Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    12°C 10.6°C / 13.9°C
    2 BF
    76%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.0°C / 13.3°C
    1 BF
    71%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 5.6°C / 13.3°C
    1 BF
    87%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 2.8°C / 8.0°C
    1 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    2 BF
    79%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 12.2°C
    0 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 9.0°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.0°C / 13.3°C
    1 BF
    87%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.0°C / 13.0°C
    3 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    3 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.4°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    2 BF
    38%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.2°C / 12.2°C
    1 BF
    64%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 7.0°C / 7.0°C
    2 BF
    70%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.0°C / 12.2°C
    2 BF
    46%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.3°C
    1 BF
    71%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.2°C / 12.0°C
    1 BF
    62%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 8.0°C / 11.1°C
    2 BF
    93%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 12.2°C
    1 BF
    97%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 9.0°C
    2 BF
    46%
Η θεωρία των δύο άκρων ποτέ δεν πεθαίνει
Σκίτσο του Μιχάλη Κουντούρη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η θεωρία των δύο άκρων ποτέ δεν πεθαίνει

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Διαφώνησα με τη συμπερίληψη του Αντώνη Σαμαρά – όχι μόνο ως προς το «δημοκρατικό τείχος» του πρωτοσέλιδου, αλλά γενικότερα με το να κληθεί να συμμετάσχει με άρθρο του από κοινού με τους λοιπούς πολιτικούς αρχηγούς με αφορμή την επχικείμενη δικαστική απόφαση για τη Χρυσή Αυγή.

Τον Σαμαρά δεν τον λες «δημοκρατικό τόξο». Το ότι επί πρωθυπουργίας του άρχισε η δίωξη της Χ.Α. είναι πολλαχώς ερμηνεύσιμο, δεν τον καθιστά ούτε κατ' ελάχιστο λιγότερο ακροδεξιό απ' όσο ήταν και είναι. Ενας αρχηγός από κάθε κόμμα αρκούσε. Την «Εφ.Συν.» εξακολουθώ να την αγαπάω, όπως ίσως γνωρίζετε γράφω τακτικά και εξυπακούεται πως θα εξακολουθήσω να γράφω. Αλλά αυτό ήταν σοβαρό φάουλ που ομολογώ ότι δεν καταλαβαίνω πώς τους ξέφυγε.

Είναι ενδεικτικό ότι στο κείμενό του ο Σαμαράς δεν έχασε την ευκαιρία να διατυπώσει για ακόμη μία φορά την προπαγανδιστική θεωρία των δύο άκρων. Το ενδιαφέρον βέβαια είναι ότι του Μητσοτάκη το άρθρο είναι εμποτισμένο στη θεωρία των δύο άκρων απ’ άκρου εις άκρον – πιο πολύ και απ’ του Σαμαρά. Είναι σαν να μην μπορεί να αρθρώσει λέξη για τον ναζισμό και τον φασισμό χωρίς να αναπαράγει την εν λόγω θεωρία. Ο Φρίντριχ Χάγιεκ, στο «κλασικό» βιβλίο του «Ο δρόμος προς τη δουλεία», δομεί ολόκληρη την επιχειρηματολογία του στη θεωρία των δύο άκρων.

Επί πλέον, όπως δείχνει ο Φουκό στις σχετικές διαλέξεις του, ο γερμανικός ορντοφιλελευθερισμός συγκροτήθηκε επίσης επί τη βάσει μιας εκδοχής της θεωρίας των δύο άκρων. Τούτη η θεωρία είναι ίσως το πιο οργανικά και βαθιά ριζωμένο συστατικό στοιχείο της θεωρίας και ιδεολογίας του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Ακόμα πιο γενικά, είναι μάλλον η συχνότερη παραλλαγή της αντικομμουνιστικής και αντιαριστερής προπαγάνδας ή/και ιδεολογίας που ανέκαθεν χρησιμοποιούσαν τα παντός είδους καπιταλιστικά καθεστώτα. Εως και οι πιο στυγνές καπιταλιστικές δικτατορίες αυτονομιμοποιούνταν στο όνομα της σωτηρίας της χώρας από τον ολοκληρωτισμό της άκρας Αριστεράς που είναι ίδιος με τον ολοκληρωτισμό της άκρας Δεξιάς.

Οι συμμαχίες, ακόμη και σε επίπεδο βραχυπρόθεσμης τακτικής με πολύ ειδική και συγκεκριμένη στόχευση, όπως στην περίπτωση της καταδίκης μιας εγκληματικής ναζιστικής οργάνωσης, δεν συγκροτούνται σε ευκαιριακή βάση, αλλά σύμφωνα με ιδεολογικές στρατηγικές και αντίστοιχες πολιτικές πρακτικές. Τούτο σημαίνει πως δεν αρκεί κάποιος πολιτικός να μην είναι ο ίδιος ναζιστής προκειμένου να συμμαχήσεις μαζί του για την καταδίκη της Χ.Α. – πόσο μάλλον για τον αγώνα εναντίον του ναζισμού και του φασισμού γενικότερα. Στην περίπτωση των νεοφιλελεύθερων και γενικότερα όλων των πολιτικών που ξυπνάνε και κοιμούνται με τη θεωρία των δύο άκρων στη ρητορική τους, τα πράγματα είναι μάλλον απλά.

ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΣΥΜΜΑΧΗΣΕΙΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ ΜΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΣΕ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΙ ΜΕ ΔΑΥΤΟΝ – έστω και αν «στα σώψυχά του» δεν το πιστεύει. Και τούτο για τον απλούστατο λόγο ότι, αντί εσύ να τον «φέρεις στον σωστό αντιφασιστικό δρόμο», όπως φαίνεται να πιστεύουν ορισμένοι υπερβολικά καλοπροαίρετοι, εκείνος θα χρησιμοποιήσει την ευκαιρία που του παρέχεις για να σε «προειδοποιήσει» ότι μετά την καταδίκη των ναζιστών ο επόμενος υπόδικος θα είσαι εσύ ως Αριστερά ή κάποιοι «ομοϊδεάτες σου» - όπως κρυστάλλινα φαίνεται από το απειλητικό κλείσιμο του κειμένου του Σαμαρά.

Αν ο αυταρχισμός των σταλινικών καθεστώτων παρείχε ένα πραγματικό έρεισμα στην ούτως ή άλλως προπαγανδιστική θεωρία των δύο άκρων, στη σημερινή εποχή οι θιασώτες της δεν έχουν απομείνει με κανένα αληθοφανές, έστω, επιχείρημα. Γι’ αυτό προσφεύγουν σε προπαγανδιστικές γελοιότητες του τύπου «Βόρεια Κορέα» και «συριζομαδούροι» που δεν πείθουν κανέναν. Τούτη η ρητορική ένδεια όμως είναι αποκαλυπτική για τις αληθινές προθέσεις τους. Εμμένοντας στην άποψη ότι και η σύγχρονη Αριστερά είναι -«κατά βάθος», έστω- «ολοκληρωτική», προλειαίνουν το έδαφος για αυταρχικές πρακτικές εις βάρος της. Ιδίως στη σύγχρονη εποχή, η ιδεολογική πρακτική που επιμένει να στηρίζεται στη θεωρία των δύο άκρων αποτελεί την πιο βαθιά αντιδημοκρατική στρατηγική του σύγχρονου καπιταλισμού. Αν περιμένεις από όσους την ασκούν έστω και την παραμικρή συγκυριακή συμβολή στο αντιφασιστικό μέτωπο… σώθηκες.

Οπως ήδη είπαμε, και του Μητσοτάκη το άρθρο είναι εκατό τοις εκατό θεωρία των δύο άκρων. Τούτο είναι αποκαλυπτικό για το πώς ο ίδιος και η παράταξή του απομακρύνονται από τον πολιτικό φιλελευθερισμό, διολισθαίνοντας διαρκώς προς τον ακροδεξιό αυταρχισμό που όχι απλώς συνυπάρχει αλλά και ενισχύεται με τη δογματική προσκόλλησή τους στον νεοφιλελευθερισμό. Η ιδιότητά του όμως ως πρωθυπουργού της χώρας καθιστούσε την πρόσκληση της «Εφ.Συν.» αναπόφευκτη.

* καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κυρίαρχη αντίθεση
Με την ελπίδα ότι η απόφαση του δικαστηρίου για τα εγκλήματα της Χρυσής Αυγής θα αποδειχτεί πραγματικά ιστορική οφείλω να εξάρω τη συμβολή της «Εφ.Συν.» στην αποκάλυψη και καταπολέμηση του νεοναζισμού εν...
Η κυρίαρχη αντίθεση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το πρωτοσέλιδο «Το Τείχος της Δημοκρατίας»
Διάβασα τις επικριτικές αντιδράσεις για το πρωτοσέλιδο της «Εφημερίδας των Συντακτών» («Το Τείχος της Δημοκρατίας»). Αστοχες πολιτικά, ηθικά και δημοσιογραφικά.
Για το πρωτοσέλιδο «Το Τείχος της Δημοκρατίας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τεράστια επιτυχία
Δεν ασχολούμαι με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αλλά μου έγινε γνωστή η σχετική γκρίνια για την «Εφ.Συν.». Προσωπική μου γνώμη, την οποία εξέφρασα ήδη σε δύο δημόσιες σχετικές ομιλίες μου το Σαββατοκύριακο,...
Τεράστια επιτυχία
ΑΠΟΨΕΙΣ
O Σαμαράς, η Σάρα και η ΕΡΕ
Στις σημερινές εκλογές, με το τόσο σημαντικό διακύβευμα, η απόπειρα να μετατραπεί σε κεντρικό θέμα το κυνήγι για να πληγεί η δημοφιλία του ΣΥΡΙΖΑ, μπορεί να προκαλεί γέλιο σε πολλούς αλλά προδίδει και κάτι...
O Σαμαράς, η Σάρα και η ΕΡΕ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποτέ ξανά τέτοια Βουλή
Την προηγούμενη εβδομάδα ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς απέπεμψε από την κυβέρνησή του έναν ακόμη ακροδεξιό γόνο, τον υφυπουργό Παιδείας (;) κύριο Στύλιο, κρυφό οπαδό, όπως αποδείχτηκε, της αντίληψης Μπαλτάκου...
Ποτέ ξανά τέτοια Βουλή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κύριε Γεωργιάδη, ψηφίσατε φωτογραφικό νόμο για τον Κουφοντίνα, όχι για τον Μιχαλολιάκο
Ο νόμος είναι χειρουργικά φτιαγμένος ώστε να μην καταλαμβάνει τους χρυσαυγίτες, οι οποίο διώχτηκαν με το άρθρο 187 (εγκληματική οργάνωση) και όχι με το άρθρο 187Α (τρομοκρατική οργάνωση, τρομοκρατικές...
Κύριε Γεωργιάδη, ψηφίσατε φωτογραφικό νόμο για τον Κουφοντίνα, όχι για τον Μιχαλολιάκο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας