας Πολύ Υψηλής Ετοιμότητας του ΝΑΤΟ και πρόσφατα ορίστηκε επικεφαλής της ΝΑΤΟϊκής αποστολής στο Αφγανιστάν Τούρκος στρατηγός. Οι συνομιλίες σε σχέση με τον τουρκικό ρόλο στη Λιβύη, τη Συρία και την Ουκρανία επίσης αναβαθμίζονται.

Δεν πρέπει να θεωρούμε, συνεπώς, δεδομένη τη ρήξη ΗΠΑ και Τουρκίας ούτε απόλυτη την υποστήριξή τους στις δικές μας θέσεις. Η σχέση με την Ουάσινγκτον θα πρέπει να κινείται στη βάση της αμοιβαιότητας και της ευθυγράμμισης συμφερόντων, όχι στην αποδοχή του ρόλου του «πιστού και δεδομένου συμμάχου», που, όπως υποστήριξε πρόσφατα ο κ. Δένδιας στο Atlantic Council, υποστηρίζει προκαταβολικά την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή, «επειδή μοιραζόμαστε κοινές αξίες».

Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση πρέπει να αξιοποιήσει το παράθυρο ευκαιρίας που ανοίγει η ανάγκη της Τουρκίας να εξασφαλίσει ομαλό πολιτικό περιβάλλον σχέσεων με την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ, ενόψει των μεγάλων προβλημάτων της οικονομίας της, ούτως ώστε να ασκηθεί πίεση σε αυτήν για την πραγματοποίηση ουσιαστικού διαλόγου, για την εξομάλυνση σχέσεων και την αναζήτηση αμοιβαία αποδεκτών λύσεων, όπου είναι δυνατόν, στο πλαίσιο πάντοτε του διεθνούς δικαίου και ειδικά του δικαίου της θάλασσας.

* Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, τομεάρχης Εξωτερικών ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μπροστά ο Γκουτέρες για μόνιμες λύσεις
Ο πρόεδρος Αναστασιάδης για τρία χρόνια με διάφορες προφάσεις ταλαντεύεται ποιο δρόμο να ακολουθήσει. Σήμερα βρίσκεται πίσω από τα γεγονότα όταν δηλώνει ότι «η Λευκωσία είναι πάντοτε έτοιμη για διάλογο», αλλά...
Μπροστά ο Γκουτέρες για μόνιμες λύσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στρατηγική αυτονομία
Οι προκλήσεις για την Ευρώπη, γεωπολιτικές και άλλες, αυξάνονται. Και η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι πολιτική, αν η Ευρώπη θέλει να είναι ένας παίκτης με πραγματικό γεωπολιτικό ανάστημα.
Στρατηγική αυτονομία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κρίση ως ευκαιρία
Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η Ε.Ε. διαψεύδει σταθερά την παραδοχή ότι η αντιμετώπιση των κρίσεων οδηγεί σε ντε φάκτο εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Η κρίση ως ευκαιρία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελλειμμα ηγεσίας στην Κύπρο
Η πρόταση Αναστασιάδη για επιστροφή στο Σύνταγμα του ’60 ήρθε… καπάκι, εξαφανίζοντας παντελώς το ζητούμενο. Κανείς δεν συζητά για την τραγική κατάληξη των Βαρωσίων. Ετσι, συντελείται η τέλεια αποσύνδεση με την...
Ελλειμμα ηγεσίας στην Κύπρο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ατελείωτος κύκλος της διαφθοράς
Στον χώρο της Ε.Ε., η πολιτική αξιοπιστία της Κύπρου είναι στην πλέον δυσμενή θέση από ποτέ. Η έξαρση της βιομηχανίας «χρυσών διαβατηρίων» και ο «χαριστικός» ΦΠΑ συνέπεσαν με τη ραγδαία επιδείνωση των...
Ο ατελείωτος κύκλος της διαφθοράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τετελεσμένα έναντι ψηφισμάτων
Επί της ουσίας το στάτους κβο στο Βαρώσι αλλάζει σταδιακά, όπως επιβλήθηκαν τετελεσμένα και αλλού (ΑΟΖ), ενώ η στάση ΟΗΕ - Ε.Ε. εστιάζει περισσότερο, όχι στο να ανακόψει την Τουρκία, αλλά να τη συγκρατήσει και...
Τετελεσμένα έναντι ψηφισμάτων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας