Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Ευρωπαϊκός Προϋπολογισμός, το Ταμείο Ανάκαμψης και το Ευρωκοινοβούλιο
EUROKINISSI/ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Ευρωπαϊκός Προϋπολογισμός, το Ταμείο Ανάκαμψης και το Ευρωκοινοβούλιο

  • A-
  • A+

Χρειάστηκαν δυο χρόνια συνομιλιών, δώδεκα τριμερείς συναντήσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και ένα δεύτερο σφοδρό κύμα του κορονοϊού για να επιτευχθεί συμβιβαστική συμφωνία στις 10 Νοεμβρίου μεταξύ της γερμανικής προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον Πολυετή Προϋπολογισμό, τους Ιδίους Πόρους και το Ταμείο Ανάκαμψης.

Λίγες μέρες αργότερα, πριν κοπάσει η ανταλλαγή συγχαρητηρίων μεταξύ των διαπραγματευτών, η Ουγγαρία και η Πολωνία άσκησαν βέτο στον Πολυετή Προϋπολογισμό και το Ταμείο Ανάκαμψης, λόγω της σύνδεσης της εκταμίευσης των κονδυλίων του πακέτου με την τήρηση των κανόνων του Κράτους Δικαίου, θέτοντας ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση σε «πολιτική ομηρία».

Στην έκτακτη σύνοδο κορυφής του περασμένου Ιουλίου, έκλεισε μια «δύσκολη» συμφωνία μεταξύ των αρχηγών των κρατών-μελών: 1.074 δισεκατομμύρια € για τον Επταετή Προϋπολογισμό 2021-2027 σε συνδυασμό με 750 δισεκατομμύρια € για το Ταμείο Ανάκαμψης, που θα δανειστεί η Κομισιόν από τις αγορές για την ανάκαμψη των κρατών-μελών από τις επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης.

Η συμφωνία του Ιουλίου εγκαινίασε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ γερμανικής προεδρίας και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[1]. Η πρώτη πράξη της διαπραγμάτευσης γράφτηκε στις 23 Ιουλίου, με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που υποστηρίχθηκε από όλες τις πολιτικές ομάδες πλην συντηρητικών (ECR) και Ακροδεξιάς (ID).

Στο ψήφισμα αυτό, το οποίο συνδιαμόρφωσα εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χαιρετίζει τη δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης αλλά δεν αποδέχεται τη συμφωνία για τον Πολυετή Προϋπολογισμό, κρίνοντάς την ανεπαρκή. Επιπλέον ορίζει τα βασικά του αιτήματα: σύνδεση της εκταμίευσης των κονδυλίων με το Κράτος Δικαίου, εισαγωγή νέων Ιδίων Πόρων βάσει δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος, ενίσχυση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη διαχείριση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης, ενίσχυση των 15 ευρωπαϊκών προγραμμάτων που ορίζονται ως «εμβληματικά», δεσμευτική ενδιάμεση αναθεώρηση, πρόοδο στα οριζόντια ζητήματα (κλίμα, βιοποικιλότητα, διάσταση του φύλου).

Από τον πρώτο τριμερή διάλογο στις 27 Αυγούστου μέχρι την τελική συμφωνία της 10ης Νοεμβρίου, σημειώθηκαν σοβαρές υποχωρήσεις και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Από τα 39 δισεκατομμύρια πραγματικών ενισχύσεων για τα 15 «εμβληματικά» προγράμματα που αρχικά είχαν ζητηθεί, εξασφαλίστηκαν 16 δισεκατομμύρια κυρίως από πρόστιμα ανταγωνισμού (συμπεριλαμβανομένου 1 δισεκατομμυρίου € σε ευελιξία), ποσό μικρό αλλά όχι αμελητέο σε σχέση με το απόλυτο μηδέν που είχε δηλώσει απερίφραστα πως ήταν διατεθειμένη να δώσει η γερμανική προεδρία.

Εντούτοις, είναι η πρώτη φορά που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιβάλλει στο Συμβούλιο οποιαδήποτε αύξηση, έστω και μικρή. Το 2013, παρά τις προσπάθειες για τον διαπραγματευόμενο, τότε, επταετή προϋπολογισμό (2014-2020), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν είχε πετύχει τίποτε παραπάνω από θετικές εσωτερικές ανακατανομές δαπανών.

Οι αυξήσεις μοιράστηκαν τελικά μόνο σε 9 από τα 15 «εμβληματικά» προγράμματα, με σωστή προτεραιότητα στην υγεία, την εκπαίδευση, τις επενδύσεις, τον πολιτισμό. Ωστόσο 6 πολύτιμα προγράμματα έμειναν χωρίς ενίσχυση. Το χρονοδιάγραμμα για την εισαγωγή νέων Ιδίων Πόρων έχει συμπεριληφθεί στη συμφωνία με τρόπο όχι απόλυτα δεσμευτικό και η σχετική απόφαση απαιτεί ομοφωνία στο Συμβούλιο και έγκριση από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών, τις οποίες κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί.

Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη διαχείριση των κονδυλίων ενισχύθηκε, αλλά όχι όσο ζητούσαμε. Ουσιαστική πρόοδος σημειώθηκε στα οριζόντια ζητήματα, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εξασφαλίζει 30% για κλιματικές δαπάνες, 10% για δαπάνες για τη βιοποικιλότητα μέχρι το 2026 και την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου. Η μεγάλη μάχη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να βγάλει το κόστος αποπληρωμής τόκων και κεφαλαίου του δανεισμού για το Ταμείο Ανάκαμψης εκτός των ορίων του ΠΔΠ χάθηκε.

Ετσι, το κόστος αυτό θα βαρύνει ως χρέος τον νέο Πολυετή Προϋπολογισμό, δημιουργώντας προηγούμενο για τους προϋπολογισμούς που θα ακολουθήσουν. Οι βελτιώσεις που πέτυχε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποκτούν μεγαλύτερη σημασία δεδομένης της πίεσης χρόνου, των επιθέσεων του Συμβουλίου κατά του Ευρωκοινοβουλίου για δήθεν «μαξιμαλισμό» μέσω διαρροών στα ΜΜΕ και της σχεδόν ευθυγραμμισμένης στάσης της Κομισιόν με το Συμβούλιο.

Στο μεταξύ, οι φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις της Κομισιόν[2] (χωρίς να συμπεριλαμβάνουν το δεύτερο σφοδρό κύμα του κορονοϊού) δείχνουν 7,5% ύφεση στην Ευρωπαϊκή Ενωση το 2020, με αργή ανάκαμψη στα προ κρίσης επίπεδα μετά το 2022 και 7,7% αύξηση της ανεργίας (9% και 18% για την Ελλάδα αντίστοιχα).

Οσο για τους πολίτες, το πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο[3] αναδεικνύει ότι η απόλυτη πλειοψηφία (54%) των Ευρωπαίων θέλει μεγαλύτερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για την αντιμετώπιση της πανδημίας, ενώ το 77% υποστηρίζει την εφαρμογή του Κράτους Δικαίου ως προϋπόθεση εκταμίευσης των ευρωπαϊκών κονδυλίων από τα κράτη-μέλη. Στην Ελλάδα η μεγάλη πλειοψηφία δηλώνει ήδη αρνητική επίπτωση στο ατομικό και οικογενειακό της εισόδημα.

Η κατάσταση ως έχει συνοψίζεται στη γνωστή φράση της κλασικής ταινίας του Φ.Φ. Κόπολα «Ο Νονός»: Η γερμανική προεδρία έκανε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «μια προσφορά που δεν μπορούσε να αρνηθεί». Ο συμβιβασμός αυτός βελτιώνει αισθητά την αρχική πρόταση του Συμβουλίου αλλά παραμένει ανεπαρκής και αβέβαιος. Ηδη, η Ουγγαρία και η Πολωνία με το βέτο τους προκαλούν εμπλοκή και περαιτέρω καθυστερήσεις στο Ταμείο Ανάκαμψης και φέρνουν την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε απόλυτη αμηχανία σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας της.

*Ο Δημήτρης Παπαδημούλης είναι αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία,συντονιστής της Ευρωομάδας της Αριστεράς (GUE/NGL) στην Επιτροπή Προϋπολογισμών (BUDG) και σκιώδης εισηγητής για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, το Ταμείο Ανάκαμψης και τον Προϋπολογισμό της Ε.Ε. για το έτος 2021.

[1] https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2020-0206_EL.html

[2] https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-performance-and-forecasts/economic-forecasts/autumn-2020-economic-forecast_en

[3] https://www.europarl.europa.eu/news/el/press-room/20201113IPR91602/eu-survey-confirms-citizens-call-for-eu-to-have-more-powers-to-tackle-pandemic

ΑΠΟΨΕΙΣ
O Ν. Μουζέλης και το σχέδιο Πισσαρίδη
Εξαρχής θα πρέπει να τονιστεί ότι ο θεωρητικο-πολιτικός διάλογος που διεξάγεται στη χώρα μας για το πώς θα διαχειριστούμε τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης είναι δημιουργικός και δεν εγκλωβίζεται σε στείρες...
O Ν. Μουζέλης και το σχέδιο Πισσαρίδη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στη σκιά της πανδημίας
Η πρόκληση είναι διπλή και ταυτόχρονη για τη Δύση, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. στη σκιά πλέον της βεβαιότητας ότι η πανδημία και οι επιπτώσεις της...
Στη σκιά της πανδημίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτικός απολογισμός οχτώ μηνών για την πανδημία
Ποτέ μα ποτέ η επιστήμη (στην προκειμένη περίπτωση η ιατρική επιστήμη) δεν καθίσταται «θεραπαινίδα» της πολιτικής. Η «περίπτωση Τσιόδρα» είναι και εξακολουθεί να είναι μια πολιτική βόμβα για την ελληνική...
Πολιτικός απολογισμός οχτώ μηνών για την πανδημία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποια ανάκαμψη;
Είναι βέβαιο ότι οι πρόσθετες θυσίες που θα ζητηθούν από τους πολίτες της Ε.Ε. και κυρίως του Νότου θα πρέπει να νομιμοποιούνται από ένα νέο συνολικό όραμα κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης.
Ποια ανάκαμψη;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να μη συνδεθεί το Ταμείο Ανάκαμψης με νέου τύπου δεσμεύσεις
Το βασικό ερώτημα για την ελληνική οικονομία είναι αν η αναπτυξιακή στόχευση που θα υπηρετείται από αυτούς τους πόρους θα συμβάλει στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.
Να μη συνδεθεί το Ταμείο Ανάκαμψης με νέου τύπου δεσμεύσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ασφαλιστικά μέτρα
Η Μπούντεσμπανκ σε μια πολιτική παρέμβαση ζητά ασφαλιστικά μέτρα ώστε το Σύμφωνο Ανάκαμψης να παραμείνει παρένθεση ειδικού σκοπού.
Ασφαλιστικά μέτρα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας