• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    39°C 37.1°C / 41.9°C
    1 BF
    24%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    38°C 33.3°C / 42.7°C
    2 BF
    35%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    37°C 35.0°C / 40.4°C
    2 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    39°C 38.6°C / 38.9°C
    3 BF
    18%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 33.9°C / 34.1°C
    3 BF
    36%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    38°C 31.2°C / 42.5°C
    3 BF
    37%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    40°C 36.2°C / 41.5°C
    3 BF
    28%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    39°C 32.6°C / 41.3°C
    3 BF
    13%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.8°C / 34.4°C
    4 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    38°C 36.9°C / 37.9°C
    4 BF
    34%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    34°C 32.9°C / 34.8°C
    4 BF
    31%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.7°C / 35.1°C
    2 BF
    70%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    38°C 37.9°C / 39.9°C
    3 BF
    25%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    41°C 34.5°C / 40.9°C
    3 BF
    15%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    35°C 34.5°C / 41.1°C
    2 BF
    10%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 33.8°C / 34.8°C
    4 BF
    41%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    40°C 37.3°C / 42.1°C
    3 BF
    12%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.6°C / 31.6°C
    0 BF
    69%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    35°C 32.0°C / 42.8°C
    4 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    42°C 38.8°C / 41.9°C
    4 BF
    10%
AP Photo/John Locher
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πέρα από τα πανηγύρια: η βαθιά κρίση της Αμερικής

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ασφαλώς, η ήττα του Τραμπ υπήρξε κάτι παραπάνω από ευπρόσδεκτη. Ομως, μια πανηγυρική ατμόσφαιρα που καλλιεργείται για μια νέα πορεία της Αμερικής είναι βιαστική, αφελής και εξωπραγματική. Διότι, πολύ απλά, σε αυτή τη συγκυρία η κρίση της Αμερικής είναι βαθιά και διαχρονική. Ενώ και το κλείσιμο της εποχής Τραμπ υπήρξε άκρως τραυματικό. Κατ’ αρχάς, η ήττα του Τραμπ υπήρξε πολύ πιο οριακή απ’ ό,τι προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις. Ο ίδιος, κέρδισε 7 εκατ. περισσότερους ψηφοφόρους απ’ ό,τι το 2016! Ο Μπάιντεν κέρδισε πολύ πιο επίπονα από ό,τι αναμενόταν, διότι αποτελεί αδύναμη πολιτική παρουσία. Χωρίς ειδικό βάρος.

Η αμερικανική κοινωνία είναι πλέον βαθιά διχασμένη. Τόσο βαθιές είναι οι ρίζες του διχασμού, που η θεαματική αύξηση της εκλογικής συμμετοχής υπήρξε σοβαρότατο δείγμα πολωτικής παθογένειας και όχι υγείας! Ο ισχυρισμός του Τραμπ, ότι οι εκλογές «εκλάπησαν» (stolen elections), είναι πρωτοφανής στα χρονικά της Αμερικής. Η βίαιη εισβολή-κατάληψη του Καπιτωλίου από τον όχλο των φανατικών υπήρξε αδιανόητο γεγονός που παρέπεμπε σε σκηνές του φανταστικού σινεμά. Τέλος, ο Μπάιντεν δεν κέρδισε κυρίως χάρη σε θετική ψήφο, αλλά σε αρνητική! Με όλο αυτό το θλιβερό αποτύπωμα, δεν υπάρχει χώρος για πανηγυρισμούς.

Το τελευταίο που χρειάζεται σήμερα η Αμερική, στη μετα-Τραμπ εποχή, είναι να χειροκροτεί τον εαυτό της. Να ωραιοποιεί τις προοπτικές της. Να καλλιεργεί ψευδαισθήσεις. Να αξιοποιεί κόλακες ανά τον κόσμο, που εκστασιάζονται από την «Αμερική του Μπάιντεν». Επίσης, ιδιαίτερα σοβαρή είναι η ψευδαίσθηση, όπως έχουμε υπογραμμίσει κουραστικά, πως ο Τραμπ υπήρξε η πηγή της κρίσης.

Ο Τραμπ ήταν απλώς ένα βαρύ σύμπτωμα! Πολλοί κρίκοι της διαδρομής της υπερδύναμης τον γονιμοποίησαν. Ως τοξικό φαινόμενο. Η αλαζονεία της εποχής Κλίντον. Η απόλυτη παγκόσμια ανομία της εποχής Μπους. Η μυθοπλασία Ομπάμα που έκρυβε πιο ήπιες, αλλά στυγνές πρακτικές Μπους. Και βεβαίως η εποχή Τραμπ. Σε όλη αυτή τη διαδρομή, φιλελεύθερες αξίες και πρακτικές ποδοπατήθηκαν από την ηγέτιδα του δημοκρατικού στρατοπέδου.

Σοβαροί πολιτικοί επιστήμονες, ήδη από το 1999, προειδοποιούσαν την Αμερική ότι γίνεται αλαζονική, αυθαίρετη, ότι αγνοεί τους πάντες και δρα μονομερώς (Samuel Huntington, «The lonely superpower»). Με περίσσευμα αλαζονείας, ο Κλίντον δήλωνε πως «η Αμερική εκφράζει τη σωστή πλευρά της Ιστορίας». Η υπουργός Εξωτερικών του, με έναν αφορισμό ακραίας έπαρσης, ισχυριζόταν πως «η Αμερική στέκεται ψηλά, και βλέπει πιο πέρα από τα άλλα έθνη!».

Ενώ από το 2000 θα ξεκινούσε ο απόλυτος εκτροχιασμός του Μπους, με την εισβολή στο Ιράκ, μια επίθεση βασισμένη σε ωμά ψεύδη, παραβιάζοντας το διεθνές δίκαιο με άνομες πρακτικές παντού. Ομως η σοβαρότερη απογοήτευση ήταν ο δήθεν πολιτικά φιλελεύθερος Ομπάμα που, ηπιότερα, θα ακολουθούσε τον ίδιο δρόμο. Θα κλιμάκωνε τον πόλεμο στο Αφγανιστάν. Θα κατέφευγε σε εκατομμύρια παράνομες παρακολουθήσεις επικοινωνιών παγκοσμίως (με θύμα και τη Μέρκελ), συν την πολλαπλασιαστική χρήση δολοφονικών drones με εκατοντάδες αθώα θύματα. Ολα τούτα, και οι οικονομικές ανισότητες, θα γεννούσαν κάτι τοξικό: τον τραμπισμό!

Οταν ο Τραμπ κέρδισε το χρίσμα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ήταν, ως πολιτικό προϊόν, κάτι διαφορετικό στο πολιτικό τοπίο. Ηταν ένα μείγμα ακραίου δεξιού αλλά και λαϊκιστή. Επίσης, δεν ήταν πολιτικός, κάτι που τον ευνόησε. Ενώ, σε μια κοινωνία όπου οι ανισότητες είχαν εκτιναχθεί, εμφανίστηκε ως αντικατεστημένος υποψήφιος. Απέναντί του, όμως, δεν θα έβρισκε τον Μπέρνι Σάντερς, έναν μη κατεστημένο πολιτικό, που θα ακύρωνε τα παραπάνω πλεονεκτήματά του.

Ο Σάντερς έχασε το χρίσμα από την πεμπτουσία ενός κατεστημένου πολιτικού, που ήταν η Χίλαρι Κλίντον. Η τελευταία είχε τη στήριξη του Ομπάμα και των παραδοσιακών δομών του Δημοκρατικού Κόμματος. Οσοι πίστευαν πως η Χίλαρι θα επικρατούσε διά περιπάτου, έπεσαν από τα σύννεφα όταν οι εργατουπόλεις ψήφισαν τον λαϊκιστή Τραμπ! Ο τραμπισμός είχε επικρατήσει κατά κράτος στους εκλέκτορες.

Στο σημείο αυτό, το πώς ο Ομπάμα διαχειρίστηκε την οικονομική κρίση του 2008, αποδείχθηκε καταλυτικό για όσα θα ακολουθούσαν. Τούτη ήταν η ώρα ενός νέου Φραγκλίνου Ρούσβελτ, όπως σημείωναν σημαντικοί οικονομολόγοι, ανάμεσά τους ο Adam Tooze, που έχει γράψει το πιο ολοκληρωμένο βιβλίο της κρίσης (Crashed). Επρεπε, λοιπόν, να γίνουν τομές παντού και κυρίως στις ένοχες για την κρίση τράπεζες. Μερικές από αυτές έπρεπε να κρατικοποιηθούν, όπως συνέβη σε μια ανάλογη κρίση στη Σουηδία. Αλλες να τεμαχιστούν.

Επρεπε να αυξηθούν οι δημόσιες δαπάνες, με στόχο ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη. Να φορολογηθεί ο πλούτος. Να δρομολογηθούν πολιτικές τολμηρής αναδιανομής του εισοδήματος. Να στηριχτούν οι πιο ευάλωτες ομάδες πολιτών. Να γίνουν σοβαρά βήματα για ένα κρατικό σύστημα υγείας για όλους (όχι το άτολμο και διακοσμητικό obamacare). Οπως σε όλα, έτσι και στην οικονομία ο Ομπάμα αποδείχθηκε άκρως συντηρητικός. Ως τελικά αντίποδας του Ρούσβελτ! Η ανάπτυξη που ήρθε ήταν απογοητευτική. (Τούτο εξηγούν επικριτικά πλήθος σοβαρών οικονομολόγων, Tooze, Reich, Kuttner, Cassidy κ.λπ.) Το χειρότερο, όμως, ήταν η έκρηξη των ανισοτήτων. Το 2013, το όποιο όφελος της σταθεροποίησης πήγε κατά 95% στο 1% του ακραίου πλούτου! Οι υπόλοιποι, ή πήραν ψίχουλα ή τίποτα ή έχασαν κιόλας!

Μετά από όλα αυτά, οι πληγές της Αμερικής μεγάλωσαν. Την πόλωση την ενέτεινε ο Τραμπ. Βρήκε πρόσφορο έδαφος στους οργισμένους, τους «ξεχασμένους» και περιθωριοποιημένους της ζωής. Οι Ρεπουμπλικανοί ήσαν γυμνοί σε ικανό πολιτικό προσωπικό.

Ο Τραμπ ήταν κυρίαρχος. Στις πρόσφατες εκλογές όσοι τον ψήφισαν προσωπικά, προτάσσοντάς τον εν σχέσει με το Ρεμπουμπλικανικό Κόμμα, ξεπερνούσαν το 80%. Χαρακτηριστικό της άρρωστης πολιτικής ζωής της υπερδύναμης είναι ότι παρά τη φοβερή εισβολή φανατικών στο Καπιτώλιο (που ήταν προϊόν της πόλωσης του Τραμπ), η αποδοχή του ως προέδρου από το 45%, λίγο πριν από τις εκλογές, υποχώρησε ελάχιστα: στο 43%! (Δημοσκόπηση NBC) Ενώ εκείνοι που πιστεύουν ότι οι εκλογές «εκλάπησαν» φτάνουν το 74% όσων δηλώνουν Ρεπουμπλικανοί και το 30% όσων δηλώνουν Ανεξάρτητοι από τα δύο κόμματα! Ο διχασμός στην αποθέωσή του.

Φτάνουμε τώρα στον Μπάιντεν. Μόνο η απόλυτη γύμνια του Δημοκρατικού Κόμματος σε πολιτικό προσωπικό εξηγεί την υποψηφιότητά του. Ενώ και η παρουσία του «τα λέει όλα». Ουσιαστικά, ο Ομπάμα τον προώθησε με κάθε τρόπο. Ο Μπάιντεν αποτελεί κακέκτυπό του, χωρίς ίχνος της χαρισματικής παρουσίας του. Ενας στους δύο ψηφοφόρους του (αντίθετα απ’ ό,τι συνέβη με τον Τραμπ) ομολογεί ότι ψήφισε πρωτίστως κατά του Τραμπ! Η όλη πολιτική διαδρομή του Μπάιντεν είναι εκείνη ενός ρηχού κατεστημένου πολιτικού. Ηταν άλλωστε φανατικός οπαδός της εισβολής στο Ιράκ.

Τι να περιμένουμε λοιπόν; Ελάχιστα πράγματα. Ολη η ομάδα του θυμίζει ξαναζεσταμένο Ομπάμα, σε χειρότερη εκδοχή. Οι αναγκαίες μεγάλες τομές στην οικονομία, η φορολόγηση του μεγάλου πλούτου, η τολμηρή μείωση των ανισοτήτων, η ριζοσπαστική αλλαγή του χώρου της πολιτικής με τα παθογενή λόμπι της, όλα είναι όνειρα θερινής νυκτός υπό την προεδρία Μπάιντεν.

Ηδη ο υπουργός Εξωτερικών, ο υπουργός Αμυνας, ο βασικός σύμβουλός του, το δεξί του χέρι στον Λευκό Οίκο, και 40 από τα 500 στελέχη που θα αξιοποιήσει είναι όλοι, είτε νυν είτε πρώην, λομπίστες. Ετσι, ο W.A. Galston του Brookings Institute προειδοποιεί πως αν η θητεία του Μπάιντεν «δεν είναι ιδιαίτερα επιτυχής», θα επιβεβαιωθεί μια νέα τάση μονής θητείας προέδρου και οριακών διαφορών στην κάλπη. Συμπέρασμα: Αντί πανηγυρισμών, ας κρατάμε μικρό καλάθι. Ή μάλλον: πολύ μικρό!

* Επικοινωνιολόγος, πολιτικός αναλυτής και συγγραφέας πολλών βιβλίων. Το τελευταίο είναι το «Ανομος κόσμος: Πώς φθάσαμε στην εποχή Τραμπ», Καστανιώτης, 2019. Για όλα τα βιβλία του: johnloulis.gr.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εσωτερική μεταβλητή
Σήμερα οι ΗΠΑ είναι μια βαθιά διχασμένη κοινωνία και, ανεξαρτήτως της δυνατότητας ολικής επαναφοράς του Τραμπ, ο τραμπισμός είναι πλειοψηφική, αν όχι κυρίαρχη, συνιστώσα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
Η εσωτερική μεταβλητή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «μεσαίος χώρος» στην εποχή μας: Πού βρίσκεται;
Πού βρίσκεται σήμερα ο μεσαίος χώρος; Εδώ ταιριάζει κάτι που είπε ένας Αμερικανός διανοητής για τον εαυτό του: «Στα δεξιά της Κεντροαριστεράς!». Στον κυρίαρχο αυτό μεσαίο χώρο επιβάλλεται να κυριαρχήσουν τα...
Ο «μεσαίος χώρος» στην εποχή μας: Πού βρίσκεται;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χωρίς συναίνεση
Η στάση των Ρεπουμπλικανών και του Τραμπ που δείχνει έτοιμος να επανέλθει ενδέχεται να ακυρώσουν τη διεθνή αξιοπιστία και φερεγγυότητα της Ουάσινγκτον απέναντι σε συμμάχους και αντιπάλους.
Χωρίς συναίνεση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κάτω από το ραντάρ
Σε ποια μέτωπα της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ ο Τραμπ και οι Ρεπουμπλικάνοι θα στοχοποιήσουν τις επιλογές της Ομάδας Μπάιντεν; Η απάντηση έχει προεξοφληθεί από την επόμενη μέρα της προεδρικής εκλογής.
Κάτω από το ραντάρ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νέο ιστορικό κεφάλαιο ή ξαναζεσταμένο φαγητό;
Η νίκη Μπάιντεν οφείλεται περισσότερο στις αντι-Τραμπ κοινωνικές δυνάμεις, που περισσότερο αντιστάθηκαν στις πολιτικές Τραμπ, παρά στο λεγόμενο «προοδευτικό», προγραμματικό προβάδισμα των Δημοκρατικών.
Νέο ιστορικό κεφάλαιο ή ξαναζεσταμένο φαγητό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στη βαριά σκιά του Τραμπ
Η τετραετία Τραμπ κατέδειξε ότι η εσωτερική κρίση των ΗΠΑ έχει σχέση συγκοινωνούντων δοχείων με τη συρρίκνωση της ηγεμονικής τους εμβέλειας στη διεθνή σκηνή.
Στη βαριά σκιά του Τραμπ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας