Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Υπάρχει ελπίδα;
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Υπάρχει ελπίδα;

  • A-
  • A+

Εγραφε εν έτει 2014 ο Βόλφγκανγκ Στρέεκ [Wolfgang Streeck, «Πώς θα τελειώσει ο καπιταλισμός; - Δοκίμιο για ένα σύστημα που αποτυγχάνει» (μτφρ.: Γιάννης Πεδιώτης), εκδόσεις Πλέθρον]:

«[Α]ντί να διαλέξω ένα από τα σενάρια της κρίσης […] υποστηρίζω ότι όλα, […], μπορούν να συναθροισθούν σε μια διάγνωση πολλαπλής κακοήθειας, [όπου] συνυπάρχουν διαφορετικές διαταραχές και οι οποίες […], ενισχύονται αμοιβαία. Ο καπιταλισμός […] ήταν ανέκαθεν μια εύθραυστη και απίθανη τάξη και για την επιβίωσή του βασίστηκε σε μια συνεχή εργασία επισκευών. Σήμερα, ωστόσο, υπάρχουν πάρα πολλά ευπαθή σημεία του που έχουν οξυνθεί και ταυτοχρόνως πάρα πολλά φάρμακα που έχουν εξαντληθεί ή καταστραφεί. Ετσι μπορούμε να συλλάβουμε το τέλος του καπιταλισμού ως θάνατο από χίλια τραύματα, ή από πολλαπλές εξασθενήσεις, καθεμία από τις οποίες γίνεται όλο και πιο αθεράπευτη, καθώς όλες απαιτούν ταυτοχρόνως θεραπεία […] Δεν έχει απομείνει καμία αποτελεσματική αντίσταση και κανένα πραγματοποιήσιμο μοντέλο δεν περιμένει στα φτερά της ιστορίας -η συσσώρευση ελαττωμάτων του καπιταλισμού, παράλληλα με την συσσώρευση του κεφαλαίου, μπορεί να ιδωθεί […] ως μια πλήρως ενδογενής δυναμική αυτοκαταστροφής, η οποία ακολουθεί μια εξελικτική λογική, διαλυτική στην εκδίπλωσή της, που δεν αναστέλλεται από ενδεχόμενα ή συγκυριακά συμβάντα, κατά μήκος μιας ιστορικής πορείας, από τον πρώιμο φιλελεύθερο καπιταλισμό και τον κρατικά διοικούμενο καπιταλισμό στον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό […]

Αποτελεί ενδιαφέρον πρόβλημα για την κοινωνιολογική θεωρία το αν και πώς μια κοινωνία δύναται να μετατραπεί για σημαντικό χρονικό διάστημα σε κάτι λιγότερο από κοινωνία […]

Υπο-κυβερνώμενος και υπο-διευθυνόμενος ο κοινωνικός κόσμος της μετακαπιταλιστικής μεσοβασιλείας, ως συνέχεια του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού […] μπορεί ανά πάσα στιγμή να χτυπηθεί από μια καταστροφή».

Νομίζω, πολλά από όσα επισημαίνονται στα παραπάνω είναι εξαιρετικά βάσιμα. Η πανδημία το δείχνει ανάγλυφα. Ακόμη κι αν, με την παραγωγή του εμβολίου, τα πράγματα μαζευτούν λίγο, είναι φανερό πως το σύστημα «έχει θέματα» σοβαρά. Αυτός ο «υπο-κυβερνώμενος και υπο-διευθυνόμενος κόσμος», ταυτόχρονα, όμως, «πανεποπτικός», όπως ούτε οι πιο απαισιόδοξοι προφήτες της δυστοπίας θα μπορούσαν να προβλέψουν, με την ιδεοληπτική του εμμονή στην απληστία, με τη βαθιά εγκαθιδρυμένη ιδέα πως η λύση των κρίσεων πάντοτε περιλαμβάνει επίταση της εκμετάλλευσης, βρίσκεται μπροστά σε πλήρη αδυναμία να διατυπώσει οποιαδήποτε βιώσιμη στρατηγική στοιχειώδους εξομάλυνσης.

Οντας ένα εξαιρετικά πολύπλοκο -και έτσι δυνητικά χαοτικό- συνεχές υπό ολοκληρωτική καπιταλιστική κυριαρχία, δεν έχει κανένα τρόπο να προετοιμαστεί απέναντι στην επόμενη καταστροφή. Μια τέτοια προετοιμασία δεν είναι δυνατή με «πρωτεργάτρια την αγορά». Θα απαιτούσε μια πολύ ισχυρή και αναμφισβήτητη πρωτοκαθεδρία της (δημοκρατικής) πολιτικής, μια πολύ μεγάλη ενδυνάμωση της οργανωμένης κοινωνίας απέναντι στα τερατώδη corporations.

Υπάρχει ελπίδα να επιδιωχθεί κάτι τέτοιο; Δεδομένου πως στη διεθνή μέινστριμ συζήτηση κυριαρχεί όλο και περισσότερο ο φόβος απέναντι στις εξελίξεις -πολλές φορές ο πανικός- και πολλά από όσα ήταν αναμφισβήτητα μέχρι πρόσφατα [π.χ. η επεκτατική (sic) λιτότητα] τίθενται εντός παρενθέσεως, έστω προσωρινά, μήπως μπορούμε να προσδοκούμε κάτι καλύτερο;

Η απάντηση, νομίζω, είναι κατηγορηματικά όχι.

Δείτε την Αμερική, για παράδειγμα. Τόση χαρά για την αποπομπή του Τραμπ, τόση προοδευτική προσήλωση στη μητέρα των μαχών, που αποτέλεσε η πρόσφατη προεδρική εκλογή! Δίκαιη η ανακούφιση από την ήττα του τραμπισμού, χωρίς αμφιβολία. Υπάρχει, όμως, ελπίδα να επιδιωχθούν, έστω μερικά, κάποια από όσα είναι αναγκαία στη σημερινή ακραία συνθήκη που ζει ο κόσμος.

Δεν λέω για ουσιώδη αμφισβήτηση της αγοράς, ούτε για σύγκρουση με τους εταιρικούς μεγαλοκαρχαρίες. Μιλώ, έστω, για μια επαρκή δημόσια οικονομική πρωτοβουλία, η οποία θα επέτρεπε κάποιες ουσιώδεις βελτιώσεις για την κοινωνική πλειονότητα.

Εχει υποστηριχτεί πως ο Μπάιντεν με την προεκλογική οικονομική του πρόταση -κάποιοι μίλησαν για Bidenomics- κινείται σε μια κατεύθυνση σχετικά ελπιδοφόρα. Υπόσχεται πως θα πραγματοποιηθούν δημόσιες επενδύσεις 2 τρισ. δολαρίων σε βασικές υποδομές, άλλα 2 τρισ. στην εκπαίδευση, ακόμη 1,6 τρισ. στη δημόσια υγεία, 700 δισ. σε έρευνα, άλλα 500 σε κοινωνική ασφάλεια και κοινωνική κατοικία. Πάνω από το 30% του ΑΕΠ σε χρήσιμες κοινωνικά επενδύσεις! Εξαιρετικά κοινωνικός κεϊνσιανισμός!

Μόνο που δεν είναι έτσι. Διότι, εκτός του ότι ούτε τα μισά από αυτά δεν θα εγκριθούν από το Κονγκρέσο, το «πρόγραμμα» αφορά μια ολόκληρη δεκαετία. Που σημαίνει πως η ετήσια «συμβολή» δεν αφορά ούτε το 1,5% του ΑΕΠ.

Ανθρακες ο θησαυρός! Για να φανεί άλλη μια φορά πόσο το νεοφιλελεύθερο πλαίσιο είναι απολύτως αδιαπραγμάτευτο.

Ας το θυμόμαστε κι εμείς εδώ. Τα νέα Μνημόνια ήδη προετοιμάζονται. Βλέπετε, θα έχουμε πολύ μεγάλο Δημόσιο Χρέος. Μήπως να ξαναρχίσουμε να μιλάμε για την απολύτως αναγκαία μεγάλη διαγραφή του;

 * οικονομολόγος - εκπαιδευτικός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι κροίσοι του Καπιταλισμού ανησυχούν για το σύστημα που τους χρυσώνει!
Οι προβληματισμοί για την εξέλιξη της κρίσης σε συνθήκες πανδημίας και των ανταγωνισμών χτυπάνε όλο και περισσότερο «κόκκινο».
Οι κροίσοι του Καπιταλισμού ανησυχούν για το σύστημα που τους χρυσώνει!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οικονομικές συνέπειες της πανδημίας
Στις ημέρες μας όλοι αναδιοργανώνονται και στο τέλος της πανδημίας αυτό που θα προκύψει θα είναι μια μεταμορφωμένη κοινωνία με περαιτέρω διεύρυνση των ανισοτήτων σε εθνικό αλλά και περιφερειακό επίπεδο.
Οικονομικές συνέπειες της πανδημίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συλλογική αυτοπραγμάτωση και αβεβαιότητα
Στις συνεχείς κρίσεις που αφήνουν πίσω τους οι δύο πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα, ο δημόσιος διάλογος τείνει να αναζητά απαντήσεις χρησιμοποιώντας τον παραδοσιακό τρόπο σκέψης.
Συλλογική αυτοπραγμάτωση και αβεβαιότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αποτυχία των πολιτικών και η επιστροφή των λαϊκιστών
Ο τζίρος της Amazon το τρίτο τρίμηνο του 2020 ξεπέρασε τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια. Δίπλα στους μεγιστάνες της ψηφιακής οικονομίας και οι διανομείς όπως η Deutsche Post, στην οποία ανήκει η DHL, που αναμένει...
Η αποτυχία των πολιτικών και η επιστροφή των λαϊκιστών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι μας έμαθε(;) η κρίση
Σχεδόν έναν χρόνο μετά την έναρξη της πανδημίας ο κόσμος μετρά 1,7 εκατ. νεκρούς, 75 εκατ. κρούσματα, 5% ύφεση και 11 τρισ. επιπτώσεις στην οικονομία, εκτίναξη του παγκόσμιου χρέους στα 272 τρισ. δολάρια ή...
Τι μας έμαθε(;) η κρίση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καπιταλιστικές δημοκρατίες σε κρίση: η ιδεολογική παράμετρος
Η Κεντροαριστερά, πέρα από τη γύμνια της σε χαρισματικούς και στιβαρούς ηγέτες, τιμωρείται διότι εδώ και χρόνια εγκατέλειψε και τις πιο στοιχειώδεις ιδεολογικές ρίζες της.
Καπιταλιστικές δημοκρατίες σε κρίση: η ιδεολογική παράμετρος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας