• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.4°C / 22.4°C
    1 BF
    50%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.5°C / 21.4°C
    1 BF
    62%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.5°C / 23.7°C
    2 BF
    55%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    0 BF
    45%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.6°C
    3 BF
    48%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.4°C / 20.7°C
    1 BF
    62%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 16.2°C
    0 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.1°C / 23.6°C
    2 BF
    52%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.4°C / 21.4°C
    4 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 20.9°C
    3 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.4°C / 21.3°C
    5 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.3°C / 19.7°C
    2 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.9°C / 21.9°C
    0 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.5°C / 19.9°C
    0 BF
    49%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.3°C / 22.8°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.2°C / 24.8°C
    3 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.1°C / 22.6°C
    2 BF
    49%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.1°C / 19.3°C
    1 BF
    48%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.1°C / 21.5°C
    2 BF
    70%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    1 BF
    54%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Βασικό εισόδημα» και «αμύθητος πλούτος»

  • A-
  • A+

ΕΔΩ που είμαστε σήμερα, οι ηγέτες του κόσμου δεν έχουν πλέον το άλλοθι της άγνοιας. Η πανδημία, μέσα στην οποία κινείται εδώ και ένα χρόνο ο πλανήτης, ανέδειξε προτεραιότητες, στρεβλώσεις, σκοπιμότητες και εκλεκτικές συγγένειες, που επηρεάζουν, καθορίζουν και υπαγορεύουν τις αποφάσεις των πολιτικών ελίτ. Αποκάλυψε επίσης ότι το χάσμα μεταξύ των πολιτικών και πολιτών έχει γίνει σχεδόν αγεφύρωτο, καθώς τα κίνητρα και οι επιδιώξεις τους είναι ασύμπτωτες.

Οι μεν αγωνίζονται και επιδιώκουν την ασφάλεια και οι δε κάνουν ό,τι μπορούν για να αποποιηθούν αυτή την ευθύνη. Καταργούν όλους τους περιορισμούς και τα εμπόδια που είχαν τεθεί από τις αρχές της μεταπολεμικής περιόδου μέχρι τη δεκαετία του ’90 για την προστασία του κοινωνικού ιστού. Μεταθέτουν τις ευθύνες αντιμετώπισης της κρίσης σε αυτούς που έχουν βάλει στόχο να κατασπαράξουν οτιδήποτε είναι Δημόσιο. Βάζουν «τον λύκο να φυλάει τα πρόβατα» και μετά του προσφέρουν και καναδυό από αυτά, για να τον καλοπιάσουν.

Αυτό που από την εποχή του Ρίγκαν και της Θάτσερ μασκαρευόταν με τη μάσκα της «αποτελεσματικότητας» σήμερα με την πανδημία που αύξησε δραματικά τον αριθμό των ανθρώπων που είναι απροστάτευτοι, έγινε ξεκάθαρο: για τις πολιτικές ελίτ, οι φτωχοί είναι σαν τους κομήτες. Εμφανίζονται κάθε τέσσερα χρόνια για λίγα λεπτά -τόσα όσα απαιτείται για να διανύσουν τη διαδρομή από το εκλογικό παραβάν στην κάλπη- και μετά εξαφανίζονται.

ΟΙ ΜΑΣΚΕΣ έπεσαν όταν ξεκίνησαν τα λοκντάουν και άνθρωποι που δεν περίμεναν ποτέ ότι θα χρειαστούν κυβερνητική βοήθεια πανικοβλήθηκαν. Πολλοί στράφηκαν σε καθιερωμένα αλλά και έκτακτα προγράμματα και τότε ανακάλυψαν ότι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις. Αλλά και όσοι πληρούσαν τις προϋποθέσεις, σύντομα διαπίστωσαν ότι το επίπεδο των παροχών, για τις οποίες ήταν επιλέξιμοι, δεν πλησίαζε τα βασικά έξοδά τους. Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι που δεν χρειάστηκαν ποτέ άλλοτε υποστήριξη, στράφηκαν στους πολιτικούς τους αλλά αυτοί όχι μόνο αποδείχτηκαν απρόθυμοι να τους βοηθήσουν αλλά με τις επιλογές τους έστρωσαν το χαλί για την ακόμα πιο βίαιη απορρύθμιση της αγοράς εργασίας. Η πανδημία αποκάλυψε ότι οι ηγέτες δεν είναι διατεθειμένοι να εφαρμόσουν πολιτικές που θα έχουν ένα πιο μόνιμο και σταθερό χαρακτήρα, όπως είναι το «βασικό εισόδημα».

Το «βασικό εισόδημα» δεν είναι ούτε καινοτομία ούτε πρωτοτυπία ούτε καν παροχή. Λειτουργεί ως εξισορροπιστής μεταξύ αυτών που απειλούνται από την ανέχεια και εκείνων που πιστεύουν ότι η καταναγκαστική εργασία είναι νεωτερισμός και... μεταρρύθμιση. Με το «βασικό εισόδημα», το μόνο που έχουν να κάνουν οι κυβερνήσεις είναι να μεταφέρουν μετρητά σε ανθρώπους. Αυτή είναι μια πολύ πιο αποτελεσματική μέθοδος υποστήριξης σε σχέση με τα περίπλοκα και επιλεκτικά γραφειοκρατικά συστήματα, που χαρακτηρίζουν τις επιδοματικές πολιτικές που ισχύουν σήμερα.

Ο εξισορροπητικός χαρακτήρας του «βασικού εισοδήματος», μετά την οικονομική κρίση του 2008, δελέασε τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και την Παγκόσμια Τράπεζα. Αλλά οι προτάσεις τους δεν έφτασαν μέχρι την πραγματική πολιτική. Η πανδημία όμως πρόσφερε μία μοναδική ευκαιρία στις πολιτικές ηγεσίες να προστρέξουν στις προτάσεις αυτές και να βγάλουν από τη «ναφθαλίνη» το «βασικό εισόδημα». Αρνήθηκαν να το συζητήσουν, προβάλλοντας ως επιχείρημα το «δημοσιονομικό κόστος» και αντ’ αυτού επέλεξαν βραχυπρόθεσμα επιδόματα που βασίζονταν στους αποκλεισμούς και στους περιορισμούς.

ΑΝ ΘΕΛΗΣΕΙ κάποιος να ψαχουλέψει λίγο παραπάνω την άρνηση, τότε θα ανακαλύψει ότι κρύβει σκοτεινές σκοπιμότητες και υποχθόνιες επιδιώξεις. Για παράδειγμα, το επιχείρημα για το υπερβολικό κόστος είναι έωλο. Οι πόροι που θα μπορούσαν να προκύψουν από την καθιέρωση ενός προοδευτικού φορολογικού συστήματος, την επιβολή αυτοτελούς φορολογίας στα κεφάλαια που διακινούνται μέσω των φορολογικών παραδείσων, τη θέσπιση ενός σταθερού τέλους στα σύνθετα χρηματοπιστωτικά στοιχήματα, είναι τεράστιοι. Εξίσου πολλά θα ήταν τα φορολογικά έσοδα που θα έμπαιναν στα δημόσια ταμεία από το κλείσιμο των φορολογικών «παραθύρων», που αξιοποιούν οι υπερεθνικοί κολοσσοί της τεχνολογίας.

Ο οικονομολόγος Gabriel Zucman υπολογίζει τον υπεράκτιο πλούτο σε 8,7 τρισ. δολάρια. Ο οικονομολόγος James Henry εκτιμά ότι οι φορολογικοί παράδεισοι κρατούν μεταξύ 24 και 36 τρισ. δολαρίων. Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών υπολογίζει τον συνολικό τζίρο με παράγωγα σε περίπου 630 τρισ.. Οι απώλειες εσόδων τεράστιες. Μόνο οι ΗΠΑ, σύμφωνα με έκθεση της Γερουσίας το 2014, έχασαν φορολογικά έσοδα περίπου 150 δισ. δολαρίων λόγω των φορολογικών σχημάτων των offshore.

ΕΠΕΛΕΞΑΝ να αφήσουν τον «Πλούτο» στο απυρόβλητο και να μεταθέσουν το κόστος της αλληλεγγύης σε αυτούς που περιμένουν να ζήσουν από αυτήν. Δηλαδή σε όσους υφίστανται επιπτώσεις της πανδημίας. Και όχι μόνο άφησαν τις οικονομικές ελίτ στο απυρόβλητο, αλλά δεν έκαναν ούτε το προφανές: δεν τους απασχόλησε η προοπτική να καθιερώσουν ένα «βασικό εισόδημα ανάγκης». Γαντζώθηκαν από τα κλαδιά ενός μαραμένου «λεφτόδενδρου» και δεν το συζήτησαν, επειδή δεν ήθελαν να αναδειχθεί η ταύτισή τους με τις οικονομικές ελίτ. Αλλά ούτε «μέτρησαν», προφανώς επειδή δεν ήθελαν να αναδειχθεί ο οικονομικός ρεαλισμός ενός τέτοιου προγράμματος. Για παράδειγμα, η εξοικονόμηση πόρων στην Υγεία θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει ένα ποσοστό της δαπάνης.

Ερευνες που έχουν γίνει στις ΗΠΑ έδειξαν ότι τα άτομα που είχαν κάποιας μορφής «βασικό εισόδημα» χρησιμοποίησαν τα νοσοκομεία κατά 8,5% λιγότερο από εκείνα που δεν έπαιρναν. Πείραμα που πραγματοποιήθηκε στο Μαλάουι το 2008–9 έδειξε ότι όταν οι οικογένειες λάμβαναν τακτικές πληρωμές σε μετρητά, τα ποσοστά μετάδοσης του HIV μειώνονταν. Ακόμα και οι δαπάνες για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας θα μπορούσαν να μειωθούν, καθώς η φτώχεια και το έγκλημα είναι σιαμαία.

ΤΟ ΝΑ ΒΛΕΠΕΙΣ το «βασικό εισόδημα» ως δαπάνη είναι ο λανθασμένος τρόπος να το δεις. Είναι μια επένδυση στο είδος της κοινωνίας που θέλουν οι άνθρωποι, που προστατεύει την κοινωνική συνοχή και τη Δημοκρατία. Οι πολιτικές ελίτ αρνήθηκαν να επενδύσουν προκειμένου να υπερασπίσουν τα συμφέροντα των οικονομικών ελίτ και αδιαφόρησαν τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τη Δημοκρατία.

* Δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «πρώτο ένσημο» και οι ανάγκες των νέων
Αν πράγματι νοιαζόμαστε για τους νέους και τις νέες, οφείλουμε να τους δώσουμε τον χώρο και κυρίως τον χρόνο να διεκδικήσουν τη ζωή τους με καλύτερους όρους.
Το «πρώτο ένσημο» και οι ανάγκες των νέων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απασχόληση και ευημερία
Οι τρέχουσες συνθήκες και αναπτυξιακές προκλήσεις απαιτούν τολμηρές παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας, ειδικά στο θεσμικό περιβάλλον της Ελλάδας.
Απασχόληση και ευημερία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ανισότητα της αμοιβής της εργασίας
Σε μια πραγματικά δημοκρατική κοινωνική οργάνωση, η δίκαιη αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου τείνει να αμβλύνει τις εισοδηματικές ανισότητες ανάμεσα στα επαγγέλματα, δημιουργώντας ενιαίο και αδιαίρετο...
Η ανισότητα της αμοιβής της εργασίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι μύθοι: «Ολα για το καλό μας»
Η έκθεση Πισσαρίδη (ντυμένου με τον μανδύα καθηγητή-οικονομολόγου βραβευμένου με το Νόμπελ Οικονομίας) στοχεύει στην πλήρη αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας, ιδιωτικοποίηση της ασφάλισης και μείωση των...
Οι μύθοι: «Ολα για το καλό μας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα
Η συνύπαρξη της ανταλλακτικής αλλά και της εμπορευματικής λειτουργίας του χρήματος είναι δεδομένη από την εποχή κατά την οποία το ανθρώπινο οικονομικό σύστημα οργανώθηκε και λειτουργεί κατά τον καπιταλιστικό...
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας