• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 14.6°C / 20.0°C
    1 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    19°C 15.2°C / 19.9°C
    2 BF
    39%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.4°C / 22.0°C
    4 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.3°C / 17.9°C
    3 BF
    32%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    72%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.1°C / 19.3°C
    2 BF
    48%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.7°C / 13.4°C
    2 BF
    30%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.8°C / 21.6°C
    2 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.3°C / 20.4°C
    5 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 15.9°C / 18.9°C
    3 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 19.6°C
    5 BF
    55%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    1 BF
    50%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    4 BF
    46%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.9°C / 16.5°C
    2 BF
    58%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.7°C / 16.7°C
    2 BF
    58%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 23.2°C
    2 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.8°C / 19.3°C
    0 BF
    62%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 18.1°C
    0 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.8°C / 20.0°C
    2 BF
    53%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    2 BF
    39%
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το κιτς, η προβατοποίηση και η χούντα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Το κιτς ξεκίνησε γύρω στα 1870 στο Μόναχο, όπου οι τότε καλλιτεχνικοί κύκλοι χαρακτήριζαν με τη λέξη kitsch την παραφθορά της λέξης sketch (δηλ. σκίτσο), την αντίθεσή τους για τα μικροαντικείμενα με λαϊκή προέλευση που αγόραζαν για σουβενίρ ξένοι τουρίστες. Η συγκεκριμένη τέχνη χαρακτηρίζεται σαν γλυκερή τέχνη, κακόγουστη, που ανταποκρίνεται στα γούστα της πλατιάς μάζας:

«Με το παραπάνω... αντικειμενικό κριτήριο, ως κακοτέχνημα (κιτς) μπορούν να θεωρηθούν όλα εκείνα τα αρχαιολογικής προέλευσης μικροαντικείμενα, σουβενίρ ή δώρα που προορίζονται για τουρίστες, τα εικονισματάκια που πουλιούνται για τουρίστες, τα εικονισματάκια που πουλιούνται στους “πιστούς” σε μοναστήρια, πανηγύρια και “ειδικά” καταστήματα, και μερικά μικροσκεύη του νοικοκυριού (ποτήρια, πιάτα, αυγοθήκες κ.ά.) ή φωτογραφικές αναπαραστάσεις (αφίσες) μεγάλων ζωγραφικών έργων και οι παλιές εκείνες “χαλκομανίες” με την Γενοβέφα, τους ήρωες του Εικοσιένα κ.ά., που διακοσμούσαν άλλοτε τους τοίχους του λαϊκού και μικροαστικού σπιτιού»(1).

Με το κιτς γεμίζουμε τον κόσμο με ψεύτικα συναισθήματα, με μια πλαστή αισθητική αξία και ταυτόχρονα συγκαλύπτουμε τη διαφορά ανάμεσα σε αντικείμενα με αξία και αντικείμενα με τιμή. Για να θυμηθούμε αυτό που έλεγε ο Οσκαρ Ουάιλντ: «Ο κυνικός γνωρίζει την τιμή των πάντων και την αξία κανενός». Με αυτή την έννοια, το κιτς αποτελεί μια πολύ καλή εισαγωγή στην έννοια της εμπορευματοποίησης, όπου όλα, υλικά και άυλα, συνδέονται με μια συγκεκριμένη τιμή. Υπενθυμίζω ότι η εμπορευματοποίηση αποτελεί την προϋπόθεση της κοινωνίας της κατανάλωσης.

Ωστόσο ο πραγματικός στόχος της χούντας δεν ήταν η έλευση της κοινωνίας της κατανάλωσης, αλλά η διαμόρφωση μιας ψευδεπίγραφης μαζικής δημοκρατίας μέσω της «οικοδόμησης» άβουλων, προβατοποιημένων ακροατηρίων με βάση την επικράτηση της εικόνας, την τηλεόραση που υποβάσταζε την εικόνα, την έκρηξη της ατομικότητας, την αποδοχή τού όποιου τηλεοπτικού περιεχομένου χωρίς την παραμικρή σκέψη από τα ακροατήρια και την ατέλειωτη προπαγάνδα μέσα από το τηλεοπτικό περιεχόμενο.

Το χουντικό καθεστώς καλλιεργεί με κάθε τρόπο τον εφησυχασμό, λογοκρίνοντας κάθε είδηση που ίσως προκαλέσει μια κατανόηση της περιρρέουσας πραγματικότητας, παράλληλα με τον μηδενισμό των όποιων αντιδράσεων εκ μέρους του πληθυσμού.

Η απογείωση του κιτς στην Ελλάδα επί χούντας είναι εμφανής στο βίντεο https://www.gazzetta.gr/plus/koinwnia/artcle/1221979/i-hoynta-apogeiose-kits-stin-ellada-pics-vids. (2).

(1): Βλέπε Βελουδή, Γ., «Το κιτς και πώς να το αποκτήσετε», «Ελευθεροτυπία», Σάββατο 18 Οκτωβρίου 2008, σελ. 6.
(2): Για το κιτς της 21ης Απριλίου βλέπε Ραυτόπουλου, Δ., Το κιτς ως φασιστόμετρο, στον τόμο «Κάτι το ωραίον - μια περιήγηση στη νεοελληνική κακογουστιά», Αθήνα, Εκδοση των φίλων του περιοδικού Αντί, 1984, σελ. 69-99.

* oμότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί επετείων και εθνικού αφηγήματος
Ενα σύγχρονο εθνικό αφήγημα ασφαλώς απορρίπτει τα περί «ανάδελφου έθνους». Αναδεικνύει τα όσα πήραμε και δώσαμε σε Δύση, αλλά και Ανατολή [...] Ομως προβάλλει και την αξία της αντίστασης σε όλους όσοι...
Περί επετείων και εθνικού αφηγήματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κυνηγός της Επανάστασης
Στην ανοιξιάτικη καραντίνα ξανάδα την ταινία «Οι κυνηγοί» του Αγγελόπουλου. Ενα κλασικό έργο της κινηματογραφικής τέχνης, στην οποία αποτυπώνεται η μεταπολεμική, πολιτική περιπέτεια της χώρας με το κυνήγι και...
Ο κυνηγός της Επανάστασης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επίδειξη εμπορευμάτων!
Υπό τις πτήσεις σχηματισμών αμερικανικών F-16 και Rafale της γαλλικής Πολεμικής Αεροπορίας, που θα πετάξουν μαζί με τα ελληνικά αεροσκάφη, θα πραγματοποιηθεί η φετινή στρατιωτική παρέλαση της 25ης Μαρτίου.
Επίδειξη εμπορευμάτων!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα κομμένα χέρια του Βίκτορ Χάρα
Ηταν 16 Σεπτεμβρίου του 1973. Σαντιάγο της Χιλής. Βάλαν τις παλάμες του στο τραπέζι. Πήραν τον μπαλτά. «Και τώρα τραγούδα για την πουτάνα τη μάνα σου...», του είπε ο βασανιστής του όπως του έκοβε και τα 10...
Τα κομμένα χέρια του Βίκτορ Χάρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Εκτός» πατρίδας οι απόδημοι, 200 χρόνια μετά την Επανάσταση
Μετά την Επανάσταση του 1821, ξέσπασε ένας διχασμός μεταξύ των αυτοχθόνων Ελλήνων και ετεροχθόνων αποδήμων. Αν και έγιναν κάποιες προσπάθειες για την εξομάλυνση της κατάστασης, φαίνεται ότι ακόμα βρισκόμαστε...
«Εκτός» πατρίδας οι απόδημοι, 200 χρόνια μετά την Επανάσταση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας