Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πολιτισμός, επικοινωνία και απομόνωση
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πολιτισμός, επικοινωνία και απομόνωση

  • A-
  • A+
Δεν είμαστε πραγματικά μόνοι, είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με τους άλλους, και έτσι μπορούμε και αντέχουμε να είμαστε μόνοι, ακριβώς επειδή μπορούμε να έχουμε επαφή, «εικονικά», με πολλούς ανθρώπους. Και αυτό καθιστά υποφερτή τη φυσική απομόνωση.

Επί αιώνες όσοι ήθελαν να «καταναλώσουν» πολιτισμό έπρεπε να βγουν από το σπίτι. Οσων τα οικονομικά ήταν καλά πήγαιναν στο θέατρο, σε συναυλίες ή σε σαλόνια πλουσίων όπου μπορούσαν να ακούσουν μουσική. Οσοι τυχεροί έζησαν στη Λιψία μεταξύ του 1723 και του 1750 μπορούσαν να απολαύσουν σχεδόν κάθε εβδομάδα, σε παγκόσμια πρώτη, μια καντάτα του Μπαχ, υπό τη διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη. 

Στις εμπορικές εκθέσεις σε όλη την Ευρώπη υπήρχαν συχνά παραμυθάδες, οι οποίοι με ένα μικρό χαρτζιλίκι διηγούνταν ιστορίες με τέρατα, αιματηρές πράξεις, δολοφονίες, βασανιστήρια, την πάλη ανάμεσα στο καλό και στο κακό, απαγορευμένους έρωτες, όλα τα στοιχεία δηλαδή της σαπουνόπερας, των τηλεοπτικών σειρών και των βίντεο του μέλλοντος. Το σεξ και η βία πουλούσαν και τότε όσο και τώρα. 

Στην προ-νεωτερική εποχή η κουλτούρα ήταν ένα κοινωνικό πράγμα, με πολλές πιθανότητες να συναντήσουμε άλλους ανθρώπους, να κάνουμε φίλους, να ανταλλάξουμε ιδέες και, φυσικά, να ανταλλάξουμε μικρόβια και ιούς. Η κουλτούρα, όπως ο πόλεμος και ο έρωτας, ήταν ένα εξαίρετο μέσο μετάδοσης ασθενειών. 

Με την ανακάλυψη του φωνογράφου μπορούσες να μείνεις σπίτι σου και να ακούσεις τις συμφωνίες του Μπετόβεν, τα κουαρτέτα του Μότσαρτ για έγχορδα και τις άριες του Βέρντι ή ακόμα και τα νέα λαϊκά τραγούδια. Η δυνατότητα μοναχικής πολιτιστικής «κατανάλωσης» επιταχύνθηκε με το ραδιόφωνο και την τηλεόραση και αργότερα με το γουόκμαν της Σόνι. Και τελικά με το ίντερνετ και τη διάδοση των υπολογιστών χαμηλού κόστους και των κινητών τηλεφώνων και, κυρίως, με τα σόσιαλ μίντια. Η δυνατότητα σχεδόν ολοκληρωτικής φυσικής απομόνωσης επιτεύχθηκε τελικά όταν η δυνατότητα επικοινωνίας αυξήθηκε. 

Φυσικά, οι άνθρωποι συνέχισαν να συναντώνται, να μιλούν μεταξύ τους σε καφέ και μπαρ, να πηγαίνουν σινεμά, να έχουν πραγματικούς «φίλους». Η «κατανάλωση» πολιτισμού σε σχεδόν πλήρη απομόνωση υπάρχει για πολλά χρόνια, αλλά υπό τις συνθήκες της παρούσας πανδημίας μας ενθαρρύνουν ή ακόμα και μας υποχρεώνουν να το κάνουμε.

Σήμερα μπορείς να κάνεις μαθήματα από το σπίτι, οι γιατροί μπορούν μέσω Skype να βλέπουν τους ασθενείς τους, οι πολιτικοί και οι ειδικοί μας μιλούν όντας στο σπίτι τους. Κοντολογίς, μπορούμε να εργαστούμε, να ακούσουμε μουσική, να δούμε ταινίες και θεατρικές παραστάσεις, να διαβάσουμε βιβλία και εφημερίδες, να συνομιλήσουμε με φίλους, να εκφράσουμε τη γνώμη μας, να επιδοθούμε σε επίδειξη πράξεων πίστης σε μια «εικονική» εκκλησία ή τζαμί, χωρίς ποτέ να φύγουμε από το σπίτι μας. Μπορούσαμε να το κάνουμε και πριν από τον κορονοϊό, αλλά σήμερα είμαστε αναγκασμένοι να το κάνουμε. Οταν τελειώσει η επιδημία θα υπάρξει αύξηση της μοναξιάς και της αυτο-επιβληθείσας μοναχικότητας; Δεν μπορούμε να το ξέρουμε. Το ότι κάτι είναι πιθανό δεν σημαίνει ότι είναι και αναπόφευκτο.

Ωστόσο δεν είμαστε πραγματικά μόνοι, είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με τους άλλους, και έτσι μπορούμε και αντέχουμε να είμαστε μόνοι, ακριβώς επειδή μπορούμε να έχουμε επαφή, «εικονικά», με πολλούς ανθρώπους. Και αυτό καθιστά υποφερτή τη φυσική απομόνωση. Το να είμαστε κοινωνικοί είναι ένα οργανικό μέρος της ανθρώπινης φύσης. Δεν είμαστε αρκούδες για να πέφτουμε σε χειμερία νάρκη για πολλούς μήνες ή βραδύποδες για να πάμε με το πάσο μας, αργά και μοναχικά. Είμαστε μάλλον σαν τους λύκους ή τους πιγκουίνους ή τα πρόβατα: πρέπει να είμαστε ο ένας κοντά στον άλλον. Το να μένουμε μόνοι θα παραμείνει μια επιλογή, αλλά ας θυμόμαστε τη διάσημη ρήση του Βρετανού ποιητή Τζον Ντόνε: «Κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί, μόνος ο εαυτός του. Κάθε άνθρωπος είναι κομμάτι μιας ηπείρου, κομμάτι μιας στεριάς... Ο θάνατος κάθε ανθρώπου με μικραίνει, επειδή είμαι μέρος της ανθρωπότητας και έτσι δεν ξέρω ποτέ για ποιον χτυπά η καμπάνα. Η καμπάνα χτυπά για σένα». 

*Ομότιμος καθηγητής Συγκριτικής Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κίνδυνος θάνατος: η εκκλησία της ανυπακοής και η κυβέρνηση της ανοχής
Ο Μητροπολίτης Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως και εκπρόσωπος της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, Αθηναγόρας ήταν αποκαλυπτικός σήμερα.
Κίνδυνος θάνατος: η εκκλησία της ανυπακοής και η κυβέρνηση της ανοχής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι εναλλασσόμενες φάσεις του κορονοϊού
Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε την εξέλιξη του κορονοϊού στη χώρα μας από την αρχή της πανδημίας μέχρι και τις τέσσερις πρώτες εβδομάδες του δεύτερου lockdown.
Οι εναλλασσόμενες φάσεις του κορονοϊού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εξουσιαστική πολιτική επί πτωμάτων
Τα μέτρα της ελληνικής κυβέρνησης για τις ταφές των θυμάτων του COVID-19 αποτελούν τη μεγαλύτερη απόδειξη της κρατικής αυθαιρεσίας, ιδίως σε καιρούς «έκτακτης ανάγκης».
Εξουσιαστική πολιτική επί πτωμάτων
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Το 2021 θα δείξει τι έχουμε μάθει από την πανδημία»
Το 2021 είναι ένα κομβικό έτος για τη μάχη με τον κορωνοϊό, καθώς ξεκίνησαν οι πρώτοι εμβολιασμοί, αλλά και για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας με την εκταμίευση των πόρων από το...
«Το 2021 θα δείξει τι έχουμε μάθει από την πανδημία»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εκπαίδευση του Χορού και η διαχείρισή της λόγω πανδημίας
Η επιστροφή των μαθητών-σπουδαστών Χορού στα μαθήματά τους, με λήψη αυστηρών μέτρων ασφαλείας, πρέπει να απαιτηθεί από όλους μας εδώ και τώρα.
Η εκπαίδευση του Χορού και η διαχείρισή της λόγω πανδημίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας