• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.8°C / 19.2°C
    0 BF
    77%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    11°C 10.6°C / 10.6°C
    2 BF
    93%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    4 BF
    71%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    2 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    94%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 10.0°C / 16.0°C
    1 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    2 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 16.6°C
    1 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    3 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    5 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.1°C / 19.8°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 10.5°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.5°C / 10.5°C
    1 BF
    74%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 21.8°C
    3 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 19.4°C
    0 BF
    63%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 10.3°C
    2 BF
    93%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 10.2°C / 16.7°C
    0 BF
    65%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    1 BF
    82%
EUROKINISSI/ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η μεσαία τάξη και η δημοκρατία

  • A-
  • A+

Κατά τις τελευταίες προηγούμενες δεκαετίες παρακολουθήσαμε την κρίση και την υποχώρηση της σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο. Υστερα από μια «χρυσή πεντηκονταετία», κατά την οποία οι ευρωπαϊκοί λαοί υπό σοσιαλδημοκρατική διακυβέρνηση απόλαυσαν τα αγαθά μιας προωθημένης δημοκρατίας με ενέσεις σοσιαλισμού, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα, τα οποία (υποτίθεται ότι) εκπροσωπούν κατά βάση τη μεσαία τάξη, θέλησαν να περάσουν τη διαχωριστική γραμμή προς την πλουτοκρατία, εγκαταλείποντας στην τύχη τους τα μεσαία και κατώτερα κοινωνικά στρώματα.

Ετσι, με την επέλαση του νεοφιλελευθερισμού, αντιμετωπίζουμε σήμερα μιαν ανυπόφορη κατάσταση, όπου οι μεγάλες μάζες των φτωχών και των νεόπτωχων διεκδικούν απελπισμένα τα δικαιώματά τους στον παραγόμενο πλούτο, στη δημιουργία του οποίου συμβάλλουν κατά κύριο λόγο (δικαιώματα στην εργασία, στην αξιοπρεπή αμοιβή της, στη μόρφωση και στα αγαθά του πολιτισμού)· για ν’ αποδειχτεί περίτρανα ότι δημοκρατία και νεοφιλελευθερισμός είναι έννοιες ασύμβατες, όσο κι αν θέλουν να τα παντρέψουν, προκειμένου να δρέψουν τη γοητεία της δημοκρατίας υπέρ του ήκιστα συμπαθούς νεοφιλελευθερισμού.

Ποια είναι, κατά το πνεύμα του μεγάλου φιλοσόφου της ιστορίας Θουκυδίδη, τα αίτια της σύγχρονης παγκόσμιας κρίσης; Είναι η κρίση της δημοκρατίας, είναι η αλαζονεία της ισχύος, και είναι η απληστία. Καθοριστικό στοιχείο πλέον η κυριαρχία της ανεξέλεγκτης αγοράς και του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Λένε πως ανάμεσα στην κοινωνία και την οικονομία μεσολαβεί η πολιτική, ως ρυθμιστικός παράγοντας στο αιώνιο παιχνίδι της κατανομής ισχύος και αγαθών.

Αλλά αντί στο πλαίσιο της δημοκρατίας η πολιτική να ελέγχει την οικονομία, η οποία θα έπρεπε ως όργανο να αποτελεί θεραπαινίδα της δημοκρατίας, οι όροι αντιστράφηκαν και η δημοκρατία έχει ποικιλοτρόπως υποσκελιστεί από την οικονομία, που καθώς ελέγχεται από τους ισχυρούς, έχει καταστήσει ακόμα πιο δυσαρμονική τη σχέση ανάμεσα στους φτωχούς και τους πλούσιους, διευρύνοντας όλο και περισσότερο το χάσμα ανάμεσά τους και ενισχύοντας στο έπακρο την παντοδυναμία του παγκόσμιου χρηματιστηριακού κεφαλαίου.

Ετσι, και με τη συμβολή και άλλων παραγόντων, περάσαμε, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, στην εποχή της «μετα-δημοκρατίας». Αντιμετωπίζουμε δηλαδή κρίση αντιπροσώπευσης και κρίση δημοκρατίας. Το αντιπροσωπευτικό σύστημα, έτσι όπως έχει δομηθεί, αποτελεί πλέον υποκατάστατο της δημοκρατίας.

Καταλυτικό ρόλο στην υπονόμευση και τη φαλκίδευση της δημοκρατίας τα τελευταία χρόνια έπαιξε ένα μεγάλο μέρος της μεσαίας τάξης. Οσοι ανήκουν σε αυτήν, θέλησαν να προσκολληθούν πολιτικά στην ανώτερη προνομιούχο τάξη, πιστεύοντας ότι μπορούν να γίνουν όλοι… πολύ πλούσιοι!

Αλλά στην τάξη των πολύ πλουσίων δεν χωράνε πολλοί. Τώρα κινδυνεύουν να υποβιβαστούν και αυτοί στην κατώτερη κοινωνική κατηγορία, στους λεγόμενους «νεόπτωχους». Και απ’ ό,τι φαίνεται, η μεσαία τάξη θα είναι το μεγάλο θύμα των επερχόμενων κοινωνικών ανακατατάξεων, πράγμα που σημαίνει ότι οι εκπρόσωποί της θα έπρεπε να επανεξετάσουν τη θέση τους στον συσχετισμό με τις άλλες τάξεις και τη σχέση τους με τη δημοκρατία.

Εξάλλου, η δημοκρατία και η συνεπαγόμενή της ευνομία ευνοεί πρωτίστως τη μεσαία τάξη. Και μάλιστα, με δεδομένες τις μεγαλύτερες δυνατότητες αυτής της τάξης -σε σχέση με τις άλλες- να επωφελείται από τις ευκαιρίες που εξασφαλίζει το δημοκρατικό πολίτευμα (κοινωνική ειρήνη, ευνομία, κρατική μέριμνα, παιδεία, τα αγαθά του πολιτισμού), η μεσαία τάξη θα έπρεπε να είναι ο βασικός πυλώνας, ο στυλοβάτης της δημοκρατίας. Συνεπώς αυτή η τάξη έχει κάθε συμφέρον να διαφυλάσσει ως δική της υπόθεση τη δημοκρατία.

Οταν, όμως, είτε από πλεονεξία είτε επ’ ευκαιρία κάποιας κρίσης -οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής ή πολέμου και δη εμφυλίου- η μεσαία τάξη συντάσσεται πολιτικά με την ολιγαρχία του πλούτου, τότε διαρρηγνύεται ο ιστός της δημοκρατίας και ανατρέπεται η ταξική και κοινωνική ισορροπία προς όφελος των «ολίγων» και εις βάρος των «πολλών».

Αλλωστε, τα κατώτερα λαϊκά και τα μεσαία κοινωνικά στρώματα αποτελούν κατά τον Αριστοτέλη πάντα την πλειοψηφία, που με αυτήν ως βασική αρχή λειτουργεί το πολίτευμα της δημοκρατίας. Με άλλα λόγια, οι πολίτες πρέπει να αποκτήσουν ατομικά και κυρίως συλλογικά συνείδηση της δύναμής τους στο πλαίσιο του δημοκρατικού πολιτεύματος, και τότε τους λαούς θα τους σώσουν… οι ίδιοι οι λαοί!

Φυσικά, η ολιγαρχία του πλούτου, που με την κοινοβουλευτική στήριξη της μεσαίας τάξης ασκεί σήμερα σχεδόν απεριόριστη εξουσία παντού, δεν είναι πρόθυμη να χάσει τίποτε από τα απίθανα κέρδη, κατά κανόνα παράνομα και αποκτημένα με τη διαφθορά και την εκμετάλλευση της τεχνολογίας, οπότε βρισκόμαστε σε μιαν ανώμαλη κατάσταση, όπου το 10% του πληθυσμού της Γης απολαμβάνει περισσότερα από όσα όλο το υπόλοιπο 90%. Και έχουμε φτάσει στο αίσχος της κρατούσας τάξης πραγμάτων, κάποιοι από τους πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου, από στοιχειώδες φιλότιμο ή από ντροπή (ή από ένστικτο αυτοσυντήρησης;) να ζητάνε από τις (δημοκρατικές!) κυβερνήσεις τους να πληρώνουν και αυτοί φόρους!

Η δημοκρατία είναι η τέχνη των ισορροπιών εν προόδω.

 * κλασικός φιλόλογος-συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δημοκρατία και ιστορική αυτοσυνειδησία
Για την πλειονότητα νεότερων ή όψιμα ευαισθητοποιημένων αναγνωστών, η δημοκρατία, μετά την πτώση της στην αρχαία Αθήνα, χάνεται και επανεμφανίζεται πολλούς αιώνες μετά, με τη μορφή ενός φιλελεύθερου κράτους...
Δημοκρατία και ιστορική αυτοσυνειδησία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το αγαπημένο μας μίξερ
Η δημοκρατία είναι επιλογή, μια πολιτική με υλικά διαρκούς εγρήγορσης, μόνιμης στήριξης, θεσμικής λογοδοσίας, διαφάνειας, αυτοελέγχου και ανανέωσης. Η διερεύνηση του βάθους και της ποιότητας της πολιτικής ζωής...
Το αγαπημένο μας μίξερ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο νέος αγνώριστος γείτονας
Χάσαμε τη δυνατότητα να σκεφτόμαστε αλλιώς, να δημιουργούμε σημασίες, αφού το εθνικό σπορ είναι πλέον η ατομιστική κριτικομανία και η εξιδανίκευση της απομυθοποίησης. Πλειοψηφία, κράτος, εκκλησία, κόμματα,...
Ο νέος αγνώριστος γείτονας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μετα-πανικός
Η μετα-αλήθεια δεν κινδυνεύει να παλιώσει ούτε να απέλθει. Η κοινή γνώμη, συνονθύλευμα πια ατόμων καταδικασμένων ισόβια να απομακρύνουν τον τρόμο της ύπαρξής τους διά της προσκύνησης του ειδώλου τους, στολίζει...
Μετα-πανικός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελευση του διανοουμενάκου
Ας αντιμετωπίσουμε ως επίκαιρο θέμα την εκκρεμότητα σχετικά με την ύπαρξη ή την απουσία των διανοούμενων, θέμα που επανέρχεται εδώ και καιρό με τη μορφή του ερωτήματος «πού είναι πια οι διανοούμενοι;».
Ελευση του διανοουμενάκου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κλειστές πόρτες
Ασκήθηκε κριτική για το αιφνίδιο της ανακοίνωσης αγοράς των φρεγατών, ιδιαίτερα για το ότι η συμφωνία έγινε εκτός προβλεπομένων διαδικασιών, χωρίς συμμετοχή στην απόφαση των αρμόδιων επιτροπών, γεγονός που...
Κλειστές πόρτες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας