• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.6°C / 25.7°C
    1 BF
    53%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.6°C / 25.5°C
    1 BF
    58%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 18.0°C / 26.0°C
    3 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 19.2°C
    2 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    3 BF
    72%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.6°C / 24.3°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.4°C / 18.4°C
    1 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    2 BF
    49%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.4°C / 24.8°C
    4 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.9°C / 23.9°C
    2 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.1°C / 24.8°C
    5 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.3°C / 23.6°C
    4 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 18.5°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.5°C / 20.1°C
    1 BF
    50%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    2 BF
    65%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    2 BF
    61%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.3°C / 21.5°C
    2 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.7°C / 25.6°C
    1 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    59%
Οι διαφορές μιας βυζαντινής και μιας δυτικής εικόνας με θέμα την Σταύρωση

Οι διαφορές μιας βυζαντινής και μιας δυτικής εικόνας με θέμα την Σταύρωση

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η παράδοση στη δυτική θρησκευτική ζωγραφική επικεντρώνεται στη φύση και όχι στην υπόσταση. Οι ζωγράφοι αναπαριστώντας πιστά τη φύση εικονίζουν πολύ ρεαλιστικά το θάνατο όπως φαίνεται εδώ στα έργα του Matthias Grunevald και του Hans Holbein. Στη Σταύρωση, στην αποκαθήλωση και στην ταφή το πρόσωπο και το σώμα του Χριστού έχουν τα σημάδια της βασάνου, του μαρτυρίου, τρομάζουν οι ανοικτές πληγές, η μελανιασμένη και κιτρινισμένη σάρκα, τα στρεβλωμένα άκρα,.. Οίκτος και φόβος ώστε να υπηρετηθεί η δυτική κουλτούρα και αντίληψη για παραδειγματισμό. Το σώμα του Χριστού στην υπηρεσία της διδακτικής αντίληψης.

Στους αντίποδες η βυζαντινή- χριστιανική αγιογραφική παράδοση όπου ού την φύσιν αλλά την υπόστασιν εικονίζομεν. Στις εικόνες της βυζαντινής παράδοσης ζωγραφίζουν την υπόσταση, την ύπαρξη, την αρχική σημασία του θεμελίου, την ουσία ως οντολογική πραγματικότητα, το σύνολο των υποσυνόλων τα οποία συνθέτουν τις ιδιαιτερότητες κάθε υπάρξεως, τη φυσιογνωμία, τα κριτήρια της συλλογικής δέσμευσης. Το αθάνατο θεμέλιο στη χριστιανική παράδοση δεν είναι ο αιώνιος, δεδομένος, αμετάβλητος, ανερμήνευτος λόγος αλλά η κλήση που απευθύνει ο Θεός στον άνθρωπο: Η κλήση από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, η εντελέχεια από το μη όν στο είναι. Έτσι αν στη Σταύρωση απεικονίσεις την υπόσταση και όχι τη φύση τότε τα έχεις δείξεις όλα. Ο Σεφέρης σημειώνει μια φράση του αυτοδίδακτου ζωγράφου Θεόφιλου: Η ζωγραφιά πρέπει να τα λέει όλα. Στις βυζαντινές εικόνες της Σταυρώσεως, Αποκαθηλώσεως, Ταφής οι βυζαντινοί καλλιτέχνες τονίζουν την Ανάσταση και όχι το θάνατο, την υπόσταση και όχι τη φύση.

Ο Σταυρός είναι μεν το μέγιστο σύμβολο του μαρτυρίου, αλλά την ίδια στιγμή μας φανερώνει  και την πραγματική του υπόσταση που είναι η Ανάσταση.

Ο βυζαντινός καλλιτέχνης ζωγραφίζει την Ανάσταση την ίδια στιγμή που ζωγραφίζει  την Σταύρωση, την ανθρώπινη εγκατάλειψη Του εσταυρωμένου στην Αγάπη του Πατρός.

.., έβλεπες µια εικόνα µε διαστάσεις αρκετά ακανόνιστες· είχε περίπου δυόµισι πήχες µάκρος και τριάντα πόντους ύψος. Αυτή η εικόνα παρουσίαζε τον Σωτήρα µετά την Αποκαθήλωση.

 – Μα αυτό είναι µια κόπια του Χανς Χολµπάιν , είπε ο πρίγκιπας, αφού εξέτασε καλά τον πίνακα,..

– Αυτός ο πίνακας! φώναξε ο πρίγκιπας σαν να του ήρθε µια ξαφνική έµπνευση, αυτός ο πίνακας! Μα ξέρεις πως βλέποντάς τον µπορείς να χάσεις την ίδια σου την πίστη;

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Ηλίθιος, 2,IV, 292.

Παρίστανε τον Χριστό τη στιγµή της Αποκαθήλωσης. Εάν δεν κάνω λάθος, οι ζωγράφοι έχουν τη συνήθεια να ζωγραφίζουν τον Χριστό ή όταν είναι επάνω στο Σταυρό ή µετά την Αποκαθήλωση, µε µια απόχρωση υπερφυσικής οµορφιάς στο πρόσωπο. Προσπα θούν να διατηρήσουν σ’ Αυτόν αυτήν την οµορφιά, ακόµη και τις στιγµές των πιο φρικτών βασάνων. ∆εν υπήρχε τίποτε απ’ αυτήν την οµορφιά στον πίνακα του Ρογκόζιν· ήταν η τέλεια αποµίµηση ενός ανθρώπινου πτώµατος, που είχε το αποτύπωµα του πόνου και είχε υποφέρει πριν ακόµα σταυρωθεί. Έβλεπε κανείς εκεί τα σηµάδια από τις πληγές, την κακή µεταχείριση και τα άσχηµα χτυπήµατα που είχε δεχτεί από τους φρουρούς του και τον όχλο, όταν κουβαλούσε το σταυρό και έπεφτε κάτω απ’ το βάρος του· τα µαρτύρια τελικά της σταύρωσης που Αυτός είχε υποφέρει έξι ολόκληρες

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Ηλίθιος, 3,VI 550.

 

Hans Holbein der Jüngere, 1497 - 1543. Το έργο φιλοτεχνήθηκε το 1521.
Oil on wood, 31 x 200 cm
Kunstmuseum, Öffentliche Kunstsammlung, Basel

1. Σταύρωση από το Βυζαντινό Χριστιανικό Μουσείο, 14ος αι, 103x 85 εκατοστά.

Οι ραδινές, λεπτότεχνες, λεπταίσθητες  μορφές  διακρίνονται για την  ευγένεια  και τη συγκρατημένη νηπτική θλίψη τους. Συνθέτουν μια εικόνα με λιτότητα και ισορροπημένη αρμονία. Αποδίδονται με σχέδιο ενορατικής ζωγραφικής ενώ στην αρμονία της συνθέσεως συμβάλλουν τα χρώματα και ο χρυσός κάμπος του ανέσπερου αϊδίου φωτός. Εικονίζεται ο Χριστός στον Σταυρό, η Παναγία και ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος.

Κόκκινες επιγραφές αναγράφονται πάνω από τα κεφάλια τους. Η Παναγία, βυθισμένη με αξιοπρέπεια στη θλίψη της και στον κόσμο της απώλειας, στέκει εξαϋλωμένη, απόκοσμη, τυλιγμένη σε σκούρο μπλε μαφόριο. Ο θρήνος της είναι άφωνος και ασίγαστος. Ο Ιωάννης εξαντλημένος σκύβει το κεφάλι. Χαμηλά αναπτύσσεται η Ιερουσαλήμ μονόχρωμη, γήινη, θλιμμένη.

Πάνω από τον Σταυρό δύο Άγγελοι συμβάλλουν με το θρήνο τους στο κορυφαίο πάθος της Χριστιανοσύνης.

Η εικόνα έχει φιλοτεχνηθεί σε  αξιόλογο καλλιτεχνικό εργαστήριο της Κωνσταντινούπολης κατά την Παλαιολόγεια περίοδο ,τον 14ο αι. (περίπου 150 χρόνια πριν τα έργα του Γκρίνεβαλντ και Χόλμπάιν που αναφέρομαι στο παρόν κείμενο)