• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.6°C / 25.8°C
    3 BF
    41%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.5°C / 26.1°C
    2 BF
    61%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 26.0°C
    3 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 19.2°C
    1 BF
    72%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.0°C / 23.2°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.4°C / 19.5°C
    2 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    2 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.3°C
    4 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.6°C / 20.9°C
    2 BF
    56%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 22.4°C
    5 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.7°C / 23.7°C
    3 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.0°C / 27.0°C
    2 BF
    48%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 20.9°C
    0 BF
    68%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    24°C 18.5°C / 24.4°C
    1 BF
    44%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    2 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 26.0°C
    2 BF
    40%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.3°C / 22.1°C
    0 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.4°C / 24.7°C
    1 BF
    65%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    82%
Photo 22148604 © Wellphotos - Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η παγίδα της επικαιρότητας

  • A-
  • A+

Στη σύμβαση του χρόνου, κάθε ορόσημό του που συμβολικά σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός κύκλου και το άνοιγμα ενός άλλου αποτελεί αφορμή εκ νέου ανάγνωσης και επανατοποθέτησης των δεδομένων στον βραχύ και μακρύ ορίζοντα για την κατανόηση της πραγματικής δυναμικής τους.

Η μάχη της αδιάλειπτης καταγραφής των γεγονότων και αποτύπωσης της περιρρέουσας ατμόσφαιρας κανονικά αποτελεί αδιαμφισβήτητο μέσο άσκησης δημοκρατικού ελέγχου στην εξουσία και αξιολόγησης των πολιτικών εκφραστών. Ωστόσο, η πίεση που ασκεί η ταχύτατη ροή των εναλλασσόμενων ειδήσεων, αξιόπιστων ή μη, μετατρέπει ενίοτε την επικαιρότητα σε παραμορφωτικό φακό που υπό αιρέσεις γίνεται παγίδα με θύτες και θύματα.

Δεν είναι λίγες οι φορές που η επικαιρότητα γίνεται εργαλείο μικροπολιτικής. Στεκόμενη στην επιφάνεια των πραγμάτων αντιμετωπίζει την πολιτική με όρους εύπεπτου θεάματος. Αλλοτε στοχεύει στον εύκολο εντυπωσιασμό για την αποκόμιση δημοσκοπικών κερδών, άλλοτε όμως επιδιώκει τον αποπροσανατολισμό. Η κατασκευή μύθων προκειμένου να πληγούν οι πολιτικοί αντίπαλοι και να μεταβληθεί η ατζέντα είναι μια εμπεδωμένη πρακτική∙ καθόλου νέα, παρά το γεγονός ότι πλέον ευνοείται εξαιρετικά από τους αναρίθμητους διαύλους του διαδικτύου. Σε πρώτο χρόνο στοχεύει στην ταχεία αποδόμηση των προσώπων, ώστε απογυμνωμένα από τις θετικές ιδιότητές τους να οδηγηθούν στην ισοπεδωτική εξομοίωση του «όλοι ίδιοι είναι» εκπίπτοντας στη συνείδηση των πολιτών. Η μικροπολιτική, όμως, πάντα παραβλέπει τη μεγάλη εικόνα.

Οπως στον μύθο του ψεύτη βοσκού του Αισώπου, σε δεύτερο χρόνο, όσοι μεταχειρίζονται παρόμοιες τακτικές πέφτουν αργά ή γρήγορα οι ίδιοι στην παγίδα που δημιούργησαν για τους πολιτικούς τους αντιπάλους, αφού μακροσκοπικά η στάση τους βάλλει εναντίον της πολιτικής ζωής συλλήβδην υποσκάπτοντας την αξιοπιστία της. Δεδομένης της μακροχρόνιας φθοράς που φέρει το πολιτικό σύστημα, η επιλογή του «λιγότερου κακού», σε μια σύγκριση χαμηλού πήχη, αποτελεί ομολογία ήττας εκείνων που την κατασκευάζουν.

Από την άλλη, η «απειλή» της επικαιρότητας που εμφανίζεται επιτακτικά στον βραχύ ορίζοντα γεννά ενστικτωδώς την αντίδραση αυτοτοποθέτησης σε θέση άμυνας. Στο σκάκι ο παίκτης που δέχεται καταιγισμό συντονισμένων επιθετικών κινήσεων επιχειρεί να θωρακίσει τον χώρο του. Συχνά φέρνει τα πιόνια του κοντά, ώστε να προστατεύσει το ένα τον ζωτικό χώρο του άλλου. Μοιάζει αναγκαίο, αλλά περισσότερο αντικατοπτρίζει πανικό παρά στρατηγικό σχεδιασμό. Μετά την απόκρουση του πρώτου κινδύνου, ελλοχεύει δριμύτερος ο κίνδυνος της περιχαράκωσης, καθώς ο παίκτης πολιορκημένος, με περιορισμένες επιλογές κινήσεων, ακολουθεί τον ρυθμό που επιβάλλει ο επιτιθέμενος αδυνατώντας ουσιαστικά να ανακάμψει.

Στην πολιτική ο κίνδυνος αυτός αποτυπώνεται ως εσωστρέφεια. Δεχόμενοι επίθεση, η ανάγκη να επιβεβαιώσουμε το δίκιο μάς οδηγεί να μιλάμε στο στενό ακροατήριο, γεννώντας την ψευδαίσθηση της ασφάλειας. Οπως, όμως, για τους σκακιστές η πρόκληση βρίσκεται στην επάνοδο στην επιθετική τακτική αξιοποιώντας όλους τους διαθέσιμους πεσσούς, έτσι και στην πολιτική σκακιέρα στοίχημα είναι να μην παγιδευτεί κανείς στην περίκλειστη θέαση, αλλά να επαναφέρει δομημένα τη συζήτηση στο πραγματικό περιεχόμενο, αξιοποιώντας όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις.

Αλλά και για τους πολίτες, η θέαση μιας ροής γεγονότων που βουίζουν στο παρόν μπορεί να θολώνει τον ορίζοντα, να περιορίζει το εύρος του οπτικού πεδίου. Το παρόν είναι σημαντικό στη ζωή μας, τόσο, που είναι φορές που ασυναίσθητα παγιδευόμαστε στη στενότητα της τρέχουσας θεματολογίας, δίχως να εστιάζουμε στις συνέπειες για την αυριανή μέρα - χάνουμε δηλαδή την αντίληψη της μεγάλης εικόνας.

Μας καταλαμβάνει ο φόβος, που όχι μόνο γίνεται καθηλωτικός, αλλά και παραποιεί τους αληθινούς συσχετισμούς, αλλοιώνει την υπόσταση των πραγμάτων. Η χαραυγή του νέου χρόνου είναι λοιπόν ευκαιρία να θυμηθούμε ότι η αδιάκοπα εναλλασσόμενη επικαιρότητα, πέρα από το να αναδεικνύει το νέο κρατώντας μας στην αναγκαία εγρήγορση, κάποιες φορές μεγαλώνει το μικρό και μικραίνει το μεγάλο. Ενα είναι βέβαιο: η μακρά πορεία είναι αυτή που καταρρίπτει ή δικαιώνει τους μύθους, ξεθωριάζει ή παγιώνει τις εντυπώσεις.

* διδάκτωρ Πολιτικής Επικοινωνίας στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
2 Ιουνίου – το επίκαιρο
Στις 2 Ιουνίου βρέθηκα στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δημαρχείου Αθηναίων σε μια εκδήλωση για τα δικαιώματα των ατόμων που εργάζονται στο σεξ. Ηταν η μέρα τέτοια.
2 Ιουνίου – το επίκαιρο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάλι για τις δημο(σ)κοπήσεις
Τον Δεκέμβριο του 1996, τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου της Ερευνας Τηλεθέασης εξέλεξαν παμψηφεί τρία άτομα, ώστε να αποτελέσουν για λογαριασμό της τούς ελεγκτές της AGB Hellas, εταιρείας ποσοτικής αποτύπωσης...
Πάλι για τις δημο(σ)κοπήσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ανατομία μιας δημοσκόπησης
Είναι οξύμωρο να γίνεται τόσο συχνά λόγος, ειδικά από φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ, περί εμπιστοσύνης στην ελληνική πολιτική, όταν παραδείγματα σαν την Abacus επενδύουν σε διχαστικές και παραπλανητικές ενέργειες....
Η ανατομία μιας δημοσκόπησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ειδήσεις για εσωτερική «κατανάλωση»
Υπάρχουν δύο διαφορετικοί τύποι «κατανάλωσης» ειδήσεων από τα ΜΜΕ. Μια «κατανάλωση» ειδήσεων που απευθύνεται στο εσωτερικό μιας χώρας και άλλη μια για τα διεθνή ακροατήρια.
Ειδήσεις για εσωτερική «κατανάλωση»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Fake ειδήσεις, fake χωριά Ποτέμκιν
Στην πολιτική, αλλά και στην οικονομία, όταν λέμε για ένα χωριό Ποτέμκιν εννοούμε μια πραγματική ή συμβολική κατασκευή, που έχει μοναδικό στόχο να δημιουργήσει στους κατοίκους μιας χώρας, όπου τα πράγματα...
Fake ειδήσεις, fake χωριά Ποτέμκιν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας