• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.5°C / 10.7°C
    2 BF
    66%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.5°C / 8.6°C
    3 BF
    55%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    9°C 5.0°C / 11.0°C
    0 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 0.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.4°C
    6 BF
    45%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 4.3°C / 8.0°C
    2 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.4°C / 4.0°C
    3 BF
    75%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 3.6°C / 10.7°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 9.9°C / 13.0°C
    3 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 5.9°C / 10.9°C
    3 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 13.5°C
    4 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 11.6°C
    6 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    6 BF
    67%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -1.1°C / 2.5°C
    2 BF
    90%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 2.5°C / 9.0°C
    2 BF
    80%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 3.8°C / 10.4°C
    2 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.8°C / 10.9°C
    0 BF
    75%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.3°C / 7.1°C
    2 BF
    63%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 4.7°C / 8.7°C
    2 BF
    62%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    1°C 0.8°C / 0.8°C
    1 BF
    90%
EUROKINISSI / ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ (ΦΩΤ.: ΑΡΧΕΙΟΥ)
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η δυναμική της εκλογικής συμπεριφοράς

  • A-
  • A+

Του Παντελή Κυπριανού *

Δύο ήταν τα βασικά κριτήρια της ψήφου στις δυτικές χώρες: η κοινωνική τάξη και η θρησκεία. Οι φτωχότεροι ψήφιζαν αριστερότερα. Οι κοντινότεροι στην Εκκλησία, κόμματα συγγενή τους, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τα χριστιανοδημοκρατικά. Αυτά, βέβαια, πάντα σε συνάρτηση με τη δομή και τη δυναμική του πολιτικού πεδίου. Σε ορισμένες χώρες, τις λιγότερο οικονομικά ανεπτυγμένες, όπως η Ελλάδα πριν από το 1967, ειδικό βάρος είχαν οι πελατειακές σχέσεις. Προσθέτω σε αυτά και τον ρόλο των ιδεών, όπως ανέλυσαν ο Μ. Βέμπερ και ο Α. Γκράμσι.

Τις τελευταίες δεκαετίες κάποια πράγματα άλλαξαν. Στη δεκαετία του 1970, με την ανάδυση των κινημάτων έγινε λόγος για μεταϋλικές εκλογικές συμπεριφορές, για ανθρώπους δηλαδή, ιδιαίτερα νέους και καλλιεργημένους, που ψηφίζουν με γνώμονα αξίες: ελευθερίες, δικαιώματα, ισότητα, περιβάλλον. Υπό μια τέτοια οπτική μπορούμε να δούμε και τη γυναικεία ψήφο που διαφοροποιείται διαρκώς από αυτήν των ανδρών. Οι γυναίκες ψηφίζουν δυσκολότερα πολιτικούς με συμπεριφορά ματσό (βλ. Τραμπ), που εστιάζουν στη σωματική δύναμη και τη βία, ακροδεξιά και φασιστικά κόμματα, ακόμη κι αν αυτά, όπως σπάνια συμβαίνει, έχουν ηγέτη γυναίκα, ή κόμματα και κυβερνήσεις όπου η παρουσία των γυναικών είναι αναιμική.

Το ερώτημα είναι πώς αλλάζει η εκλογική συμπεριφορά; Μελέτες έδειξαν ότι εκείνοι που ανελίσσονται κοινωνικά μετακινούνται σταδιακά δεξιότερα. Συνεπακόλουθο η αλλαγή προτίμησης και σ’ έναν βαθμό η εκλογική μεταστροφή με την ηλικία. Δεν γινόμαστε εκ προοιμίου με τον χρόνο συντηρητικότεροι, βλέπουμε τον κόσμο αλλιώς μετά την αλλαγή της δικής μας κοινωνικής συνθήκης.

Εξίσου σημαντική είναι η δυναμική του πολιτικού πεδίου. Σε γενικές γραμμές, ισχύει η θέση του ψυχολόγου Τ. Σκιτόφσκι για την επιλογή αγαθών. Οταν αγοράζουμε κάτι υπερασπιζόμαστε για καιρό την επιλογή μας – εκτός αν αποδειχθεί εκδήλως εσφαλμένη.

Στη δυναμική του πολιτικού πεδίου υπεισέρχονται δυο πρόσθετοι παράγοντες. Η σημασία που δίνει ο ψηφοφόρος στην ψήφο του. Και η εικόνα για τα κόμματα ανταγωνιστές. Αν θεωρούμε τις εκλογές ήσσονος σημασίας, αλλάζουμε ευκολότερα επιλογή. Αν πάλι θεωρούμε τα άλλα κόμματα λιγότερο καλά από το δικό μας, τότε διατηρούμε την ίδια στάση ή στρεφόμαστε σε ένα όμορο κόμμα –όχι το ανταγωνιστικό– για να μη βλάψουμε το αρχικό μας. Ολα αυτά βέβαια ανάλογα με την ιστορία και κυρίως τη δυναμική των κομμάτων.

Με βάση τα παραπάνω, μπορούμε να διαβάσουμε τις δημοσκοπήσεις. Η διαπίστωση κοινή: η κυβέρνηση Μητσοτάκη υποχωρεί διαρκώς και τα αντιπολιτευόμενα κόμματα δεν καρπώνονται τη φθορά. Πιθανότατα η τάση θα συνεχιστεί και θα διευρυνθεί το ποσοστό των αναποφάσιστων. Το φαινόμενο είναι σύνθετο, δεν ανάγεται στην απλή αδυναμία των κομμάτων της αντιπολίτευσης, της αξιωματικής κατά πρώτον. Μπορεί, αντίθετα, να αναλυθεί υπό το φως των προηγούμενων επισημάνσεων.

Εδώ και καιρό, πολλοί νέοι δεν πολυνοιάζονται για τα δρώμενα στην κεντρική πολιτική σκηνή. Συνακόλουθα δεν δηλώνουν κομματική προτίμηση και αλλάζουν ευκολότερα εκλογική στάση. Ετσι και η στάση τους να μην απαντούν σε δημοσκοπήσεις και τα χαμηλά ποσοστά προτίμησης για τα κόμματα.

Ομόλογη τάση προς τους αναποφάσιστους διακρίνουμε και στις άλλες ομάδες του πληθυσμού. Στους άνδρες μεταξύ 35-55 ετών και ακόμη περισσότερο στις γυναίκες, ιδιαίτερα στις νεότερες. Το ίδιο ισχύει αλλά σε πολύ μικρότερη κλίμακα με τους ψηφοφόρους άνω των 55. Πρόκειται για τη γενιά του Πολυτεχνείου που γαλουχήθηκε με τις ιδέες της Αριστεράς αλλά μέρος της, για λόγους που δεν είναι της παρούσης, γοητεύτηκε από τον σημιτικό εκσυγχρονισμό και συμμερίζεται τις ιδέες του ακραίου Κέντρου.

Οι αυξανόμενες μετακινήσεις προς τους αναποφάσιστους δεν σημαίνουν ότι όλα τα πεδία εκλογικών επιλογών είναι ανοιχτά. Εκτός από συνταρακτικά συμβάντα, μπορούμε να διακρίνουμε τάσεις προς τη μία ή την άλλη πλευρά. Δύσκολα οι νέοι θα ψηφίσουν το κυβερνών κόμμα το οποίο ενδέχεται στις επόμενες εκλογές να πάρει πολύ χαμηλά ποσοστά. Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα σε συνδυασμό με τις ασκούμενες αυταρχικές πολιτικές και τις συνεχείς αστοχίες του Κ. Μητσοτάκη –όπως η πρόσφατη «νουθεσία» στη βουλή– καθιστούν το ενδεχόμενο αυτό ορατό. Κάτι ανάλογο θα έλεγα και για την ψήφο των γυναικών.

Αντίθετα, στους άνω του 55 η δυσφορία δύσκολα θα μετατραπεί σε μεταστροφή της ψήφου. Εκεί θα λειτουργήσει η θέση του Σκιτόφσκι, η λογική του «κακού» ανταγωνιστή. Ακόμη όμως και έτσι, οποιοδήποτε κόμμα δεν μπορεί να κυβερνήσει με ένα τμήμα πληθυσμού, ιδιαίτερα το συγκεκριμένο. Γι’ αυτό το μέλλον δεν προοιωνίζεται καθόλου ευοίωνο για την παρούσα κυβέρνηση.

* καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Και για μούντζα ο λαός και για λιβάνι
Στις στιγμές της αμηχανίας. Οταν η γλώσσα δυσκολεύεται ν’ αλέσει τις λέξεις, η λύση είναι η λογοτεχνία. Ο Παλαμάς έκοψε με τους στίχους του τον δικό μου κόμπο. Και πάλι ο λαός στο επίκεντρο. Η τηλεοπτική οθόνη...
Και για μούντζα ο λαός και για λιβάνι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Κοκκινοσκουφίτσα στο δάσος της Εκλογούπολης
Ο λύκος έμαθε, έγινε άσος στις σοφιστείες. Στο να παρουσιάζει το μαύρο άσπρο. Διάβασε τον Γκάρνερ και τη δική του εκδοχή για την Κοκκινοσκουφίτσα. Δεν υπάρχουν λύκοι. Ολοι είναι το ίδιο. Ελάτε να ενωθούμε, οι...
Η Κοκκινοσκουφίτσα στο δάσος της Εκλογούπολης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αποχή
Η αποχή, παρά το μέγεθός της, είναι σύνολο ελάχιστης κρίσιμης μάζας, ελάχιστων μεγεθών, τα οποία, έχουν ηθικό περιεχόμενο, με την έννοια της καταπολέμησης της αδικίας, της επανόδου στην υπόληψη του πολίτη,...
Αποχή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρώτη φορά Αριστερά
Σε αντίθεση με όλες τις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, όπου το ένα αστικό κόμμα παρέδιδε την εξουσία στο άλλο με την εύλογη προσδοκία ότι στο κοντινό μέλλον θα την ανακτήσει, τη φορά αυτή η αλλαγή θα...
Πρώτη φορά Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εχοντες και απέχοντες
Και υπέρ της αποχής στις εκλογές. Οπως και εκατοντάδες Ελληνες, κυρίως νέοι, για τον δικό του λόγο ο καθένας. «Πού να τρέχουμε τώρα!» άκουσα να λέει ένας γείτονας. «Πρώτα μας γοήτευσαν, μετά μας απογοήτευσαν....
Εχοντες και απέχοντες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάνω από 1.100.000 ψηφοφόροι άλλαξαν κόμμα
Παρά τον εκφοβισμό του λαού, τόσο από την απελθούσα δικομματική κυβέρνηση όσο και από τους δανειστές-υποστηρικτές της, οι ψηφοφόροι προσήλθαν μαζικά στις κάλπες και ανέδειξαν για πρώτη φορά στην ιστορία του...
Πάνω από 1.100.000 ψηφοφόροι άλλαξαν κόμμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας