Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Βασικό ανθρώπινο δικαίωμα το δημόσιο σύστημα υγείας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Βασικό ανθρώπινο δικαίωμα το δημόσιο σύστημα υγείας

  • A-
  • A+
Το ανθρωπολογικό μοντέλο που καθιερώθηκε από τις πολιτικές της πανδημίας –εργασία από το σπίτι, απομόνωση, αυτοπεριορισμοί, μια ζωή περιχαρακωμένη στην καθαρά ατομική σφαίρα– βρίσκεται στον αντίποδα τόσο της «κοινότητας των συμφερόντων» όσο και της κουλτούρας της Αριστεράς, η οποία ιστορικά έχει γαλβανωθεί μέσω της συλλογικής δράσης. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επινοήσουμε νέες πρακτικές.

Το ξέσπασμα της πανδημίας του Covid-19 αλλάζει τα πάντα και πρώτα απ’ όλα επιβεβαιώνει κάποιες τάσεις που ήδη βλέπαμε την τελευταία δεκαετία: ζούμε σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο στον οποίο τα σύνορα ανάμεσα στην οικονομία, την κοινωνία, την πολιτική, ακόμα και στη βιολογία, θολώνουν όλο και περισσότερο και στον οποίο μια πανδημία επηρεάζει αμέσως όλες τις διαστάσεις της ζωής. 

Οι συνέπειές της, ωστόσο, δεν αλλάζουν το πλαίσιο των κοινωνικών μας σχέσεων. Αυτές απλώς διευρύνουν τις τεράστιες ανισότητες των κοινωνιών μας, καθώς ο ιός χτυπά πρωτίστως τα πιο ευάλωτα τμήματά τους: τους ηλικιωμένους, τους φτωχούς και τους ανυπεράσπιστους. 

Οι οικονομικές συνέπειες της πανδημίας είναι η αυξανόμενη μαζική φτώχεια και η μαζική ανεργία. Φυσικά, αυτό αποδεικνύει τη ζωτική αναγκαιότητα ενός αποτελεσματικού συστήματος δημόσιας υγείας, το οποίο δεν θα αποτελεί μια κερδοφόρα επιχείρηση, αλλά ένα βασικό ανθρώπινο δικαίωμα. Αυτό το αίτημα θα γίνει αναμφίβολα κεντρικό θέμα στα χρόνια που έρχονται. 

Ταυτόχρονα, αυτή η κρίση της πανδημίας ενισχύει σημαντικά τη βιοπολιτική διάσταση των κρατών μας. Φυσικά, απαιτούμε απ’ αυτά να προστατεύσουν την υγεία μας και διαμαρτυρόμαστε ενάντια στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές οι οποίες τις τελευταίες δεκαετίες έχουν αποδυναμώσει σημαντικά τα νοσοκομεία μας. 

Επειδή τα τελευταία θεωρούνταν μη κερδοφόρα, το μεγαλύτερο μέρος του εξοπλισμού τους εγκαταλείφθηκε ως επί το πλείστον: το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα πόλεις με τα πιο αναπτυγμένα κέντρα ιατρικής και επιστημονικής έρευνας δεν έχουν μάσκες και αναπνευστήρες. Αλλά δεν πρέπει να αγνοούμε μια άλλη πλευρά του ζητήματος: αυτή η μείξη ανάμεσα στη βιολογία, στην οικονομία και στην πολιτική μετατρέπει τις κυβερνήσεις μας σε μια βιο-εξουσία που κυριολεκτικά διαχειρίζεται τις φυσικές μας ζωές. 

Σήμερα, δεχόμαστε πρόθυμα έναν αναγκαίο περιορισμό, αλλά πρέπει να έχουμε υπόψη μας, για να παραφράσω τον Φουκό, ότι ο «καλός ποιμένας» -τουλάχιστον όταν είναι καλός, και αυτή δεν είναι σίγουρα η περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ- δεν μας προστατεύει μόνο, αλλά μας κυβερνά κιόλας. Βιώνουμε ένα νέο είδος μιας «κατάστασης εξαίρεσης» - πόλεις σε μια εικονική κατάσταση απαγόρευσης κυκλοφορίας, με αναπόφευκτους περιορισμούς κάποιων θεμελιωδών δικαιωμάτων- η οποία αύριο μπορεί να γίνει ένα ουσιώδες προηγούμενο για τον περιορισμό της ελευθερίας μας και της συλλογικής μας δράσης ή για την επιβολή πολιτικών λιτότητας στο όνομα της εθνικής ανάκαμψης, της συλλογικής ασφάλειας, της δημόσιας υγείας κ.λπ. 

Αυτή η κρίση δοκιμάζει την ικανότητα των κοινωνιών μας να ζήσουν με τη διεύρυνση της εργασίας απομονωμένων ατόμων. Για παράδειγμα, υπάρχουν κίνδυνοι η εργασία από το σπίτι να επιμηκυνθεί πάρα πολύ, ακυρώνοντας έτσι την έννοια του ίδιου του εργάσιμου χρόνου. 

Και στον βαθμό που ορισμένες υπηρεσίες και παραγωγικές δραστηριότητες απαιτούν φυσική αλληλεπίδραση, αυτό μπορεί να συνδυαστεί με κοινωνικές ανισότητες και ανισότητες υγείας (η άνιση έκθεσή μας στην ασθένεια του κορονοϊού). 

Με άλλα λόγια, οι κοινωνικές ανισότητες μπορούν να γίνουν «βιολογικές» ανισότητες και ο καλός ποιμένας να μετατραπεί σε έναν αυταρχικό και ευγονικό ποιμένα. Το ανθρωπολογικό μοντέλο που καθιερώθηκε από τις πολιτικές της πανδημίας –εργασία από το σπίτι, απομόνωση, αυτοπεριορισμοί, μια ζωή περιχαρακωμένη στην καθαρά ατομική σφαίρα– βρίσκεται στον αντίποδα τόσο της «κοινότητας των συμφερόντων» όσο και της κουλτούρας της Αριστεράς, η οποία ιστορικά έχει γαλβανωθεί μέσω της συλλογικής δράσης. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επινοήσουμε νέες πρακτικές. 

Παρά τον κίνδυνο να ακουστώ αθεράπευτα αρχαϊκός, θα έλεγα ότι πρέπει να προετοιμαστούμε για μια διαρκή αλλαγή και αυτό ίσως ανανεώσει και την παλιά εναλλακτική: σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα, είτε ένα Νιου Ντιλ για τον εικοστό πρώτο αιώνα ή νεοφιλελεύθερη διακυβέρνηση με ακόμα πιο άνισα και αυταρχικά χαρακτηριστικά. 

Μια πολιτική για το μέλλον πρέπει να βρει τη σύγκλιση ανάμεσα στην πάλη να σωθεί ο πλανήτης και στην πάλη για ένα «καθολικό δικαίωμα στην αναπνοή» ή -όπως το ονομάζει ο πολιτικός επιστήμονας Ακίλε Μέμπε- ένα δικαίωμα στην ύπαρξη για κάθε ζωντανό πλάσμα, ανεξάρτητα από την οικονομική του κατάσταση ή την κρατική κυριαρχία. 

*Καθηγητής Ανθρωπιστικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ της Ν. Υόρκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Να παραμείνουμε όρθιοι»
Αξιοπρέπεια. Να κοιτάς τον ήλιο αντί για τα τρύπια σου παπούτσια. Να μην τους δώσεις την παραμικρή αφορμή να σε λυπηθούν.
«Να παραμείνουμε όρθιοι»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ατομική ευθύνη και συμβολικός έλεγχος
Αποχαιρετώντας τον χρόνο που φεύγει, λεξικά, περιοδικά ή εφημερίδες είθισται να αναδεικνύουν τη «λέξη της χρονιάς», πρωτοεμφανιζόμενη ή προϋπάρχουσα, που «διακρίθηκε».
Ατομική ευθύνη και συμβολικός έλεγχος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναθαρρεύουμε, αλλά δεν εφησυχάζουμε...
Τα πράγματα δεν είναι εύκολα. Oι δυσκολίες είναι εδώ, παραμένουν δυνατές και εξακολουθούν να λειτουργούν ως ύπουλες και σημαντικές απειλές για το άμεσο μέλλον.
Αναθαρρεύουμε, αλλά δεν εφησυχάζουμε...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μία πανδημία ήρθε για να υποσκελίσει κάθε άλλο θεωρητικό σενάριο
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν πως οι μεγάλες καθυστερήσεις στη λήψη μέτρων από σημαντικά στο παγκόσμιο χάρτη κράτη δεν είναι σε καμία περίπτωση θέμα άγνοιας, ούτε καν δόλου.
Μία πανδημία ήρθε για να υποσκελίσει κάθε άλλο θεωρητικό σενάριο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μαζί
Ο φόβος εν καιρώ πανδημίας είναι αναπόφευκτος. Ομως ακριβώς σε συνθήκες πίεσης και έκτακτης ανάγκης είναι που δοκιμάζεται το ήθος και η ακεραιότητα των αξιών μας.
Μαζί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκθετική αύξηση διαρκείας πρέπει να έχει μονάχα η υπευθυνότητα
Αν τη δούμε αυτήν την πολύ επικίνδυνη κατάσταση ως ένα ισχυρό και απαιτητικό τεστ, αν ο καθένας κάνει αυτό που πρέπει με υπομονή (και ίσως και με «ατσάλινα» νεύρα), έχουμε αρκετές πιθανότητες να αντέξουμε. 
Εκθετική αύξηση διαρκείας πρέπει να έχει μονάχα η υπευθυνότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας