Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Για μια «κοινωνία της βλακείας»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για μια «κοινωνία της βλακείας»

  • A-
  • A+

Πρόκειται για μια πολιτική εν εξελίξει, που «δεν έτυχε, αλλά πέτυχε». Η καθολική αποβλάκωση, ως μέγιστος κίνδυνος για το μέλλον αυτής της κοινωνίας. Ρήσεις κυβερνητικών και άλλων πολιτικών παραγόντων, μιντιακά σκουπίδια που καθορίζουν το πλαίσιο συζήτησης, έλλειψη βάθους και κριτικής στην παιδεία και τα εναλλακτικά «σχολειά» στη σιωπή και ανυπαρξία. Και μια κοινωνία που φαίνεται να αναλώνεται μια μισαλλόδοξη κοινωνική δικτύωση.

Κατ’ αρχάς να υπογραμμίσω μια ρήση του Μουζίλ για να δείξω ακριβώς ότι η «βλακεία» δεν είναι μια κοινωνιοβιολογική ερμηνεία του «άλλου». Περιστασιακά όλοι είμαστε βλάκες, διότι οι γνώσεις και οι ικανότητές μας είναι ατελείς. Είμαστε στην ουσία αναγκασμένοι να κρίνουμε βιαστικά σε όλους τους τομείς της επιστήμης και της ζωής, όμως προσπαθούμε να κρατάμε αυτό το ελάττωμα σε όρια που μας είναι γνωστά, ώστε να το βελτιώνουμε όταν έχουμε την ευκαιρία και έτσι να αποκτούν πάλι ορθότητα οι πράξεις μας.

Τι γίνεται όμως όταν αυτά τα όρια κάποιοι τα υπερβαίνουν συνέχεια και σκόπιμα; Για ποια είδους βλακεία μιλάμε τότε; Πώς συνδυάζεται αυτή η κατάσταση με την έλλειψη χαρακτήρα, τον κομπασμό, τη ματαιοδοξία, τον αυτοέπαινο, τη μεγαλοστομία, την περιαυτολογία. Μια τέτοια βλακεία αποκοιμίζει την κριτική, την αφοπλίζει, και είναι ίχνος κουτοπονηριάς.

Υπάρχουν δύο ειδών βλακείας λέει ο Μουζίλ πέρα από την περιστασιακή. Η πρώτη, η απλή βλακεία είναι μια φτωχή στις παραστάσεις και τα λόγια και αδέξια στη χρήση τους. Προτιμά το κοινότοπο γιατί το εντυπώνεται βαθιά λόγω της συχνής επανάληψης. Είναι αόριστη στους συλλογισμούς και η σκέψη της παγώνει όταν έρχεται αντιμέτωπη με νέες εμπειρίες. Ναι, αυτή η «βλακεία» είναι η καθημερινή στάση όσων αρκούνται στην ευκολία αναπαραγωγής και τεμπέλικα αρνούνται το βάσανο της κριτικής σκέψης.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η εξεζητημένη βλακεία. Δεν είναι μια έλλειψη ευφυΐας αλλά η αποτυχία της, λόγω του ότι διεκδικεί επιδόσεις που δεν της ταιριάζουν. Είναι η ψευδοεπιστήμη της αναπαραγωγής του κυριάρχου, ακραία ιδεοληπτική, είναι η τρομολαγνεία του δεν υπάρχει εναλλακτική, είναι η πολιτική του εφήμερου και του συμφέροντος, είναι η ανθρωποφοβική αριθμολαγνεία της οικονομίας και της «ανάπτυξης» (του πορτοφολιού του αφεντικού μας). Αυτή η βλακεία είναι η πιο επικίνδυνη.

Γιατί είναι μια πολιτική επιβολής και ελέγχου που όμως είναι και είναι ευκίνητη προς όλες τις κατευθύνσεις και μπορεί να φορέσει όλα τα φορέματα μιας «αλήθειας». Είναι σκληρή ως καταστολή και «γλυκιά» ως πάτρωνας. Είναι στείρα ως δημιουργία και γόνιμη ως διαδικασία αναπαραγωγής βλακών. Είναι η ρίζα του προβλήματος. Αν η περιστασιακή βλακεία διορθώνεται με σύνεση και μελέτη και η απλή με πραγματική παιδεία, αυτή δεν διορθώνεται. Μόνο καταστρέφεται. Και γρήγορα, πριν μας καταστρέψει όλους.

* καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου, περιφερειακός σύμβουλος Β. Αιγαίου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Χωροταξικοί απολογισμοί
Το νέο χωροταξικό νομοσχέδιο είναι ένα αντισυνταγματικό νομοθέτημα σε ελληνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο γιατί βασικός πυλώνας της ελληνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας είναι η καθοριστική συμμετοχή στη λήψη...
Χωροταξικοί απολογισμοί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τουρκικό σταυρόλεξο
Η επανάληψη των διερευνητικών επαφών Ελλάδας-Τουρκίας είναι μία σημαντική παράμετρος. Σε καμία περίπτωση όμως, δεν ανοίγει ο δρόμος για μια στρατηγική επανεκκίνηση των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Τουρκικό σταυρόλεξο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανεπιστήμιο για έναν κόσμο που δεν υπάρχει
Το να πιστεύει η κυβέρνηση ότι αυτή μόνον και κανείς άλλος κατέχει το θαυματουργό ραβδί και ότι αυτή μόνο γνωρίζει τον θεραπευτικό τρόπο εξολόθρευσης όλων των δεινών που μαστίζουν την ελληνική κοινωνία, είναι...
Πανεπιστήμιο για έναν κόσμο που δεν υπάρχει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπουργείο Παιδείας: από το κακό στο χειρότερο και πολύ κοντά στο μαύρο
Εάν το σχέδιο που δημοσιοποίησε το υπουργείο Παιδείας ψηφιστεί και υλοποιηθεί, το μέλλον του δημόσιου Πανεπιστημίου προδιαγράφεται ζοφερό, κυρίως λόγω της μακροπρόθεσμης ζημίας που θα προκαλέσουν οι συνέπειες.
Υπουργείο Παιδείας: από το κακό στο χειρότερο και πολύ κοντά στο μαύρο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στη Νέα Υόρκη χωρίς πυξίδα
Τρία χρόνια μετά το ναυάγιο των συνομιλιών για το Κυπριακό στο Κραν Μοντανά, ο ΟΗΕ συγκαλεί άτυπη διάσκεψη στις ΗΠΑ (τέλη Φεβρουαρίου) με στόχο να φανεί, επιτέλους, αν υπάρχει κοινό έδαφος για μια βιώσιμη...
Στη Νέα Υόρκη χωρίς πυξίδα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα «ορφανά» του Τραμπ
Μετά τις τελευταίες εξελίξεις, μπορούμε να πούμε ότι η διεθνής Ακροδεξιά έχασε τον ηγέτη της. Παράλληλα, η δημοκρατία απαλλάχθηκε από ένα κάκιστο παράδειγμα, όπου ένας ολιγάρχης, πέραν της οικονομικής του...
Τα «ορφανά» του Τραμπ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας