• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.0°C / 15.7°C
    1 BF
    77%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    11°C 8.6°C / 14.0°C
    2 BF
    85%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.0°C / 14.4°C
    3 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 8.1°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 12.4°C
    1 BF
    93%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.0°C / 11.7°C
    1 BF
    81%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    7°C 4.6°C / 7.4°C
    0 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 9.6°C / 14.0°C
    0 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 18.0°C
    3 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 11.9°C / 14.9°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 17.4°C
    1 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.5°C / 14.6°C
    1 BF
    82%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    2 BF
    67%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    8°C 7.5°C / 7.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    11°C 7.5°C / 10.6°C
    1 BF
    68%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 13.8°C / 19.3°C
    0 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.0°C / 15.9°C
    0 BF
    88%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.4°C / 12.1°C
    2 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    11°C 8.2°C / 13.7°C
    2 BF
    70%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    1 BF
    73%
ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στρεβλή προσέγγιση του παρελθόντος η υπουργική απόφαση για τη Βενιζέλου

  • A-
  • A+
Η υπουργική απόφαση για τη Βενιζέλου μαρτυρεί μία αλαζονική στάση απέναντι στα μνημεία.

Οταν το 1964 υπογράφηκε στη Βενετία ο καταστατικός χάρτης για την αποκατάσταση και τη συντήρηση των μνημείων, ο κόσμος είχε ήδη αντιμετωπίσει και αντιμετώπιζε ακόμη μία σειρά από καταστροφικές ενέργειες σε βάρος των υλικών καταλοίπων του παρελθόντος.

Το ιστορικό τοπίο της μνήμης υπέστη αλλοιώσεις από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την οικονομική ανασυγκρότηση που ακολούθησε σε όλο τον κόσμο. Ετσι, η Χάρτα της Βενετίας αποτέλεσε μία συμφωνία για τον σεβασμό των ιστορικών μνημείων. Ηταν ένας κώδικας ηθικής συμπεριφοράς απέναντι στο παρελθόν.

Δεκαετίες μετά την υπογραφή της Χάρτας της Βενετίας, η υπουργική Απόφαση που εκδόθηκε τον περασμένο Μάρτιο για την τύχη των αρχαιοτήτων του Σταθμού Βενιζέλου, προβλέποντας την απόσπαση και την επανατοποθέτησή τους, φαίνεται ότι παραβιάζει βασικές αρχές αυτού του αφετηριακού επιστημονικού συμφώνου.

Συγκεκριμένα, η πρόταση της διάλυσης και επανασύστασης ενός αρχαιολογικού τοπίου παραβιάζει: α) την αρχή της αναστρεψιμότητας των επεμβάσεων σε μνημεία, και συγκεκριμένα «τη δυνατότητα επαναφοράς του μνημείου στην κατάσταση που βρισκόταν πριν από τις επεμβάσεις» (άρθρο 2), β) την αρχή του σεβασμού της αυθεντικής ιστορικής και υλικής υπόστασης των μνημείων (άρθρο 3) και γ) την αρχή της διάκρισης των σύγχρονων επεμβάσεων από τον αυθεντικό ιστορικό οργανισμό των μνημείων (άρθρα 9, 10 και 12).

Αυτό το οποίο ουσιαστικά προτείνεται στον Σταθμό Βενιζέλου ως λύση μέσω της απόσπασης και επανατοποθέτησης των αρχαιοτήτων είναι η κατασκευή ενός αρχαιολογικού σκηνικού με αρχαία υλικά. Αυτό το σκηνικό δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να χαρακτηριστεί αρχαίο. Εν προκειμένω, το αρχαίο θα επαναχρησιμοποιηθεί (εάν και εφόσον) ως οικοδομικό υλικό μίας εξ ολοκλήρου νέας κατασκευής, που θα συνέχεται με σύγχρονα μέσα πάνω σε ένα υπόστρωμα από σκυρόδεμα.

Στην αρχαιολογική επιστήμη αυτό το συνονθύλευμα ονομάζεται pasticcio (παστίτσιο), δηλαδή ένα προϊόν, στο οποίο συνδυάζονται τεχνικές κατασκευής διαφορετικών εποχών. Ετσι, μέσω της απόσπασης και επανατοποθέτησης δεν διασφαλίζεται η διακριτή σχέση ανάμεσα στο μνημείο και τις σύγχρονες επεμβάσεις σε αυτό, με αποτέλεσμα η ιστορικότητα και η αυθεντικότητα του αρχαιολογικού χώρου της Βενιζέλου να ακυρώνονται.

Στη Βενιζέλου επιδιώκεται η αναπαραγωγή ενός αρχαίου έργου, μία πλαστή πραγματικότητα. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της υπουργικής απόφασης, το νέο έργο θα δίνει «απόλυτα την εικόνα της ανασκαφής» και «ο επισκέπτης δεν θα καταλάβει ότι όλα αυτά βγήκαν και ξανατοποθετήθηκαν».

Είναι σαφές ότι δεν επιχειρείται η αποκατάσταση, αλλά η αναπαράσταση, η δημιουργία μίας οπτικής εντύπωσης ενός αρχαιολογικού χώρου. Στη Βενιζέλου επιχειρείται η κατασκευή μίας οφθαλμαπάτης και η πλαστογράφηση ενός μνημειακού συνόλου που αντιπροσωπεύει αιώνες ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Ακριβώς αυτή η προσέγγιση είναι που παραβιάζει εκείνη την αρχή της Χάρτας της Βενετίας, η οποία ορίζει τη διάκριση των επεμβάσεων σε ένα μνημείο, ώστε «να μην πλαστογραφούνται τα καλλιτεχνικά και ιστορικά τεκμήριά του»(άρθρο 12).

Ουσιαστικά το επιδιωκόμενο προϊόν της Βενιζέλου θα είναι ένα υβρίδιο, μία περιφρόνηση αυτού που έως σήμερα ορίζουν οι διεθνείς κανόνες για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, μία υβριστική στάση απέναντι στο παρελθόν. Κατά την υπουργική απόφαση, το αρχαίο από αναντικατάστατο γίνεται υποκατάστατο, η αποκατάσταση μετατρέπεται σε αναπαράσταση, η ανάδειξη μεταμορφώνεται σε επίδειξη και η αναβάθμιση δίνει τη θέση στην υποβάθμιση.

Πριν από τρία χρόνια, το 2017, εκδόθηκε ένα βιβλίο με τον τίτλο «Authentic Reconstruction» («Αυθεντική Ανακατασκευή). Η έκδοση αυτού του βιβλίου εγγράφεται στο πλαίσιο των ενεργειών που θα πρέπει να ακολουθήσουν στο μέλλον επιστημονικοί και πολιτικοί φορείς, ώστε να αποκαταστήσουν τους κατεστραμμένους αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία σε περιοχές, όπως στη Συρία, που υπέστησαν και υφίστανται τις μεγάλες βλάβες του πολέμου.

Το βιβλίο, στο εξώφυλλο του οποίου εικονίζεται η ανακατασκευασμένη ιστορική γέφυρα του Mostar, παρουσιάζει μία σαφή θέση: οι ανακατασκευές μνημείων προβλέπονται μόνο σε περίπτωση καταστροφών λόγω πολέμων ή ενεργειών της φύσης. Αυτό λοιπόν το οποίο προτείνεται να γίνει στη Θεσσαλονίκη συνιστά ομολογία ότι ο μητροπολιτικός σιδηρόδρομος καταστρέφει το ιστορικό κέντρο της πόλης και ότι στον Σταθμό Βενιζέλου θα πρέπει ο αρχαιολογικός χώρος να ανακατασκευαστεί.

Εάν η παλαιότερη και ακόμη ισχύουσα σχέση μας με τα αρχαία μνημεία (αυτά έως το 1830) δομήθηκε στη γενεαλογική σύνδεση των Ελλήνων με αυτά (μία θεώρηση που έχει στηλιτευτεί έντονα τα τελευταία χρόνια, την οποία όμως δεν θεωρώ αβάσιμη στον πραγματολογικό της πυρήνα), η νεότερη μας σχέση με τα μνημεία ορίζεται από τους κανόνες της Πολιτείας, τις αρχές που αυτή υιοθέτησε στο πλαίσιο της προοδευτικής της πορείας στη μεταπολίτευση.

Η υπουργική απόφαση για τη Βενιζέλου συνιστά στρεβλή προσέγγιση του παρελθόντος και μαρτυρεί μία αλαζονική στάση απέναντι στα μνημεία, τους διεθνείς κανόνες προστασίας τους και την εθνική νομοθεσία. Στην αποδοχή ή απόρριψη αυτής της Απόφασης κρίνεται η γενεαλογική σχέση της Ελλάδας με την πρόοδο.

*Αρχαιολόγος στο ΥΠΠΑ, αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κυρία Ευταξία της Θεσσαλονίκης
«Και ήταν θέαμα οικτρό να βλέπεις τότε τη μητρόπολη της ομοφροσύνης να έχει καταντήσει θάλασσα διχονοίας». Αγίου Δημητρίου Θαύματα.
Η κυρία Ευταξία της Θεσσαλονίκης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το έγκλημα στη Βενιζέλου και η τιμωρία των σύγχρονων Ελγιν
Ο τεμαχισμός και η απόσπαση του σημαντικού αρχαιολογικού συμπλέγματος της Μέσης Οδού που αποκαλύφθηκε κατά την κατασκευή του Μετρό Θεσσαλονίκης έχει καταγραφεί στην κοινή συνείδηση ως «έγκλημα στη...
Το έγκλημα στη Βενιζέλου και η τιμωρία των σύγχρονων Ελγιν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αρχαιότητες Θεσσαλονίκης
Οι αρχαιότητες της Θεσσαλονίκης βρίσκονται μέσα στην ελληνική επικράτεια και επομένως η οποιαδήποτε κακομεταχείρισή τους ή υποβάθμιση της σημασίας τους έχει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα.
Αρχαιότητες Θεσσαλονίκης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θα καταφέρουν να πείσουντο Κ ΑΣ να παρανομήσει;
Η επιχείρηση παραπλάνησης της κοινής γνώμης από πλευράς κυβέρνησης για τα αρχαία του μετρό της Θεσσαλονίκης βρίσκεται συνίσταται σε έναν καταιγισμό ψευδών και ανυπόστατων ισχυρισμών.
Θα καταφέρουν να πείσουντο Κ ΑΣ να παρανομήσει;
ΑΝΩ ΚΑΤΩ
Η επικοινωνιακή αδεξιότητα του ΥΠΠΟ
Η τακτική μου είναι κάποτε στα όρια του προσβλητικού για τη δημοκρατική λειτουργία: Δεν υπάρχεις ούτε εσύ, ούτε όσα αποκαλύπτεις, εάν δεν είσαι στην προσωπική μου λίστα Πέτσα. Τι είναι όλα αυτά; Είναι η...
Η επικοινωνιακή αδεξιότητα του ΥΠΠΟ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας