• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.7°C / 25.7°C
    1 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 19.7°C / 22.8°C
    0 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 19.0°C / 24.4°C
    2 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.4°C / 18.9°C
    2 BF
    72%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.0°C / 22.1°C
    1 BF
    78%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.2°C / 18.4°C
    0 BF
    59%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 20.2°C / 25.8°C
    0 BF
    39%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.8°C / 26.1°C
    2 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 23.3°C
    5 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.1°C / 21.7°C
    0 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 18.9°C / 21.9°C
    0 BF
    83%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.5°C / 20.9°C
    0 BF
    78%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.5°C / 25.7°C
    1 BF
    54%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.3°C
    3 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 20.5°C / 25.9°C
    2 BF
    59%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 17.3°C / 21.0°C
    1 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 19.7°C / 22.8°C
    1 BF
    96%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    0 BF
    51%
EUROKINISSI

Η πρόσβαση στο πανεπιστήμιο και η ελάχιστη βάση εισαγωγής

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ανήκω στη γενιά που άρχισε να δουλεύει στο πανεπιστήμιο όταν αυτό άνοιγε τις πόρτες του και φεύγω τώρα που τις κλείνει. Αν δεν είχαν ανοίξει για τη δική μου γενιά, πιθανό να έπρεπε να κάνω κάτι άλλο στη ζωή μου, όπως συμβαίνει εδώ και καιρό με πολλούς/ές νέους/ες επιστήμονες που δεν θα βρουν θέση στο πανεπιστήμιο ή θα ταλαιπωρούνται στις παρυφές του.

Τα πανεπιστήμια άνοιξαν σε μια περίοδο αισιοδοξίας για το μέλλον την οποία τροφοδοτούσε και η κοινωνική κινητικότητα φοιτητών και διδασκόντων, με ένα όραμα για λιγότερο άνισες κοινωνίες να μοιάζει εφικτό και με στήριξη από κινήματα μέσα και πέρα από τις ακαδημαϊκές κοινότητες. Το άνοιγμα έφερε στο πανεπιστήμιο πολύ ευρύτερα κοινωνικά στρώματα και συνέβαλε αποφασιστικά στη μεγέθυνση των μεσαίων στρωμάτων στις δυτικές κοινωνίες.

Τα πράγματα άλλαξαν στην πορεία: οι αναπτυξιακές προοπτικές έγιναν δυσοίωνες, το ιδεολογικό κλίμα πολύ πιο συντηρητικό και τα οράματα για πιο δίκαιες κοινωνίες ξεθώριασαν. Στα πανεπιστήμια, ωστόσο, εξακολούθησε να φυσάει ένας προοδευτικός αέρας, σαν κάποιος να ξέχασε μερικά παράθυρα ανοιχτά.

Πέρα από την αδράνεια στάσεων και αντιλήψεων που δεν εξαφανίζονται από τη μια μέρα στην άλλη, τα διοικητικά όργανα και οι συλλογικότητες του πανεπιστημίου αντιστέκονται συχνά στις αλλαγές που τους επιφυλάσσουν οι συντηρητικές πολιτικές εξουσίες επειδή καλούνται να διαχειριστούν τα ιδρύματά τους με πόρους που τα υποβαθμίζουν, με τρόπους που ανεξέλεγκτα αλλάζουν τους στόχους τους και με πρακτικές που υπονομεύουν το ρόλο και την ίδια τους την υπόσταση. 

Το τρέχον νομοσχέδιο για τα πανεπιστήμιο κινείται σε μια λογική πειθάρχησης και «εξορθολογισμού». Η πειθάρχηση συνδέεται με πολυσυζητημένα ζητήματα που ορισμένοι προβάλλουν ως βασικά προβλήματα του πανεπιστημίου (άσυλο, ανομία, ασφάλεια). Χωρίς να διαφωνώ ότι υπάρχουν προβλήματα ασφάλειας και πρέπει να αντιμετωπίζονται, θεωρώ ότι στην προκειμένη περίπτωση κυρίως αποσπούν την προσοχή από τον επιχειρούμενο «εξορθολογισμό» του πανεπιστημίου με τη θεσμοθέτηση ελάχιστης επίδοσης στις Πανελλήνιες για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. 

Το Υπουργείο υποστηρίζει ότι με τη θεσμοθέτηση της ελάχιστης βάσης αντιμετωπίζει πιο ορθολογικά και δίκαια την προσπάθεια των νέων να σπουδάσουν. Θα μπορούν τα πανεπιστήμια να λειτουργήσουν με φοιτήτριες/τριες που θα μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις. Θα δικαιώνονται όσοι προσπάθησαν, βλέποντας εκείνους που δεν προσπάθησαν αρκετά να μην έχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Δεν θα δίνονται φρούδες ελπίδες σε εκείνους που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της τριτοβάθμιας και θα οδηγούνται σε άλλους δρόμους (όπως του ψυκτικού).

Προφανώς κάθε πανεπιστημιακό Τμήμα θα δούλευε καλύτερα με φοιτητές/τριες που θα είχαν περισσότερη όρεξη, εντονότερο ενδιαφέρον και περισσότερες γνώσεις από εκείνες/ους που διαθέτει. Τα εκπαιδευτικά συστήματα, ωστόσο, δεν είναι αυτοαναφορικά. Αποτελούν τμήμα ενός συστήματος κοινωνικής αναπαραγωγής και ο αριθμός των εισακτέων στα Τμήματα και τις Σχολές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι πολιτική απόφαση που θεωρητικά παίρνεται με βάση συνολικότερες κοινωνικές και οικονομικές παραμέτρους, συνυπολογίζοντας και τις πολιτικές της επιπτώσεις.

Από τη δεκαετία του 1960, η εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα βασίζεται σε ένα ενιαίο σύστημα επιλογής, όπου οι υποψήφιες/οι –απόφοιτοι της προηγούμενης βαθμίδας με τα τυπικά προσόντα και προαπαιτούμενα– διαγωνίζονται για την κατάληψη μιας από τις προσφερόμενες θέσεις σε όλα τα ιδρύματα της χώρας. Το σύστημα αυτό αντικατέστησε τις προηγούμενες ξεχωριστές διαδικασίες εισαγωγής σε κάθε ίδρυμα και συνέβαλε στην αύξηση της κοινωνικής κινητικότητας στην ελληνική κοινωνία τις επόμενες δεκαετίες.

Η ελάχιστη βάση μας γυρίζει πίσω και θέτει πολλά ερωτήματα. Αν η βάση που θα θέτει κάθε Τμήμα αντιπροσωπεύει το ελάχιστο επίπεδο που πρέπει να έχει η/ο υποψήφια/ος για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις, πώς θα ερμηνεύεται ότι για να σπουδάσεις Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ θα θέλεις τουλάχιστον 16 και στη Ξάνθη 13;

Με το σημερινό σύστημα, η διαφορά στο βαθμό εισαγωγής του τελευταίου εισακτέου υπάρχει και είναι μεγάλη. Αλλά οφείλεται στην προσφορά και ζήτηση μεταξύ θεωρητικά ίσων Τμημάτων και υποψηφίων και όχι σε μια εκ των προτέρων ιεράρχηση των Τμημάτων, την οποία θα εντείνει η δυνατότητα του ενός να επιδιώκει μια όλο και πιο εκλεκτική επιλογή «πελατείας» και η ανάγκη του άλλου να κατεβάζει τη βάση του για να επιβιώσει. Αν στόχος είναι η κοινωνική και γεωγραφική ιεράρχηση των πανεπιστημιακών Τμημάτων, τότε το προτεινόμενο μέτρο είναι στη σωστή κατεύθυνση.  

Αν, επίσης, η ελάχιστη βάση εισαγωγής είναι δικλείδα ασφαλείας για την ποιότητα των σπουδών, γιατί δεν συζητείται ανάλογη ρύθμιση για τα ιδιωτικά κολλέγια που η κυβερνώσα παράταξη προσπαθεί διακαώς εδώ και χρόνια να αναβαθμίσει σε πανεπιστήμια; 

Η εισαγωγή της ελάχιστης βάσης εισαγωγής κρύβει μία καθαρά πολιτική επιλογή για την αλλαγή της λογικής του συστήματος εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση πίσω από μια φαινομενικά ορθολογική διευθέτηση του «παραλογισμού» να εισάγονται στο πανεπιστήμιο υποψήφιοι με πολύ χαμηλές επιδόσεις. Πέρα από την ένταση της ιεράρχησης μεταξύ ιδρυμάτων και Τμημάτων, θα επιφέρει σημαντική μείωση του αριθμού των εισακτέων (δείτε εδώ την τεκμηριωμένη ανάλυση) με αρνητικές επιπτώσεις για τους υποψήφιους/ες από τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα.

Αυτή η προσπάθεια να αλλάξει το σύστημα εισαγωγής στο πανεπιστήμιο συμβαίνει σε συνθήκες αυξανόμενης κοινωνικής ανισότητας. Η πρόσβαση στο ελληνικό πανεπιστήμιο ήταν και είναι άνιση. Υποψήφιες/οι από υψηλά κοινωνικά στρώματα και επίλεκτα ιδιωτικά σχολεία διέθεταν πάντοτε πολύ περισσότερες πιθανότητες εισαγωγής από τον μέσο υποψήφιο και, ακόμη περισσότερο, από τους υποψήφιους/ες που προέρχονται από εργατικά στρώματα και από δημόσια λύκεια με χαμηλές επιδόσεις. Οι αποστάσεις αυξάνονται πολύ όταν εξετάσουμε τα Τμήματα και τις Σχολές υψηλής ζήτησης.

Παράλληλα, όμως, το φοιτητικό σώμα –ακόμη και στις Σχολές υψηλής ζήτησης– αποτελείται κυρίως από υποψήφιους/ες που προέρχονται από δημόσια λύκεια μέσης ή ακόμη και χαμηλής επίδοσης. Με την έννοια αυτή, η σύνθεση του φοιτητικού σώματος των ελληνικών πανεπιστημίων αντικατοπτρίζει έναν κοινωνικό συμβιβασμό, με βάση τον οποίο τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα έχουν προνομιακή πρόσβαση, χωρίς όμως να αποκλείονται οι υπόλοιποι. 
Ο κοινωνικός αυτός συμβιβασμός διατηρήθηκε μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 2000.

Η κρίση αύξησε τις ανισότητες. Στο διάστημα 2010-2014 οι πιθανότητες πρόσβασης των υποψήφιων με γονείς πανεπιστημιακής μόρφωσης αυξήθηκαν, ενώ εκείνων με γονείς μέσης ή χαμηλότερης εκπαίδευσης μειώθηκαν. Το πανεπιστήμιο την τελευταία δεκαετία έγινε ταξικά πιο επιλεκτικό και το τωρινό νομοσχέδιο έρχεται όχι απλώς να σφραγίσει και να νομιμοποιήσει (με κάθε έννοια) αυτή την πορεία, αλλά και να ανοίξει νέους δρόμους στην κοινωνικά όλο και πιο άνιση πρόσβαση. 

Η ελάχιστη βάση εισαγωγής αποτελεί μέτρο που νομιμοποιεί τη μείωση του αριθμού των εισακτέων στη βάση μιας ταξικά παραμορφωμένης και παραμορφωτικής αξιοκρατίας. Με δεδομένες τις υψηλότερες επιδόσεις των υποψηφίων από τα υψηλότερα κοινωνικά στρώματα, η μείωση του αριθμού των εισακτέων θα μειώσει περαιτέρω την πρόσβαση σε ένα –έστω και ψαλιδισμένο– διαβατήριο κοινωνικής κινητικότητας για εκείνες και εκείνους που προέρχονται από χαμηλότερα στρώματα. 

Δυστυχώς, το κλίμα της εποχής εξακολουθεί να ευνοεί τις προσπάθειες που βασίζονται στην αντίληψη ότι όλοι έχουμε ίσες ευκαιρίες εφόσον έχουμε το δικαίωμα να διεκδικήσουμε κάτι, με επακόλουθο ότι καθένας πρέπει να φροντίζει τον εαυτό του και, σε τελική ανάλυση, είναι άξιος της τύχης του.


*Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικής Γεωγραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Κατασκεύασαν» 30 χιλιάδες υποψηφίους κάτω από τη βάση
Περίπου 200 Τμήματα ΑΕΙ θα δεχτούν φέτος πάνω από 15.000 υποψηφίους με βαθμολογία κάτω από τη βάση. Σε ορισμένα μάλιστα από αυτά η βάση εισαγωγής θα διαμορφωθεί κάτω από τα 5.000 μόρια.
«Κατασκεύασαν» 30 χιλιάδες υποψηφίους κάτω από τη βάση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενιαίος Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης Επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία
Η αναδιαμόρφωση του χάρτη των ΑΕΙ με τις συνέργειες ιδρυμάτων που οδηγούν σε σχηματισμούς μεγάλου μεγέθους και ισχυρής διεπιστημονικότητας είναι ο μόνος βιώσιμος δρόμος για τη διαμόρφωση ισχυρών ακαδημαϊκών...
Ενιαίος Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης Επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γαλάζια «κανονικότητα» και εκπαιδευτική ανισότητα
Μεγαλόστομες διακηρύξεις προθέσεων, αναχρονισμοί και αντιφάσεις περιμένουν και φέτος μαθητές και φοιτητές με την έναρξη της σχολικής και ακαδημαϊκής χρονιάς.
Γαλάζια «κανονικότητα» και εκπαιδευτική ανισότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το υπ. Παιδείας «ψήνει» μαθητές και γονείς... στα «κάρβουνα»
Η πλειονότητα των γονέων θεωρούν ότι η εκπαίδευση των παιδιών τους, ενώ τους στοιχίζει πολύ ακριβά, δεν είναι ικανή να τα προετοιμάσει για την ομαλή ένταξή τους στην αγορά εργασίας.
Το υπ. Παιδείας «ψήνει» μαθητές και γονείς... στα «κάρβουνα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Διά του παραδείγματος»
«Διά του παραδείγματος» έλεγε ένας αξιοσέβαστος δάσκαλός μου. Ποιο είναι λοιπόν το ιδιότυπο παράδειγμα που εκπέμπει ο πρωθυπουργός μιας χειμαζόμενης χώρας με το τετραήμερο στις ΗΠΑ και την επιλογή αμερικανικού...
«Διά του παραδείγματος»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σοκ και δέος με 40.000 αποκλεισμένους!
Οσα είπαμε ισχύουν. Η υπουργός Παιδείας δεν μας διέψευσε καθόλου. Ισα ίσα σε κάποιες περιπτώσεις μας έκανε να φαινόμαστε μετριοπαθείς. Στις βάσεις εισαγωγής αναφερόμαστε και στον αριθμό των υποψηφίων που...
Σοκ και δέος με 40.000 αποκλεισμένους!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας