• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.5°C / 13.5°C
    2 BF
    85%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 12.2°C
    1 BF
    88%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.1°C / 13.7°C
    2 BF
    83%
  • Ιωάννινα
    Ομίχλη
    7°C 6.9°C / 7.2°C
    0 BF
    98%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.0°C / 8.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 10.0°C
    1 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Ομίχλη
    6°C 6.2°C / 6.4°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    1 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.8°C
    3 BF
    79%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 9.6°C / 11.9°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.4°C
    3 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    2 BF
    94%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    11°C 10.7°C / 11.7°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.5°C / 11.6°C
    0 BF
    88%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.9°C
    4 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 13.2°C
    0 BF
    89%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 7.3°C / 11.0°C
    0 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 12.3°C
    0 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.6°C / 5.6°C
    1 BF
    94%
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Προς ένα σύγχρονο πολιτικό παράδειγμα; Κριτικά σχόλια στις «11 αντιοξειδωτικές θέσεις» του Αντ. Λιάκου

  • A-
  • A+

Ως παγκόσμια πολιτική κοινωνία βρισκόμαστε σε μια μεταβατική φάση κατά την οποία συντελούνται ριζικές αλλαγές όσον αφορά τη δομή, την οργάνωση και τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος. Δεν πρόκειται για μετατοπίσεις ή απλούς μετασχηματισμούς των παραδεδομένων μηχανισμών και μεθόδων του πολιτικού πράττειν. Εχουμε να κάνουμε με πραγματικές ριζικές αλλαγές που αναφέρονται σε όλα τα επίπεδα συγκρότησης της πολιτικής και σε όλες τις όψεις άσκησής της.

Πράγματι, όλα όσα γνωρίζουμε εδώ και δύο αιώνες (από τα μέσα του 19ου αιώνα) να συνυφαίνονται με την πολιτική, όπως π.χ. είναι η αντιπροσωπευτική αρχή, η ιδεολογία, τα κόμματα, τα κοινωνικά κινήματα, οι επιμέρους πολιτικοί θεσμοί και πολλά άλλα, όχι μόνο μετασχηματίζονται, αλλά πολλά απ’ αυτά τα πολιτικά πράγματα έχουν παρακμάσει, έχουν παίξει τον ρόλο τους στην ιστορική εξέλιξη.

Εάν οι διαπιστώσεις αυτές είναι ορθές από τη σκοπιά της κριτικής λογικής σκέψης, τότε κατανοούμε όλοι μας πόσο ρηξικέλευθες είναι οι «11 αντιοξειδωτικές θέσεις» που διατύπωσε ο Αντώνης Λιάκος (δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Η Εποχή», 16.1.2021). Σε αυτό το κείμενό του ο Λιάκος, κατά το πρότυπο των 11 θέσεων που έγραψε ο Mαρξ για τον Φόιερμπαχ, κωδικοποιεί την υπό διαμόρφωση σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα. Πολιτική, δημοκρατία, κράτος, καπιταλισμός, σοσιαλισμός και όλα σχεδόν τα πολιτικά πράγματα, στις μέρες μας δεν είναι πια τα ίδια όπως ήταν μόλις και πριν από μία-δύο δεκαετίες.

Και εάν πράγματι έχει συντελεστεί αυτή η ριζική αλλαγή και στο επίπεδο της σύλληψης και στο επίπεδο της πρακτικής εφαρμογής, εύλογο είναι το ερώτημα: πώς μπορούμε να προχωρήσουμε ως σύγχρονη πολιτική κοινωνία με απαρχαιωμένα εργαλεία σκέψης; Δεν θα δώσω απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα, όπως και δεν θα σχολιάσω στο σύνολό τους τις 11 θέσεις του Λιάκου. Θα περιοριστώ σ’ ένα γενικό κριτικό περίγραμμα, αφού, εξάλλου, συμφωνώ με τον Λιάκο, ότι χρειαζόμαστε να σκεφτούμε αυτές τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί και να μην αναπαράγουμε «σκουριασμένες ιδέες». Γιατί έτσι ζούμε σ’ ένα καθεστώς τύφλωσης εάν δεν κατοικούμε το «σπήλαιο» του Πλάτωνος.

Η πεμπτουσία των προτάσεων του Λιάκου βρίσκεται στον σχολιασμό της 11ης θέσης του Μαρξ για τον Φόιερμπαχ. Ως γνωστόν ο Μαρξ πρότεινε να μετατρέψουμε την ερμηνεία του κόσμου σε αλλαγή του κόσμου. Ο μαρξικός όρος: «αλλαγή του κόσμου» καθόρισε τις κοινωνικές εξελίξεις υπό τη μορφή των επαναστάσεων κατά τον 20ό αιώνα. Το «πολιτικό λάθος» βρίσκεται ακριβώς στην ερμηνεία του όρου αυτού.

Σε πολλά διεθνή και εγχώρια συνέδρια έχω υποστηρίξει την άποψη ότι η αλλαγή του κόσμου κατά τον Μαρξ δεν είναι πολιτικο-πρακτική αλλαγή, αλλά ριζική μεταμόρφωση του τρόπου με τον οποίο σκεπτόμαστε. Η θέση του Λιάκου είναι η εξής: «να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλά ως προς τι, πώς και προς ποια κατεύθυνση αν δεν τον καταλάβουμε (δική μου υπογράμμιση), εάν συνεχίσουμε να αναπαράγουμε μηχανικά και άκριτα τα στερεότυπα του παρελθόντος, εάν συνεχίσουμε να εκφραζόμαστε σε μία οξειδωμένη γλώσσα;».

Η Αριστερά (παγκοσμίως) κουβαλάει στους ώμους της το κοινωνικο-πολιτικό φορτίο-αίτημα: «να αλλάξουμε τον κόσμο». Το ερώτημά μας είναι το εξής: μπορούμε να επιτύχουμε τον στόχο μας με παρωχημένα ιδεολογικο-πολιτικά μέσα και εργαλεία; Μήπως χρειάζεται να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε; Και εδώ βρίσκεται το κλειδί για τη μελλοντική πορεία της Αριστεράς και για την κοινωνική εξέλιξη της παγκόσμιας πολιτικής κοινωνίας.

Στους προβληματισμούς του Λιάκου για τη σύγχρονη κατάσταση της Αριστεράς και της πολιτικής εν γένει, περιλαμβάνεται σειρά ζητημάτων, για τα οποία θα έπρεπε να γράψω ολόκληρη πραγματεία. Αναφέρομαι σε ορισμένα απ’ αυτά ενδεικτικά. Πρώτα-πρώτα για τον καπιταλισμό και τις μεταμορφώσεις του. Κανείς δεν υποστηρίζει (ούτε ακόμη και οι συντηρητικοί) ότι ο καπιταλισμός είναι η «φυσική ιστορία» του ανθρώπου.

Είναι και αυτός, όπως και όλα τα φαινόμενα, όλες οι κοινωνικές καταστάσεις, δημιουργήματα του ανθρώπινου πνεύματος. Το ζήτημά μας είναι κατά τους πρόσφατους αιώνες και στη σύγχρονη εποχή, πώς θα καταστεί «ανθρώπινη κατάσταση» (Αρεντ): να αμβλυνθούν οι ανισότητες, να επιτευχθεί μια ανθρώπινη διαμεσολάβηση ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία κ.λπ.

Υστερα η σοσιαλδημοκρατία, κατά τον 20ό αιώνα, ως πολιτικό πράγμα λειτούργησε υποδειγματικά για να δαμαστεί η βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Αυτή η «πολιτική μηχανική» στις μέρες μας δεν μπορεί να λειτουργήσει. Το ίδιο ισχύει και για τον πολιτικό ρόλο των κομμάτων της Αριστεράς, τα οποία υπερκαθορίζονται από τις ιδεολογίες τους.

Υπόσχομαι στους αναγνώστες μας να επανέλθω μ’ ένα αναλυτικό κείμενό μου για τις ριζικές αλλαγές που έχουν συντελεστεί στο παγκόσμιο πολιτικό σύστημα. Ας συγκρατήσουμε, προς το παρόν, τη διερώτησή μου: έχουμε εισέλθει σε μια εποχή όπου εφαρμόζεται ένα σύγχρονο πολιτικό παράδειγμα;

 * καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η θεωρία των δύο άκρων είναι σωστή
Η θεωρία των δύο άκρων, στο μέτρο που εξισώνει τον κομμουνισμό με τον ναζισμό και την Αριστερά με την Ακροδεξιά, είναι μια ανιστόρητη απόπειρα ιστορικού αναθεωρητισμού με κακόβουλη πολιτική στόχευση. Ωστόσο,...
Η θεωρία των δύο άκρων είναι σωστή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οταν πέσεις σε μια τρύπα, μη σκάβεις
Το ποια από τις δύο εναλλακτικές πορείες θα επιλέξει η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ δεν το γνωρίζω. Υποπτεύομαι όμως ότι μάλλον θα διαλέξει την πρώτη, δηλαδή την ολοένα και πιο σκληρή και μετωπική σύγκρουση με την...
Οταν πέσεις σε μια τρύπα, μη σκάβεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ακηδία με όρους κοινωνικού κόστους
Η ακηδία βγαίνει από το «α» στερητικό και το «κήδος» (που σημαίνει φροντίδα, νοιάξιμο, σεβασμός για τον άλλο, π.χ. κηδεμόνας, κηδεία κ.α.).
Η ακηδία με όρους κοινωνικού κόστους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χούλιο Αγκίτα, πρόδρομος της Νέας Αριστεράς
Μεγαλωμένος πολιτικά μέσα στον ευρωκομμουνισμό, «παιδί» της θρυλικής Πασιονάρια και του Καρίγιο, ο Χούλιο Αγκίτα διακρινόταν για την ευρύτητα του πνεύματός του και της μόρφωσής του, παραπέμποντας συχνά στις...
Χούλιο Αγκίτα, πρόδρομος της Νέας Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αριστερά του μέλλοντος, ανάγκη της κοινωνίας
Είναι απολύτως βέβαιο ότι η πολιτική Μητσοτάκη θα επιτείνει τις κοινωνικές, περιφερειακές και περιβαλλοντικές ανισότητες. Ταυτόχρονα θα γίνεται επιτακτική και η ανάγκη της κοινωνίας για την εφαρμογή μιας...
Αριστερά του μέλλοντος, ανάγκη της κοινωνίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την Ελλάδα της νέας εποχής, για την Αριστερά της εποχής μας
Τον Αύγουστο του 2018 ο κύκλος της δημοσιονομικής προσαρμογής έκλεισε. Η πρώτη μάχη κερδήθηκε. Για να ακολουθήσει η αμέσως επόμενη. Σκληρότερη. Η οικοδόμηση της Ελλάδας της νέας εποχής. Ανασηκώνοντας το κεφάλι...
Για την Ελλάδα της νέας εποχής, για την Αριστερά της εποχής μας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας