Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.6°C / 19.0°C
    2 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.6°C
    3 BF
    58%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.4°C / 17.0°C
    4 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 6.7°C / 13.0°C
    1 BF
    50%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    3 BF
    41%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.0°C
    2 BF
    40%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.6°C
    2 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 5.6°C / 17.0°C
    4 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 20.0°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    1 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.9°C
    3 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    3 BF
    42%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 12.8°C
    3 BF
    62%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 8.3°C / 15.0°C
    3 BF
    52%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    4 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 12.2°C / 16.0°C
    2 BF
    55%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.9°C / 16.0°C
    3 BF
    31%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.0°C
    2 BF
    68%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.0°C / 12.8°C
    2 BF
    43%
Τι συμβαίνει στην Τουρκία σήμερα;
Turkish Presidency via AP, Pool
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τι συμβαίνει στην Τουρκία σήμερα;

  • A-
  • A+
Παρά την προσέγγιση με τη Μόσχα και την κατακόρυφη αύξηση της οικονομικής συνεργασίας με την Κίνα, η Τουρκία παραμένει στενά συνδεδεμένη με τις δυτικές συμμαχίες. Υπάρχουν τέσσερις αμερικανικές βάσεις στην Τουρκία και αυτή στο Ιντσιρλίκ έχει αρκετά πυρηνικά για να τινάξει στον αέρα όλη τη Μέση Ανατολή. Το 56% των τουρκικών εξαγωγών και το 50% των εισαγωγών διεξάγονται με την Ε.Ε. έναντι 26% και 30% με την Ασία. Το Ισραήλ παραμένει κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας. Συνεπώς, δεν μπορεί να αναμένει κανείς την αποδέσμευση της Τουρκίας από τους δυτικούς συνασπισμούς.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα του τίτλου θα εστιάσουμε σε τρία βασικά ζητήματα: τις εσωτερικές πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες, την κατάσταση της οικονομίας και τη διεθνή θέση της χώρας.

Ο Ερντογάν και το ΑΚΡ ανέβηκαν στην εξουσία στηριζόμενοι από μια πλατιά συμμαχία θρησκευόμενων μεσαίων επιχειρηματικών στρωμάτων της Ανατολίας, σημαντικού μέρους του αγροτικού πληθυσμού που βρισκόταν σε πολύ δύσκολη θέση λόγω της περικοπής των ενισχύσεων, Κούρδων που είχαν εξαναγκαστεί σε εσωτερική μετανάστευση στα μεγάλα αστικά κέντρα και αριστερών φιλελεύθερων διανοουμένων που πίστευαν σε έναν «ισλαμοδημοκρατικό» δρόμο προς την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η συμμαχία αυτή συγκροτήθηκε μέσα από την πόλωση με τον κεμαλισμό και τις κατεστημένες ελίτ.

Από το 2014 όμως, ο ανταγωνισμός στο εσωτερικό του τουρκικού πολιτικού Ισλάμ ανάμεσα στον Φετουλάχ Γκιουλέν και τον Ερντογάν οδήγησε τον δεύτερο στον προσεταιρισμό του ακροδεξιού κόμματος της Εθνικής Δράσης του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει μια νέα εκστρατεία βίας και καταστολής των κουρδικών οργανώσεων. Η απόπειρα πραξικοπήματος το 2016 σφυρηλάτησε μια νέα συμμαχία που αποτελείται από την πολύ πλουσιότερη τώρα πια μεσοαστική τάξη της περιφέρειας, συντηρητικά θρησκευόμενα στρώματα, σκληροπυρηνικούς στρατιωτικούς, ακροδεξιές ομάδες, δίκτυα της μαφίας που αναβαπτίζονται σε αξιοπρεπείς επιχειρηματίες, ακόμη και πρώην μαοϊκούς που έχουν μεταλλαχθεί σε υπερεθνικιστές και συνεισφέρουν στην ερντογανική αντιιμπεριαλιστική ρητορική και τον σχεδιασμό ενός κρατικού καπιταλισμού. Η νέα πόλωση είχε ως αντίπαλο άκρο τους Κούρδους και τις συνωμοσίες της Δύσης για τη συρρίκνωση της Τουρκίας. Απέναντι σε αυτήν τη συμμαχία η αντιπολίτευση, κεμαλική και φιλελεύθερη, παραμένει κατακερματισμένη και αναποτελεσματική. Η κεμαλική πολιτική ελίτ έχει χάσει την αξιοπιστία της. Οι νίκες στους δήμους της Κωνσταντινούπολης και της Αγκυρας έδειξαν ότι μόνο μια συμμαχία της αντιπολίτευσης με τις κουρδικές πολιτικές οργανώσεις μπορεί να αποτελέσει υπολογίσιμο αντίπαλο δέος στον ερντογανισμό. Αλλά κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να υπάρχει ούτε στη σφαίρα της φαντασίας.

Η οικονομία υπήρξε το δυνατό χαρτί της διακυβέρνησης του Ερντογάν. Σε μεγάλο βαθμό η επαγγελία του ΑΚΡ για νέες δυνατότητες για τους «ισλαμοκαλβινιστές» επιχειρηματίες της Ανατολίας επαληθεύτηκε και αυτή η επιτυχία τού πρόσφερε μια σταθερή εκλογική βάση.

Ο Ερντογάν κατάφερε να βγάλει τη χώρα από την υπερχρέωση, τον υψηλό πληθωρισμό και την καλπάζουσα ανεργία, στηριζόμενος σε δύο βάσεις: Στο εσωτερικό, στην προώθηση ενός μείγματος νεοφιλελεύθερης υπερεκμετάλλευσης της εργασίας και κατανάλωσης βασισμένης στον ιδιωτικό υπερδανεισμό, από τη μια πλευρά, και μεγάλων δημόσιων έργων υποδομών και οικιστικής ανάπτυξης, από την άλλη. Στο εξωτερικό, το πρόγραμμα αυτό βασίστηκε στην πληθώρα κεφαλαίων για επένδυση που υπήρχαν στην παγκόσμια αγορά λόγω των μηδενικών επιτοκίων και της πολιτικής ποσοτικής χαλάρωσης της αμερικανικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας.

Οταν όμως, το 2013, οι Αμερικανοί σταμάτησαν την ποσοτική χαλάρωση, τα κεφάλαια ακολούθησαν αντίστροφη πορεία. Η αύξηση της φορολογίας και των τραπεζικών επιτοκίων χτύπησε κυρίως τα μεσαία στρώματα των μεγάλων πόλεων. Για να διατηρήσει την εκλογική του βάση ο Ερντογάν ακολούθησε μια πολιτική κρατικού καπιταλισμού, με την επιβολή δασμών στις εισαγωγές, την παροχή δανείων εγγυημένων από το κράτος στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στη δυναμική ενίσχυση της τουρκικής βιομηχανίας, κυρίως της αμυντικής, που την παρουσίασε ως πράξη πατριωτικού χρέους. Η νέα αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων το 2018 δημιούργησε νέα κρίση στην τουρκική οικονομία, η οποία ξεπεράστηκε προσωρινά από το δίχτυ ασφαλείας των 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων που παρείχε το Κατάρ. Η πανδημία όμως έχει χτυπήσει σκληρά την τουρκική οικονομία, ιδιαίτερα τον τομέα του τουρισμού και των εξαγωγών.

Η κρίσιμη οικονομική βοήθεια του Κατάρ αποδεικνύει ότι η στρατηγική συμμαχιών και παρεμβάσεων της Αγκυρας στη Μέση Ανατολή μπορεί να αποφέρει σημαντικούς καρπούς. Η νέα πολιτική συμμαχία που στηρίζει τον Ερντογάν προκρίνει την έμμεση ή άμεση στρατιωτική παρέμβαση της Τουρκίας σε διάφορα περιφερειακά μέτωπα, στη Συρία, στη Λιβύη και στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, και την επίδειξη πυγμής στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η στρατιωτικοποίηση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής δημιουργεί τριβές με τους συμμάχους και ιδιαίτερα τις ΗΠΑ. Επίσης η προσπάθεια του Ερντογάν να αναδειχθεί σε ηγέτη του μουσουλμανικού κόσμου, είτε μέσω της επιρροής του στους Αδελφούς Μουσουλμάνους είτε με συμβολικές κινήσεις όπως η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε μουσουλμανικό τέμενος, δημιουργεί έντονη ανησυχία και εχθρότητα σε χώρες όπως η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα.

Παρά την προσέγγιση με τη Μόσχα και την κατακόρυφη αύξηση της οικονομικής συνεργασίας με την Κίνα, η Τουρκία παραμένει στενά συνδεδεμένη με τις δυτικές συμμαχίες. Υπάρχουν τέσσερις αμερικανικές βάσεις στην Τουρκία και αυτή στο Ιντσιρλίκ έχει αρκετά πυρηνικά για να τινάξει στον αέρα όλη τη Μέση Ανατολή. Το 56% των τουρκικών εξαγωγών και το 50% των εισαγωγών διεξάγονται με την Ε.Ε. έναντι 26% και 30% με την Ασία. Το Ισραήλ παραμένει κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας. Συνεπώς, δεν μπορεί να αναμένει κανείς την αποδέσμευση της Τουρκίας από τους δυτικούς συνασπισμούς. Αλλωστε και η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να αντικαταστήσει την Τουρκία με κανέναν από τους υπόλοιπους συμμάχους της στην περιοχή.

Τέλος, αν θέλαμε να ξεχωρίσουμε μία ιδιότητα του Ερντογάν που του δίνει τη δυνατότητα να ξεπερνά σοβαρές κρίσεις είναι η ικανότητά του να συγκροτεί νέες συμμαχίες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Είναι αμφίβολο όμως αν η ικανότητά του αυτή αρκεί σήμερα για να ξεπεράσει μια βαθιά οικονομική ύφεση.

*Αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και υπεύθυνος του Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών www.cemmis.edu.gr

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κι ούτε ένα τηλεφώνημα…
Η Ουάσινγκτον έχει ως προτεραιότητα να εξαναγκάσει τον Ερντογάν να εγκαταλείψει τη διπλωματία των ελιγμών ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία.
Κι ούτε ένα τηλεφώνημα…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συρία, η Σικελία του Ερντογάν
Αργά αλλά σταθερά η εμπλοκή της Τουρκίας στη Συρία μετά το 2011 αναδεικνύεται καταστροφική επιλογή που παραπέμπει στη μοιραία για την Αθήνα Σικελική Εκστρατεία στη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου.
Συρία, η Σικελία του Ερντογάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πέρα από τους S-400
Ερντογάν και Λαβρόφ προφανώς κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν ότι η Ουάσινγκτον στέλνει ταυτόχρονα μήνυμα και στις δύο χώρες ότι δεν θα παρακολουθήσει ως θεατής την περαιτέρω διεύρυνση της διμερούς ειδικής σχέσης...
Πέρα από τους S-400
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ατλαντική παλινδρόμηση
Τέσσερα χρόνια Τραμπ στον Λευκό Οίκο όχι μόνο δεν οδήγησαν σε βήματα χειραφέτησης της Ε.Ε. στη διεθνή σκηνή αλλά, αντίθετα, έχουν προκαλέσει μια ατλαντική παλινδρόμηση χωρίς προηγούμενο.
Ατλαντική παλινδρόμηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κάλυψη του κενού
Η παρέμβαση της Τουρκίας στον Καύκασο είναι όχι μόνο ανίχνευση της κόκκινης γραμμής της ανοχής της Μόσχας, αλλά και έμπρακτη διεκδίκηση του ρόλου δυναμικής εμπροσθοφυλακής της Δύσης.
Η κάλυψη του κενού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προπέτασμα και άλλοθι
Χρονικό προαναγγελθείσας αναδίπλωσης θα μπορούσε να αποκληθεί η προσέγγιση του Ερντογάν προς τις ΗΠΑ. Μια προσέγγιση η οποία από τις αρχές του χρόνου έχει προβάλει ως υποχρεωτικός μονόδρομος.
Προπέτασμα και άλλοθι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας