Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γενική δοκιμή για το μέλλον;
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γενική δοκιμή για το μέλλον;

  • A-
  • A+

Ποτέ δεν αμφισβήτησα τη σοβαρότητα της επιδημίας, τρέφω μάλιστα απέραντο σεβασμό και ευγνωμοσύνη στους γιατρούς, τους νοσηλευτές και τους υγειονομικούς υπαλλήλους για την προσφορά τους και τους κινδύνους που διατρέχουν.

Ομως αυτά δεν μας εμποδίζουν να αναλογιστούμε όσα συμβαίνουν με αφορμή τα μέτρα ανάσχεσης του κορονοϊού: Ελεγχος κυκλοφορίας των πάντων με προαναγγελία κάθε μετακίνησης που κρίνεται αναγκαία, απαγόρευση νυχτερινής κυκλοφορίας, αναστολή της λειτουργίας των καταστημάτων πλην ελαχίστων πρώτης ανάγκης ώστε να μην υπάρχει κίνητρο εξόδου, η αστυνομία στους δρόμους να ελέγχει πεζούς και αυτοκίνητα, το Δημόσιο σε πλήρη διάλυση και ρατσιστική συμπεριφορά των τραπεζών απέναντι στους ηλικιωμένους. Ολα αυτά τα μέτρα έχουν ληφθεί στο όνομα αντιμετώπισης της εξάπλωσης του κορονοϊού, όμως νοηματοδοτούν πρακτικές που ίσως αξιοποιηθούν στην πολιτική χωρίς αντιδράσεις.

Ποιος είναι ο κίνδυνος όσων επιβάλλονται σήμερα στο όνομα της υγειονομικής κρίσης για το μέλλον της δημοκρατίας στη χώρα μας, πανευρωπαϊκά αλλά και παγκόσμια; Είναι οι νοητικές αντιλήψεις που δημιουργεί και εμπεδώνει, που θα επιτρέπουν στην πολιτική εξουσία να επιβάλλει «κατάσταση εξαίρεσης» (ανάγκης) επικαλούμενη κάθε φορά λόγους ασφάλειας του κοινωνικού συνόλου. Ετσι διαβρώνονται οι δημοκρατικές ευαισθησίες και οι αντιστάσεις σε μια ενδεχόμενη πολιτική κρίση, με τις ευλογίες μάλιστα των πάντων, χωρίς να έχει αντιληφθεί το κοινωνικό σύνολο πώς φτάσαμε στην αποκαθήλωση βασικών αρχών της λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ιδιαίτερα στις συνθήκες του νεοφιλελευθερισμού αυτή η μετάλλαξη της δημοκρατίας είναι απαραίτητη για την επιβολή του. Ποια είναι η πρακτική κάθε φορά;

Η απειλή της προσωπικής ασφάλειας ώστε να επικαλύπτεται η υφαρπαγή των κοινωνικών κατακτήσεων. Μας το λέει ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν: «[Θα] πρέπει να ενισχυθεί τεχνητά ή τουλάχιστον να δραματοποιηθεί τεχνητά [το θέμα της προσωπικής ασφάλειας] σε τέτοιο βαθμό, ώστε να εμπνεύσει ένα επαρκές επίπεδο φόβου και την ίδια στιγμή να υπερβεί σε βαρύτητα, να επισκιάσει και να υποβιβάσει σε δευτερεύουσα θέση την οικονομικά παραγόμενη ανασφάλεια, για την οποία η κυβέρνηση του κράτους δεν μπορεί να κάνει σχεδόν τίποτα, με το τίποτα να είναι αυτό που πρόθυμα θέλει τελικά να κάνει».

Πού οδηγούν όλα αυτά βαθμιαία τις νοητικές μας αντιλήψεις, πότε με την επίκληση αντιμετώπισης της τρομοκρατίας, πότε της πανδημίας, ακόμη και με την επίκληση του προσφυγικού και της ελληνοτουρκικής κρίσης στη χώρα μας; Να μεταλλάσσονται βαθμιαία, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε κάθε φορά την αλλαγή που συντελείται σταδιακά σε βάθος χρόνου και να αποδεχόμαστε στο τέλος ως δημοκρατική και αναγκαία κάθε προτεραιότητα προβαλλόμενη από τους φορείς της εξουσίας. Να μην μπορούμε να αντιληφθούμε ότι οι εκλογές και το Κοινοβούλιο είναι αναγκαίες αλλά όχι και ικανές προϋποθέσεις για τη λειτουργία της δημοκρατίας...

Ετσι φτάνουμε στο σημείο να επισημαίνουν ο Στιβ Λεβίτσκι και ο Ντάνιελ Ζίμπλατ στο βιβλίο τους «Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες»: «Το τραγικό παράδοξο στην περίπτωση του εκλογικού δρόμου προς τον αυταρχισμό είναι ότι αυτοί που επιδιώκουν την κατάλυση της δημοκρατίας χρησιμοποιούν συχνά τους ίδιους τους δημοκρατικούς θεσμούς ώστε σταδιακά, “ανεπαισθήτως”, ακόμη και νομιμοφανώς, να πετύχουν τον στόχο τους». Για να επεξηγήσουν: «Ο εκλογικός νόμος προς την κατάλυση της δημοκρατίας είναι και πιο ύπουλος ίσως… Με την έννοια ότι έχουν την έγκριση εκλεγμένων νομοθετικών σωμάτων ή γίνονται αποδεκτές από τα δικαστήρια. Μάλιστα, συχνά παρουσιάζονται σαν προσπάθεια για μια “καλύτερη”, “πιο αποτελεσματική” δημοκρατία… Ετσι για πολλούς η διάβρωση και η “αποψίλωση” της δημοκρατίας δεν γίνεται καν αντιληπτή».

Μην περιμένετε, λοιπόν, να δείτε άρματα στους δρόμους για να διαπιστώσετε την κατάλυση της δημοκρατίας στη χώρα. Ο Ντέιβιντ Ράνσιμαν, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Κέμπριτζ, στο βιβλίο του «Πώς η Δημοκρατία τελειώνει» διαπιστώνει ότι η απότομη έκλειψη της δημοκρατίας με στρατιωτικά πραξικοπήματα δεν παρατηρείται σήμερα σχεδόν πουθενά, αλλά αναστέλλεται με άλλους τρόπους ενώ συνεχίζει να λειτουργεί τυπικά με τη διενέργεια εκλογών και τη λειτουργία του Κοινοβουλίου.

Η χώρα μας έχει ήδη περάσει στη φάση της Μεταδημοκρατίας, όπως ονομάζει ο Κόλιν Κράους την πολιτική κατάσταση όπου επιβιώνουν σχεδόν όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά της δημοκρατίας, όμως χάνεται το περιεχόμενο των δημοκρατικών αξιών. Η στάση, π.χ., της παθητικής συγκατάβασης που χαρακτήρισε την αντίδραση της κοινής γνώμης στις μεταπηδήσεις βουλευτών από το ένα κόμμα στο άλλο σε κρίσιμες στιγμές της πολιτικής ζωής του τόπου, όπως η ψήφος εμπιστοσύνης σε κυβέρνηση, αλλοιώνοντας έτσι τη βούληση του εκλογικού σώματος, έναντι της αντίδρασης των πολιτών στην αποστασία του 1965, όταν σειόταν ο τόπος, μαρτυρεί ότι η διάβρωση αυτή στις νοητικές μας αντιλήψεις περί δημοκρατίας έχει ήδη συντελεστεί.

 * πολιτικός μηχανικός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενδιαφέρεται κανείς για τα ανθρώπινα δικαιώματα;
Η πανδημία έχει δημιουργήσει μεγαλύτερη φτώχεια, αυξανόμενες ανισότητες, διαρθρωτικά και άλλα αυξανόμενα κενά στην προστασία των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων. ● Μήπως έχει σβήσει η δημοτικότητα των...
Ενδιαφέρεται κανείς για τα ανθρώπινα δικαιώματα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο τρόπος με τον οποίο επιβλήθηκε η απαγόρευση εγείρει σοβαρό ζήτημα συνταγματικότητας
Μια τέτοια αναστολή δεν προβλέπεται στο Σύνταγμά μας παρά μόνο αν ενεργοποιηθεί το άρθρο 48 του Συντάγματος («κατάσταση πολιορκίας») και μόνο για συγκεκριμένους λόγους, που δεν συντρέχουν εν προκειμένω. Οσο δε...
Ο τρόπος με τον οποίο επιβλήθηκε η απαγόρευση εγείρει σοβαρό ζήτημα συνταγματικότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εξάντληση της πολιτικής
Η πολιτική κρίση στην Ιταλία είναι ένα δείγμα της εξάντλησης της πραγματικής πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς όλα τα δυνατά σενάρια διακυβέρνησης έχουν δοκιμαστεί την τελευταία δεκαετία.
Η εξάντληση της πολιτικής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κυριάκος Μητσοτάκης και Μάρκους Σόντερ. Τι κοινό έχουν;
Κοντολογίς στο ερώτημα τι κοινό έχουν οι Μητσοτάκης και Σόντερ η απάντηση είναι απλή: Θέλουν και οι δυο τους να θεσμοθετήσουν το «πιστοποιητικό εμβολιασμού».
Κυριάκος Μητσοτάκης και Μάρκους Σόντερ. Τι κοινό έχουν;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εξουσιαστική πολιτική επί πτωμάτων
Τα μέτρα της ελληνικής κυβέρνησης για τις ταφές των θυμάτων του COVID-19 αποτελούν τη μεγαλύτερη απόδειξη της κρατικής αυθαιρεσίας, ιδίως σε καιρούς «έκτακτης ανάγκης».
Εξουσιαστική πολιτική επί πτωμάτων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το καλό παράδειγμα και η αποσταθεροποιητική ισχύς
Οι εμπορικές και οι φορολογικές πολιτικές που εφαρμόζει είναι η επιτομή της διεύρυνσης της ανισότητας. Στην παιδεία, τα σχολεία για εύπορους εκτοπίζουν τη δημόσια εκπαίδευση, η οποία συνειδητά υποβαθμίζεται...
Το καλό παράδειγμα και η αποσταθεροποιητική ισχύς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας