Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.3°C / 10.6°C
    3 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 6.0°C / 8.9°C
    1 BF
    75%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 4.4°C / 13.0°C
    3 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 0.6°C / 9.0°C
    3 BF
    40%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 7.0°C / 7.0°C
    4 BF
    53%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.7°C / 7.8°C
    1 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 4.0°C / 4.0°C
    3 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 3.3°C / 13.0°C
    3 BF
    54%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.6°C / 13.9°C
    5 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 9.0°C
    3 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.0°C / 11.1°C
    6 BF
    58%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 6.1°C / 6.1°C
    2 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    71%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.0°C / 8.0°C
    2 BF
    81%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.2°C / 8.3°C
    1 BF
    75%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.0°C / 13.3°C
    3 BF
    50%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 4.4°C / 9.4°C
    2 BF
    57%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 7.0°C / 7.2°C
    2 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.7°C / 7.8°C
    2 BF
    91%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 4.0°C / 4.0°C
    3 BF
    52%
1821-2021: επέτειος κριτικής επαναπροσέγγισης ή εθνικής επιβεβαίωσης;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

1821-2021: επέτειος κριτικής επαναπροσέγγισης ή εθνικής επιβεβαίωσης;

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Φέτος συμπληρώνονται 200 χρόνια από την εκδήλωση της Επανάστασης του 1821 και, λόγω της μοναδικότητας της επετείου, οι ιστορικοί θα βρεθούν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος –και δικαιωματικά ως οι καταλληλότεροι– προκειμένου να διατυπώσουν τις απόψεις τους πάνω σε έρευνες και μελέτες που έγιναν και θα γίνουν γύρω από την ιστορία του Αγώνα.

Η Πολιτεία έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για τον εορτασμό της επετείου με προεξάρχουσες αυτές που θα πραγματοποιηθούν υπό την καθοδήγηση της επιτροπής «Ελλάδα 2021» και με τη συμβολή ιστορικών και διαφόρων επιστημόνων. Παράλληλα, άλλες οργανώσεις προερχόμενες από φορείς με μεγάλη επιρροή στην ελληνική κοινωνία θα συμμετέχουν στους εορτασμούς της επετείου διατυπώνοντας τις δικές τους απόψεις και εκδοχές για τα γεγονότα του Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, τίθενται τα εξής ερωτήματα:

Τι ρόλο θα έχει η ιστορία ως επιστήμη σε αυτούς τους εορτασμούς και κατά πόσο ο λόγος και οι παρεμβάσεις των ιστορικών θα ακουστούν στις συζητήσεις που θα διεξαχθούν στην δημόσια σφαίρα γύρω από το ζήτημα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821; Κατά πόσο οι διοργανωτές αυτών των εκδηλώσεων θα επικαλεστούν την έρευνα και τις μελέτες των ιστορικών για το σημείο-τομή στην ιστορία του Νεότερου Ελληνισμού; Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος αυτών στις εορταστικές εκδηλώσεις;

Φορείς προσκείμενοι στην Πολιτεία θα οργανώσουν διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις οι οποίες θα βασίζονται κατά κύριο λόγο στην απεικόνιση του επίσημου εθνικού αφηγήματος μέσω δημόσιων και μη τελετών, με σκοπό την επιτέλεση του αφηγήματος της εθνικής συνοχής. Η κίνηση αυτή επιβεβαιώνει για μια ακόμη φορά τον λειτουργικό και καθοριστικό ρόλο των δημόσιων τελετών και των εθνικών επετείων, οι οποίες ήδη από την ανάδυση του Εθνικισμού στα τέλη του 18ου αιώνα και την εμφάνιση των πρώτων εθνών-κρατών στις αρχές του 19ου αιώνα στην Ευρώπη, υπήρξαν εργαλείο παραγωγής και αναπαραγωγής εθνικών ταυτοτήτων και νομιμοποίησης της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας. Μέσω των «αναπαραστάσεων του παρελθόντος», οι κρατικοί φορείς διαμορφώνουν τη μνήμη, επιβάλλοντας ερμηνείες της ιστορίας και κατασκευάζοντας κοινωνικές ταυτότητες.

Με βάση την παραπάνω αντίληψη οι εορταστικές εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν θα θέτουν ως στόχο τους την ανάδειξη συγκεκριμένων στοιχείων που συνδέονται με τη συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας και τις αξίες που ταυτίζονται με το έθνος και τη διατήρησή του μέσα στον χρόνο.

Στις μέρες μας η δουλειά των ιστορικών δε σχετίζεται πλέον με αυτές τις αντιλήψεις και πρακτικές. Σε αντίθεση με την εποχή του Λέοπολντ φον Ράνκε και του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου, που η ιστορία ως επιστήμη και κατ’ επέκταση οι ίδιοι οι ιστορικοί είχαν τεθεί στην εξυπηρέτηση των εθνικών αναγκών του εκάστοτε νεοσύστατου έθνους-κράτους, η σύγχρονη ιστοριογραφία έχει απομακρυνθεί από την εξυπηρέτηση αυτών των στόχων και η διεπιστημονικότητα δεν αποτελεί απλά μια νέα αντίληψη, αλλά αναπόσπαστη αρχή κάθε σύγχρονου ιστορικού.

Βασιζόμενος σε αυτή καθώς και στα θεωρητικά και μεθοδολογικά εργαλεία που διαθέτει, ο ιστορικός του 21ου αιώνα μελετά την ιστορία διευρύνοντας τους ορίζοντές του και τα πεδία μελέτης του, δημιουργώντας παράλληλα έναν ανοιχτό διάλογο με τις υπόλοιπες κοινωνικές επιστήμες.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια η επέτειος του Αγώνα, αντί για μια συντονισμένη προσπάθεια επιβεβαίωσης της «εθνικής μας συνέχειας στους αιώνες», θα μπορούσε να αποτελέσει μια αξιόλογη ευκαιρία επαναπροσέγγισης ζητημάτων που σχετίζονται με την Επανάσταση και ταυτόχρονης ανάδειξης θεμάτων τα οποία δεν έχουν έρθει ακόμη στην επιφάνεια.

Στην ιστορική έρευνα ανάλογα με τα ερωτήματα που τίθενται, λαμβάνονται και συγκεκριμένες απαντήσεις. Ωστόσο, τα ερωτήματα προκύπτουν από τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα και τα ζητήματα που διακυβεύονται στην εποχή κατά την οποία ζει και δραστηριοποιείται κάθε ιστορικός. Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, λόγω της εμπόλεμης κατάστασης που επικρατούσε, σημειώθηκαν μετακινήσεις πληθυσμών προς τον επαναστατημένο ελλαδικό χώρο. Αυτές θεωρούνται από ορισμένους ιστορικούς ως η απαρχή του προσφυγικού ζητήματος στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα. Πόσο διαχρονικό και πόσο επίκαιρο είναι αυτό το ζήτημα σήμερα; Σίγουρα τέτοια θέματα χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης και μελέτης από την ιστορική κοινότητα.

Αναμφίβολα υπάρχουν διαφορετικές απόψεις και προσεγγίσεις που καθορίζονται από την ιδεολογική τοποθέτηση του κάθε ιστορικού. Σε καμία περίπτωση όμως η ιστορική προσέγγιση ενός «καλού» ιστορικού δεν γίνεται εξυπηρετώντας ιδεολογικές προτιμήσεις ή εθνικούς σκοπούς, αδιαφορώντας για τα θεωρητικά και μεθοδολογικά εργαλεία που διαθέτει.

Αραγε θα αποτελέσει η επέτειος των 200 ετών από την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 μια αξιόλογη ευκαιρία για την προσέγγιση διαφορετικών πτυχών αυτού του κορυφαίου γεγονότος, με γνώμονα τα εργαλεία της ιστορικής επιστήμης ή θα επιδοθούμε απλώς σε μια φαντασμαγορική αναπαράσταση του «ενδόξου παρελθόντος μας»; Θα θέσει η ιστορική κοινότητα καινούργια ερωτήματα γύρω από την ιστοριογραφία του απελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων, επαναπροσδιορίζοντας επιστημονικά αυτό το κορυφαίο γεγονός ή θα επιδοθεί στην επίτευξη του εθνικού αφηγήματος;

Εν τέλει, όλα είναι θέμα επιλογών.

* ιστορικός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Εναρξη της Επανάστασης από τον Ελληνισμό της Διασποράς
Σαν σήμερα πριν από 200 χρόνια, 24 Φεβρουαρίου 1821, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας, διάβαινε τον ποταμό Προύθο, παραπόταμο του Δούναβη, που ήταν τα όρια της Ρωσίας με την Οθωμανική...
Εναρξη της Επανάστασης από τον Ελληνισμό της Διασποράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελληνοπρίγκιπες
Επετειακό το έτος. Διακόσια χρόνια από την απόφαση να γίνει η επανάσταση του 1821. Πέρα από τη λογική γεγονός και τον συσχετισμό δυνάμεων, κατά μία σύγχρονη έκφραση. Στην επαναστατική πυρά αποκτούσαν σχήμα οι...
Ελληνοπρίγκιπες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επανάσταση, οι ρίζες του συνταγματισμού και ο Διαφωτισμός
H Ελλάδα αμέσως μετά το 1821 οργανώνεται ως συνταγματικό κράτος. Tα γραπτά Συντάγματα της Επιδαύρου, της Τροιζήνας και του Αστρους συνιστούν πλήρη συνταγματικά κείμενα, τα οποία έχουν προκύψει μέσα από...
Η επανάσταση, οι ρίζες του συνταγματισμού και ο Διαφωτισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επέτειος του αγώνα και ο εθνικός μύθος
Ο Αγώνας ξεκίνησε σε μια εποχή που στα Βαλκάνια είχε αρχίσει να αναδύεται η εθνογένεση και η Οθωμανική Αυτοκρατορία να παρουσιάζει ρωγμές.
Η επέτειος του αγώνα και ο εθνικός μύθος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιορτή και ουδετεροπατρία
Το εγχείρημα των εμπνευστών της εορτής και της Ολυμπιακής διασημότητας κ. Αγγελοπούλου υπάρχει κίνδυνος να δημιουργήσει αχρείαστες περιπέτειες και εθνικά πάθη - και όχι εθνική συνείδηση.
Γιορτή και ουδετεροπατρία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τιμώμενη χώρα το 2021 να είναι η Αϊτή
Η Αϊτή, χώρα φτωχή, επέλεξε να στείλει βοήθεια σαράντα πέντε τόνους καφέ προς πώληση, για να αγοραστούν καριοφίλια και άλλα πολεμοφόδια. Παράλληλα, ξεκίνησαν να έρθουν εκατό Αϊτινοί εθελοντές, που πέθαναν όλοι...
Τιμώμενη χώρα το 2021 να είναι η Αϊτή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας