Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι σωρείτες και η αυτοεξαπάτηση των μέτρων
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι σωρείτες και η αυτοεξαπάτηση των μέτρων

  • A-
  • A+

Η αποστροφή «πίστευα ότι μπορούμε να συνυπάρξουμε με τον ιό με προφυλάξεις που δεν θα διαταράσσουν την οικονομική και κοινωνική ζωή» στο διάγγελμα του πρωθυπουργού πριν από λίγες μέρες για το μερικό lockdown, επιβεβαιώνουν την επιλογή του πολιτεύεσθαι με βάση την «αυτο-εξαπάτηση» (self-deception). Μια στάση καθαρά προθεσιακή, που επίσης επιχειρείται να επιβληθεί ως κραταιά και εμπεδωμένη πεποίθηση και στην κοινωνία. Αυτή, και παρά τις ενδείξεις για το αντίθετο, οφείλει να ασπαστεί τούτον τον «παρακινούμενο παραλογισμό» (motivated irrationality), ο οποίος εκφράζεται από την παντελή έλλειψη μέτρων από την Πολιτεία (μολονότι έχει μπροστά της την εμπειρία από τις άλλες χώρες). και να αποδεχτεί απολύτως ότι εκείνη φέρει την ευθύνη για την αποτυχία των ανύπαρκτων μέτρων πρόληψης -πλην των τιμωρητικών και της αστυνομοκρατίας.

Το πρωθυπουργικό διάγγελμα αποτελεί μία ένδειξη της γνωστής από την αρχαιότητα «ακρασίας» της λογικής και της έμφυτης τάσης να αναδιατυπώνουμε και να κανοναρχούμαστε από «ευσεβείς πόθους», υποκύπτοντας σε μια φαντασιοκοπία, που ελάχιστη σχέση έχει με τις έγκυρες διαστάσεις της πραγματικότητας.

Η «αυτο-εξαπάτηση» έχει άμεση σχέση με την εκπλήρωση των (βαθύτερων) στόχων και επιθυμιών του υποκειμένου και σχετίζεται άμεσα με τον φόβο μήπως τούτοι οι ευσεβείς πόθοι του δεν υλοποιηθούν. Λογικά διατυπώνεται με τη σχέση «η επιθυμία Ε συν τον φόβο του μη-Ε γεννά την ακλόνητη πεποίθηση για Ε, παρά τις περί του αντιθέτου ενδείξεις». Με βάση την πρόσφατη εμπειρία στη θέση του Ε μπορούμε να τοποθετήσουμε οποιαδήποτε έννοια και σκοπό: την υγειονομική κρίση, την οικονομία, τα ελληνοτουρκικά, τα εργασιακά, την κρίση, την έννομη τάξη κ.ο.κ. Η εξουσία εκμεταλλεύεται ακριβώς τούτη την αποδιοπομπαία αμφιβολία μην τυχόν η επιθυμία κι η πρόθεσή μας δεν εκπληρωθούν, μη διαψευσθούν τα πιστεύω και τα ιδανικά που αρμολογούν και δίνουν νόημα στην ύπαρξή μας και την κοινωνική συμπεριφορά μας.

Η εκμετάλλευση του φόβου για τον κορονοϊό ή για την έννομη τάξη βοηθά την εξουσία να πείσει, παρά όποια λογική ερμηνεία, πως οι κυβερνητικές επιλογές είναι ορθές. Είναι μόνον οι συρροές, οι διασκεδάσεις, η μη χρήση μάσκας οι αιτίες για την αποτυχία του συστήματος -κι όχι η απουσία πρωτοβάθμιας περίθαλψης, κλινών, υγειονομικού προσωπικού. Είναι οι καταλήψεις, οι επιθέσεις σε πρυτάνεις, οι απεργίες και οι διαδηλώσεις, οι συνδικαλιστές οι υπεύθυνοι για την κακή μας οικονομική κατάσταση και όχι οι πολιτικές για την εκχώρηση δημόσιων φορέων κι υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και πρόνοιας σε ιδιώτες. Είναι μόνον η σφοδρότητα των φυσικών καταστροφών και όχι η ολέθρια περιβαλλοντική πολιτική, που θα πρέπει να συνεχιστεί για την «αποκατάσταση» και την «άμυνα» της φύσης που αυτή καταστρέφει.

Για να επιτευχθεί τούτο επιστρατεύεται η διφορούμενη κι αβέβαιη σύσταση των επιχειρημάτων. Οι λογικοφανείς εξηγήσεις της πολιτικής είναι πάντοτε αυτό που ονομάζεται borderline, μεθοριακής φύσης. Μίας μεθορίου που όμως, σαν τον Εβρο στις εποχές της μεγάλης βροχόπτωσης ή της ξηρασίας, μετακινεί την οριογραμμή του ανάλογα με τις ανάγκες της κυβερνητικής πολιτικής. Ορια και σημασίες «μετακινούνται», ή απλώς αφήνονται ασαφή ενόψει μιας εμπρόθετης μελλοντικής ερμηνείας τους κι ανασκευής τους.

Τέτοιου είδους είναι και η διαρκής επίκληση του πανάρχαιου παράδοξου του «σωρείτη»: π.χ. από ποιον αριθμό κόκκων και πάνω ορίζεται ένας σωρός άμμου, σε αντιδιαστολή με τους μεμονωμένους; Ή από πόσες τρίχες και κάτω περιγράφεται κάποιος ως καραφλός; Ή εν προκειμένω: Από ποιο πλήθος και πάνω ορίζεται η συρροή; Στα σχολεία οι 30 μαθητές δεν είναι πλήθος, αλλά στην πλατεία οι τριάντα ένας ή οι 20 είναι; Στο μαγαζί οι 15 είναι πλήθος, αλλά οι 135 στο λεωφορείο όχι; Η διαδήλωση 30 ανθρώπων είναι μικρό πλήθος και καταδικαστέα (κλείνει τους δρόμους, την κυκλοφορία κ.λπ.), ενώ το πλήθος 3.000 για να προσκυνήσουν την εικόνα δεν αποτελεί αποχρώντα λόγο για παρέμβαση; Το δικαίωμα για απεργία πρέπει να είναι απόλυτα πλειοψηφικό κι εάν όχι άκυρο, ενώ η απόφαση για απολύσεις, τροποποίηση ωραρίου μπορεί να είναι αυθαίρετη και χωρίς επιπτώσεις; Η αμφιβολία κι η αβεβαιότητα του σωρείτη ευνοούν την «αυτο-εξαπάτηση» ότι η τελική απόφαση (της κυβέρνησης) είναι ορθή κι άρα την ασπαζόμαστε. Στο κάτω κάτω, όπως τόνιζε ο Βιτγκενστάιν «το πιο δύσκολο είναι να μην αυτοεξαπατηθούμε».

 * δημοσιογράφος, δρ Γλωσσολογίας/Φιλοσοφίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το καλό παράδειγμα και η αποσταθεροποιητική ισχύς
Οι εμπορικές και οι φορολογικές πολιτικές που εφαρμόζει είναι η επιτομή της διεύρυνσης της ανισότητας. Στην παιδεία, τα σχολεία για εύπορους εκτοπίζουν τη δημόσια εκπαίδευση, η οποία συνειδητά υποβαθμίζεται...
Το καλό παράδειγμα και η αποσταθεροποιητική ισχύς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι εναλλασσόμενες φάσεις του κορονοϊού
Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε την εξέλιξη του κορονοϊού στη χώρα μας από την αρχή της πανδημίας μέχρι και τις τέσσερις πρώτες εβδομάδες του δεύτερου lockdown.
Οι εναλλασσόμενες φάσεις του κορονοϊού
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Η κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη συμπεριφέρεται ως άλλη μία πανδημία προς τους πολίτες»
Η χαρακτηριστική απραξία της κυβέρνησης σε συνδυασμό με τα ελλιπή μέτρα στήριξης για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις οδηγούν μια ολόκληρη χώρα σε οικονομική και κοινωνική κατάρρευση.
«Η κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη συμπεριφέρεται ως άλλη μία πανδημία προς τους πολίτες»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προϊστάμενες και υφιστάμενες Βαβυλωνίες
Η πανδημία θα μπορούσε από την αρχή να εκληφθεί ως απειλή για την κοινωνία και να συσπειρώσει όλους τους μετέχοντες. Αυτό δεν έγινε. Αντίθετα, ο σχεδιασμός επέλεξε κάτι χειρότερο, σαν να μην υπάρχει αύριο για...
Προϊστάμενες και υφιστάμενες Βαβυλωνίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η νέα φάση της πανδημίας και οι προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία
Η έντονα αυξητική τάση των κρουσμάτων Covid-19 τις τελευταίες μέρες και μάλιστα με οριζόντια κατανομή σχεδόν σε όλη τη χώρα, δεν αφήνει κανένα περιθώριο υποτίμησης του κινδύνου ανεξέλεγκτης διασποράς.
Η νέα φάση της πανδημίας και οι προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δικηγορία στον… Λήγοντα
Δυόμιση μήνες με κλειστά τα δικαστήρια, ήτοι πλήρους απραξίας, το σταδιακό άνοιγμα αυτών μόνο άνοιγμα δε θυμίζει
Δικηγορία στον… Λήγοντα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας