Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.0°C / 17.2°C
    2 BF
    36%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.0°C / 17.8°C
    2 BF
    25%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 13.9°C / 18.9°C
    1 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    1 BF
    36%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    3 BF
    62%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    16°C 12.8°C / 17.8°C
    2 BF
    42%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    2 BF
    23%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.0°C / 18.9°C
    1 BF
    39%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 18.3°C
    4 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.8°C / 13.0°C
    1 BF
    58%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.0°C / 16.1°C
    4 BF
    51%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    1 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    2 BF
    59%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    1 BF
    41%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.4°C / 17.2°C
    2 BF
    20%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.7°C / 17.0°C
    4 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.1°C / 17.2°C
    0 BF
    34%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.7°C / 14.0°C
    3 BF
    62%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.8°C / 16.7°C
    0 BF
    69%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    2 BF
    23%
Εορταστικές εικόνες
EUROKINISSI/ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εορταστικές εικόνες

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Οι γιορτές και κυρίως τα Χριστούγεννα ούτε μου άρεσαν ούτε με στεναχωρούσαν. Μάλλον με έκαναν να σκέπτομαι. Στη δεκαετία του ’60, όπως και σήμερα, οι διαφορές ανάμεσα στα Χριστούγεννα και τις άλλες μέρες του χρόνου, ήταν κραυγαλέες. Μην πηγαίνει το μυαλό σας σε διλήμματα του στιλ «πλούσιος» και «φτωχός». Οι διαφορές στο παιδικό μυαλό είναι απλές: Γιατί τις γιορτές και όχι όλο τον χρόνο.

Για παράδειγμα, την παραμονή των Χριστουγέννων ο δύστροπος δικηγόρος του τρίτου που «δεν έδινε του αγγέλου του νερό» χαμογελούσε και έδινε φιλοδώρημα στον πιτσιρικά που όλο τον χρόνο τού πήγαινε κάθε πρωί στις 8:05 ακριβώς τον πικρό καφέ.

Η μουντή Πανεπιστημίου φωτιζόταν. Τα τραπεζάκια στο καφενείο της Στοάς Ορφέως, στην έξοδο της Σανταρόζα, εκεί που όλο τον υπόλοιπο καιρό οι διάδικοι κάθονταν σε διπλανά τραπέζια χωρίς να αρπάζονται, έχαναν τη λαλιά τους. Στο «Σινεάκ» τα παιδικά γέλια έκαναν τους ενήλικες αισιόδοξους. Αυτό που μου κέντριζε την περιέργεια ήταν τα γκρίζα φορτηγά με τα σιδερένια κουβούκλια και τα σφραγισμένα με ατσάλινο πλέγμα παράθυρα, που περνούσαν τις καθημερινές από την καταθλιπτική Χαριλάου Τρικούπη και εξαφανίζονταν τις γιορτές και τις αργίες. «Τι είναι και πού πήγαν;» αναρωτιόμουν, αλλά δεν τολμούσα να ρωτήσω.

Το «μάθημα» που είχα πάρει με την καρπαζιά που μου έριξε ένας γείτονας, πατέρας συμμαθητή με σχέσεις με τη χούντα, όταν αναρωτήθηκα μάλλον πιο δυνατά απ’ όσο επέτρεπε το καθεστώς, έθεσε με βίαιο τρόπο τα όρια ανάμεσα στο «επιτρέπεται» και στο «απαγορεύεται». Αλλά αυτό που έκαναν τα Χριστούγεννα μοναδικά ήταν οι... μυρωδιές.

Τα Χριστούγεννα μύριζαν διαφορετικά. Τα απαλά, βελουδένια και εκλεπτυσμένα αρώματα που αναδύονταν από τις οικογενειακές κουζίνες που έσμιγαν ατμόσφαιρά με τη μαστίχα και το μαχλέπι των τσουρεκιών και τη ζύμη από το «ΑΡΙΣΤΟΝ» και το «Ερμείον» μετέτρεπαν την ατμόσφαιρα σε όαση μεθυστικών αρωμάτων. Η ευωδία εκτόπιζε την τραχιά, έντονη και αποκρουστική μυρωδιά που εκλυόταν κάθε φορά που ο μαύρος καπνός από τις εξατμίσεις των λεωφορείων έσμιγε με τις σκληρές και δύσοσμες οσμές του τηγανητού κρεμμυδιού και της λαδίλας.

Τα Χριστούγεννα της δεκαετίας του ’60 όμως δεν ήταν ειδυλλιακά. Η φτώχεια ήταν διακριτή και οι διαχωρισμοί ευκρινείς. Οι τυφλοί και οι ανάπηροι στη γωνία της Γεωργίου Σταύρου και στην Αιόλου, οι λούστροι, οι επαίτες, τα κακομπαλωμένα ρούχα, τα κοντά μανίκια φώναζαν για τη φτώχεια που φώλιαζε στα περισσότερα σπίτια.

Αλλά εκείνο που πονούσε περισσότερο ήταν το «αόρατο τείχος» που χώριζε την Αθήνα σε «πάνω» και «κάτω». Οι «κάτω» απέφευγαν τα μαγαζιά και τα στέκια των «πάνω» και επέλεγαν να κάνουν τα ψώνια τους στις πιο οικείες και προσιτές γι’ αυτούς αγορές. Η «Πανελλήνιος Αγορά», η «Ατλαντίδα», ο «Ελευθερουδάκης», ο «Ζώναρς», ο «Ορφανίδης»... δεν ήταν γι’ αυτούς. Πολλοί από τους «πάνω» είτε τους απέφευγαν είτε τους αντιμετώπιζαν ως «αξιοθέατο».

Λίγα χρόνια αργότερα, διαβάζοντας το αριστούργημα της Μπέτι Σμιθ «Ενα Δέντρο Μεγαλώνει στο Μπρούκλιν» συνειδητοποίησα ότι στον αληθινό κόσμο οι «παραφωνίες» είναι περισσότερες από τις όμορφες εικόνες και τα ελκυστικά αρώματα των Χριστουγέννων. Παρόλα αυτά, στο παιδικό μυαλό, το αδυσώπητο ερώτημα «Γιατί η ευγενική μεταμόρφωση του Εμπενίζερ Σκρουτζ να γίνεται μόνο τα Χριστούγεννα;» παρέμεινε αναπάντητο.

Δυστυχώς η γενιά μου είχε το θλιβερό προνόμιο να βιώσει το «πριν», το «μετά» και φτάνοντας στο «τώρα» να διαπιστώσει ότι επέστρεψε στο «πριν». Στην Αθήνα της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα οι άστεγοι, οι πεινασμένοι –αυτοί που φαίνονται και οι άλλοι που το κρύβουν-, οι εξόριστοι της κοινωνίας έχουν γίνει τόσοι πολλοί ώστε να έχουν πάψει να αποτελούν την εξαίρεση.

Οι «περίπατοι» και οι «αναπλάσεις» όχι μόνο δεν γκρέμισαν το «τείχος», αλλά με υλικό τη φτώχεια και τις ανισότητες έγινε πιο ισχυρό, πιο ψηλό. Γι’ αυτό φρόντισαν οι «πορφυρογέννητοι κυβερνήτες », οι οποίοι τη δεκαετία του ’60 –παιδιά τότε- το μόνο που γνώριζαν για τον κόσμο των «κάτω» ήταν όσα έπιανε το αυτί τους από τα κουτσομπολιά των σαλονιών. Σήμερα, τα παιδιά της δεκαετίας του ’60 αντικρίζουν τα λάθη τους. Μπορεί κάποιοι να αντιμετωπίζουν την ανέχεια με την αδιαφορία εκείνου που βλέπει κάτι που δεν τον αφορά. Μπορεί κάποιοι να φοβούνται. Μπορεί και να αποχώρησαν κουρασμένοι. Ομως κάθε μέρα που περνά, το «κάστρο» του πλούτου γίνεται σχεδόν αλώβητο, καταδικάζοντας τους πολλούς σε μία ζωή παρόμοια με εκείνη του παρελθόντος.

* Δημοσιογράφος, συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το αστέρι των Χριστουγέννων
Οι φετινές γιορτές είναι διαφορετικές. Ακόμη κι από το περασμένο Πάσχα, που για πρώτη φορά γιορτάσαμε σε συνθήκες πανδημίας.
Το αστέρι των Χριστουγέννων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κολλύριο
Μπήκε το παιδάκι στο σπίτι με το μάτι δακρυσμένο, κι αφότου διηγήθηκε με ψυχραιμία τα καθέκαστα, του είπανε οι γονείς του να μην ανησυχεί κι ότι με λίγο κολλύριο θα του περάσει αμέσως.
Κολλύριο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Της μιας δραχμής σιροπιαστά
Εβαλε τον δείκτη του χεριού στο πάνω χείλος και το πίεσε σε έκφραση βαθιάς περίσκεψης. Μπροστά της –ένα τζάμι τη χώριζε–, ήταν απλωμένα ταψιά με μπακλαβάδες, κανταΐφια, κουρκουμπίνια, σιροπιαστά τετράγωνα,...
Της μιας δραχμής σιροπιαστά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γύρω γύρω Χριστούγεννα
Βλέποντας δύο ηλικιωμένες κύριες να κοιτούν με θαυμασμό και μάτια ορθάνοιχτα τη χριστουγεννιάτικη βιτρίνα μεγάλου πολυκαταστήματος της Αθήνας, αναρωτήθηκα ποιο δώρο θα τους ήταν περισσότερο χρήσιμο.
Γύρω γύρω Χριστούγεννα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα Χριστούγεννα των παιδικών μου ματιών…
Δεν ήταν πλούσια χρόνια. Φτωχικά μα ευτυχισμένα, στις μικρογειτονιές του Πειραιά όπου ακόμη τα παιδιά έπαιζαν σε στεναδάκια και αλάνες. Την εποχή που η Ελλάδα αναζητούσε το ευρωπαϊκό της προφίλ, με έπαιρνε...
Τα Χριστούγεννα των παιδικών μου ματιών…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κύριος Πεφταστέρης
Κάποιος χρειάστηκε να με προειδοποιήσει με μια κλοτσιά κάτω από το τραπέζι όταν άρχισα να μιλάω για τις γιορτές που έρχονται. Επρεπε με κάθε κόστος να αποφύγουμε τη λέξη «Χριστούγεννα». Αλλά εγώ δεν το ήξερα,...
Ο κύριος Πεφταστέρης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας