• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.2°C / 17.9°C
    2 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 12.5°C / 16.3°C
    1 BF
    77%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 18.4°C
    0 BF
    64%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.6°C / 13.9°C
    0 BF
    77%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    1 BF
    67%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.3°C / 15.7°C
    2 BF
    81%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 9.1°C / 10.6°C
    1 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.9°C / 18.6°C
    1 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 18.7°C
    4 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 14.9°C / 17.9°C
    2 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.2°C / 18.5°C
    4 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.5°C / 15.6°C
    2 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.9°C / 17.9°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.5°C / 13.9°C
    2 BF
    82%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.5°C / 12.8°C
    1 BF
    80%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.8°C / 21.6°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.8°C / 18.1°C
    2 BF
    69%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.1°C / 14.9°C
    1 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.1°C / 16.4°C
    1 BF
    83%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    1 BF
    85%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η «Πρόεδρος», η «ολυμπιονίκης» και ο γλωσσικός σεξισμός

  • A-
  • A+

Διαβάζω με περισσή περίσκεψη, αλλά όχι με κατάπληξη, τα όσα καταμαρτυρούνται στην κ. Σακελλαροπούλου για την ορθή κατ' εμέ πρωτοβουλία της να προσκαλέσει και να συναντήσει την κ. Μπεκατώρου στο Προεδρικό Μέγαρο και να ακούσει από πρώτο χέρι τη μαρτυρία της γενναίας αυτής αθλήτριας που ξεκίνησε το ελληνικό #MeToo.

Προφανώς δεν εκπλήσσομαι γιατί κοινωνικός σεξισμός υπάρχει διάχυτος γύρω μας: ότι υπάρχουν άνθρωποι που υποτιμούν τις γυναίκες, τις θεωρούν κατώτερο φύλο, τις αμείβουν λιγότερο από τους άντρες, δεν τις προσλαμβάνουν στις δουλειές τους για να μην έχουν τη «χασούρα» της εγκυμοσύνης, δεν τις θεωρούν άξιες και τις εμποδίζουν να ανέλθουν σε ανώτερα αξιώματα και άλλα πολλά, είναι πράγματα γνωστά από χρόνια. Και πολύ καλά κάνει η έγκριτη εφημερίδα σας και τα στηλιτεύει (όπως λ.χ. στο πρόσφατο δημοσίευμα της 25.1.21 του Δημήτρη Ψαρρά «Δεν φτάνει που είναι Πρόεδρος, είναι και γυναίκα»).

Εκείνο όμως που με βάζει σε πολλές σκέψεις και με υποχρεώνει να στείλω το σημείωμα αυτό είναι ο συνεχιζόμενος «γλωσσικός» σεξισμός, που διαιωνίζεται ακόμη και από ανθρώπους που γενικά είναι σαφώς εναντίον του σεξισμού και προσπαθούν να τον καταπολεμήσουν. Πριν από πολλά χρόνια ο μακαρίτης δάσκαλός μου Μανόλης Κριαράς είχε δώσει μια συνέντευξη όπου υπογράμμιζε πως «η μεγαλύτερη "εχθρά" της ισότητας είναι η γλώσσα». Πριν και μετά από αυτόν δεκάδες μελετήτριες και μελετητές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό έχουν αναδείξει τη σημασία του γλωσσικού σεξισμού και τη σχέση του με τον κοινωνικό σεξισμό.

Η ελληνική πολιτεία αργά αλλά σταθερά, ήδη από το 1996, που η συναδέλφισσά μου, καθηγήτρια σήμερα στο ΑΠΘ, Ρούλα Τσοκαλίδου εξέδωσε «Το φύλο της γλώσσας. Οδηγός μη σεξιστικής γλώσσας για τον ελληνικό δημόσιο λόγο», αλλά και μέχρι τους πολύ πρόσφατους σχετικούς «Οδηγούς» της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Φύλου («Οδηγός για τη χρήση μη σεξιστικής γλώσσας στα δημόσια έγγραφα», 2015) και του Κέντρου Ερευνών για Θέματα Ισότητας («Οδηγός προς τα μέσα μαζικής επικοινωνίας για την εξάλειψη του σεξισμού και των έμφυλων διακρίσεων», 2018) προσπαθεί να εκσυγχρονιστεί και να καταπολεμήσει το φαινόμενο. Συναντάει όμως τη σθεναρή αντίσταση διαφόρων, μεταξύ των οποίων και των ανθρώπων της δημοσιογραφίας.

Η φιλόξενη εφημερίδα σας στις 20.1.20 δημοσίευσε άρθρο μου με τίτλο (δοσμένο από τον συντάκτη ύλης) «Πώς θα προσφωνούμε τη γυναίκα Πρόεδρο;», στο οποίο πρότεινα να αποκαλούμε την κ. Σακελλαροπούλου όχι με τον αρσενικό τύπο Πρόεδρος, αλλά είτε Προεδρίνα (που είναι το καθιερωμένο θηλυκό τού Πρόεδρος) είτε Πρόεδρη (νεολογικά, κατά το αναλογικό παράδειγμα του φίλος, φίλη κοκ.). Δυστυχώς, οι περισσότερες/-οι εξακολουθούν να μιλούν για την «Πρόεδρο», την «ολυμπιονίκη» κοκ., αρνούμενες/-οι να επιτρέψουν στις γυναίκες που έφτασαν σε αυτές τις θέσεις και πέτυχαν αυτά τα επιτεύγματα «να υπάρξουν με το φύλο τους» στο συμβολικό -μα τόσο καθοριστικό για τη διαιώνιση των αντιλήψεών μας- επίπεδο της γλώσσας.

Για να το πω απλά: Αν η καταπολέμηση του κοινωνικού σεξισμού είναι ο μακρινός μας στόχος που απαιτεί πολλούς και δύσκολους αγώνες ακόμη, καμία ελπίδα δεν έχουμε να τον πετύχουμε, αν πρώτα δεν αλλάξουμε αυτό που εύκολα μπορούμε να ελέγξουμε προσωπικά και είναι δείκτης και των νοοτροπιών και της ιδεολογίας μας, τη γλώσσα μας δηλαδή. Κατανοώ ότι οι «νεολογισμοί» μάς ξενίζουν και ενοχλούν την «αισθητική» μας. Πριν όμως αποφασίσουμε να διαιωνίζουμε για λόγους «αισθητικής» τον γλωσσικό σεξισμό, μήπως θα άξιζε τον κόπο να σκεφτούμε αν πίσω από την «αισθητική» αυτή βρίσκονται βαθιά ριζωμένες πατριαρχικές αντιλήψεις που τις έχουμε αποδεχτεί ως «φυσικές» και «αυτονόητες», ενώ δεν είναι;

Κοντολογίς, όσο η Προεδρίνα παραμένει Πρόεδρος και η ολυμπιονίκισσα ολυμπιονίκης, για λόγους αμφίβολης, αν όχι ύποπτης, «αισθητικής», τίποτε καλό δεν προμηνύεται για την καταπολέμηση του σεξισμού, τη θέση των γυναικών και την κοινωνία μας.

 * μόνιμος επίκουρος καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπόθεση Μπεκατώρου: έμφυλη βία και χρονικότητες
Η Σοφία είναι όλες όσες είμαστε εν δυνάμει Σοφίες, ή υπήρξαμε Σοφίες, μη επώνυμες, μη γενναίες, φοβισμένες, εκτοπισμένες, παγωμένες και βιασμένες στα προσφυγικά καμπς, χωρίς βήμα και πρόσβαση στη Δικαιοσύνη.
Υπόθεση Μπεκατώρου: έμφυλη βία και χρονικότητες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ψηφιακή μας Τρούμπα
Το διαδίκτυο σήμερα, με την προώθηση της γυναικείας πορνείας αλλά και με την ελεύθερη πρόσβαση σε πορνοταινίες με όλο και πιο κακοποιητικό προς τις γυναίκες περιεχόμενο, συμβάλλει αναμφίβολα στα κύματα...
Η ψηφιακή μας Τρούμπα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τον Κουφοντίνα
Η αντιμετώπιση της απεργίας πείνας του Δ. Κουφοντίνα και η αποστροφή για τη χώρα που προκαλεί η στάση των υπευθύνων.
Για τον Κουφοντίνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας