• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.6°C / 20.2°C
    3 BF
    56%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.6°C / 18.6°C
    3 BF
    52%
  • Πάτρα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    18°C 17.0°C / 18.0°C
    3 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    2 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    4 BF
    82%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.0°C / 19.0°C
    2 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 15.4°C
    3 BF
    41%
  • Αγρίνιο
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    18°C 16.6°C / 17.6°C
    2 BF
    93%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    0 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.9°C / 20.9°C
    3 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 20.8°C
    4 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.6°C / 19.7°C
    3 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    4 BF
    81%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.5°C / 17.9°C
    0 BF
    55%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.5°C / 16.5°C
    1 BF
    57%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    3 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 20.4°C
    2 BF
    52%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.3°C / 16.3°C
    1 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.2°C / 19.7°C
    2 BF
    53%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    2 BF
    61%

Από παλαιότερη κινητοποίηση με αίτημα τη χορήγηση ιθαγένειας στα παιδιά μεταναστών

EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο ανηφορικός δρόμος της ελληνικής ιθαγένειας προς την κανονικότητα

  • A-
  • A+
Σε αντίθεση με τις προσδοκίες περί ενός κράτους διαφανούς, το νέο νομοσχέδιο περί ιθαγένειας υπενθυμίζει τελικά τις δομικές αδυναμίες της χώρας να μεταβάλει τις πολιτικές και διοικητικές της παραδόσεις.

Η ιστορία των πολιτικών ιθαγένειας ενός κράτους σε μεγάλο βαθμό αντανακλά την ιστορία του και τη διαδικασία κάθε εθνικής συγκρότησης. Ετσι και στην ελληνική περίπτωση, κάθε ιστορική περιπέτεια, αλλά και εξέλιξη –ακόμη και στην οικονομία–, εν πολλοίς αντανακλάται στο θεσμικό πλαίσιο της ιθαγένειας. Αρκετές φορές όμως οι πολιτικές ηγεσίες και το πολιτικό σύστημα είτε πρωτοπόρησαν, είτε «αργοπόρησαν» στο να δράσουν σε σχέση με τα δεδομένα της εποχής και να αντιμετωπίσουν επαρκώς τις προκλήσεις που αφορούσαν την ιθαγένεια.

Για παράδειγμα, το 1978 επί Ν.Δ. θεσπίζονται πρωτοποριακές διατάξεις που αποδίδουν την ελληνική ιθαγένεια σε δεκάδες χιλιάδες Ελληνες Ρομά, σε αντίθεση με τμήματα του πολιτικού συστήματος και των συναρμόδιων υπουργείων που σοκάρονται από αυτήν την προοπτική. Αντίθετα, η μη αιτιολόγηση της απόρριψης πολιτογράφησης, μία μαύρη τρύπα στο κράτος δικαίου, διατηρείται μέχρι και το 2010, 36 χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση: ακόμη θυμάμαι όταν τη δεκαετία του 1990, ως ασκούμενος δικηγόρος, επισκέφτηκα τη Διεύθυνση Ιθαγένειας για την απόρριψη της αίτησης μίας υπηκόου Σεϊχελών –ενός κράτους που δεν έφτανε τις 100 χιλιάδες πληθυσμό–, παντρεμένης δεκαετίες στην Ελλάδα με Ελληνα και μητέρας. Η απόρριψη, όπως μου έδειξαν, βασιζόταν σε ένα τυπικό απόρρητο έγγραφο της ΕΥΠ με τις ενδείξεις: «καθολική το θρήσκευμα, κίνδυνος δημιουργίας εθνικής κοινότητας».

Το 2010, η μεγάλη τομή απόδοσης ιθαγένειας στα παιδιά που γεννιούνται και μεγαλώνουν στην Ελλάδα δεν οφειλόταν σε κάποια ιδιαίτερη πίεση από τα αριστερά ή από την κοινωνία, αλλά ιδίως στην αντίληψη και πρόθεση κάποιων ελάχιστων κυβερνητικών στελεχών. Περίπου το ίδιο έγινε και το 2015, εν μέσω πολιτικής κρίσης: η επαναφορά των τροποποιημένων διατάξεων οφειλόταν πάλι στο ότι ορισμένα –κυβερνητικά και μη– στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ πίεσαν να αλλάξει η νομοθεσία. Πλέον κανείς δεν θυμάται ότι ήταν η πρώτη ρήξη με τους ΑΝ.ΕΛΛ. και ότι οι αγορεύσεις κάποιων βουλευτών τους ξεπερνούσαν τις φυλετικές προσεγγίσεις της Χρυσής Αυγής.

Σε αντίθεση με το 2010 και τη ρητορική και πολιτική Σαμαρά της περιόδου που ψευδώς έκανε λόγο για «νόμο-μαγνήτη λαθρομεταναστών», το 2015 επιβεβαίωσε ότι όλο το πολιτικό σύστημα, πλην της Ακροδεξιάς, είχε αντιληφθεί την αναγκαιότητα απόδοσης ιθαγένειας, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, στα παιδιά που γεννιούνται και μεγαλώνουν στην Ελλάδα ακόμη και αν δεν παίζουν εξαιρετικό μπάσκετ.

Η σημαντική αυτή κατάκτηση, που μεταβάλλει το «ποιος είναι Ελληνας», και ουσιαστικά αποσυνδέει το να έχεις ορθόδοξη κληρονομιά από το να είσαι Ελληνας πολίτης και εντέλει να συμπεριλαμβάνεσαι στην ελληνική εθνική κοινότητα, φαίνεται ότι θα συνοδεύει εφεξής την ελληνική νομοθεσία. Αξίζει να σημειώσουμε ότι πολλοί, εντός και εκτός κρατικών μηχανισμών, ψευδολογούσαν για 400 χιλιάδες παιδιά που θα γίνονταν με μιας Ελληνες πολίτες: τώρα, που βρισκόμαστε στο τέλος του συσσωρευμένου όγκου αιτήσεων (backlog) μπορούμε με σιγουριά να πούμε ότι τα παιδιά αυτά δεν υπερέβαιναν τις 100 με 110 χιλιάδες.

Ομως ιθαγένεια είναι και πολλά άλλα: η πολιτογράφηση, η απόδοση ιθαγένειας σε όσους κατάγονται από Ελληνες πολίτες (π.χ. απογόνους Ελλήνων μεταναστών), οι πολιτικές της χώρας απέναντι σε όσους θεωρεί ομογενείς ή μειονοτικούς, ποιους θεωρεί ομογενείς και μειονοτικούς, και πολλά ακόμη. Συνήθως, πέρα από την πολιτογράφηση, οι άλλες πολιτικές δεν συνηθίζεται να τυγχάνουν δημοσιότητας, μερικές δε θεωρούνται ότι άπτονται «ειδικών χειρισμών». Η πολιτογράφηση αποτελεί σήμερα το σημαντικότερο εμφανές ζήτημα, καθώς παρά τις ελάχιστες «καθαρές» μεταναστευτικές ροές εδώ και μία δεκαετία, δηλαδή ατόμων που συνδέουν τη ζωή τους με την Ελλάδα, η ελληνική διοίκηση δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε ένα όγκο αιτήσεων που αφορά πρόσωπα που διαμένουν πολλά έτη ή δεκαετίες πλέον στη χώρα.

Σε ένα άλλο επίπεδο που επίσης δεν λαμβάνει δημοσιότητα, η ιθαγένεια συνδέεται με την αυξημένη σημασία της διοικητικής πρακτικής, της απουσίας ρυθμιστικού πλαισίου και κανόνων. Υπόλειμμα της όχι μακρινής εποχής που η ιθαγένεια αποτελούσε πεδίο εξαιρούμενο από το κράτος δικαίου, και με τη διοίκηση «εθισμένη» στο να δρα ανάλογα, επιδρά σε τομείς της ιθαγένειας, όπως ο καθορισμός της λόγω προγόνου Ελληνα πολίτη, η απόδοση ιθαγένειας σε ομογενείς και πρόσωπα με διακριτά γλωσσοπολιτισμικά χαρακτηριστικά, αλλά και στην πολιτογράφηση.

Είναι ενδεικτικό το ότι, το 2015, απόφαση της αρμόδιας τότε αναπληρώτριας υπουργού ότι κάποιοι πολιτογραφούμενοι Ελληνες Γιαννιώτες Εβραίοι, γεννημένοι και μεγαλωμένοι στα Γιάννενα και κάτοικοι της Αθήνας, και καθολικοί που είχαν έναν μακρινό πρόγονο (δύο αιώνες πίσω) από τη Μάλτα, δεν θα έπρεπε να χαρακτηριστούν ως «αλλογενείς», ανατράπηκε από τη διοίκηση στο ΦΕΚ.

Εκεί ιδίως εστίασε η προσπάθεια της νεοσύστατης Γραμματείας Ιθαγένειας από τον Σεπτέμβριο του 2017. Στο να ενταχθεί η ιθαγένεια στην «κανονική διοικητική ύλη», όπως εύστοχα έχει γραφεί. Παρά τις αστοχίες της (όπως ενδεικτικά η αργοπορημένη διασύνδεση του πληροφοριακού συστήματος και η μη θέσπιση πλαισίου περί ανιθαγενών), στόχος ήταν η ολοκλήρωση της ένταξης της ιθαγένειας στο κράτος δικαίου.

Σε αυτό στόχευαν κυρίως οι θεσμικές παρεμβάσεις, από νόμους μέχρι εγκυκλίους. Αυτό εξέφραζε άλλωστε την προσέγγιση ότι η Αριστερά δεν πρέπει να υποτιμά τη σημασία της διοικητικής λειτουργίας, όσο και το ότι μία αποτελεσματική διοίκηση ωφελεί ιδίως τους κοινωνικά και οικονομικά αδύναμους. Μάλιστα, η θέσπιση το 2019 ενός ενιαίου, αδιάβλητου και διαφανούς συστήματος πολιτογράφησης επικρίθηκε «από τα αριστερά», όχι χωρίς επιχειρήματα, ότι ακολουθεί συντηρητικά μοντέλα.

Σήμερα, με την κατάθεση του νομοσχεδίου περί ιθαγένειας και των αλλαγών που έχουν επέλθει από τον Ιούλιο του 2019, μπορούμε να διακρίνουμε δύο επίπεδα παρεμβάσεων. Το πρώτο αφορά μία θεμιτή πολιτική επιλογή: την ιδιαίτερη αυστηρότητα στις προϋποθέσεις πολιτογράφησης, την κατάργηση του γαλλικού μοντέλου περί χαλαρότερων προϋποθέσεων σε όσους υπερβαίνουν τα 55 έτη και διαμένουν νομίμως 20 έτη στη χώρα, που θα έχουν ως αποτέλεσμα την απόδοση ιθαγένειας σε ελάχιστα πρόσωπα, αλλά και την κατάργηση του πλαισίου απόδοσης ιθαγένειας στους de jure και de facto ανιθαγενείς Ελληνες Ρομά, ζήτημα που αφορά ακόμη και ιδιαίτερα ενταγμένες κοινότητες όπως για παράδειγμα της Αγίας Βαρβάρας.

Το δεύτερο αφορά την επιστροφή σε ένα καθεστώς κακώς νοούμενης ευχέρειας της διοίκησης, αλλά εντέλει και του πολιτικού συστήματος, να διαχειρίζεται την ιθαγένεια. Αυτό μας δείχνουν ιδίως η επαναφορά της «μη ρύθμισης» ουσιαστικά, στις περιπτώσεις καθορισμού, αμφισβήτησης ιθαγένειας, αλλά και της υποκειμενικής κρίσης των στελεχών της διοίκησης –μάλιστα αποκλειστικά– στην πολιτογράφηση. Αλλά και άλλα, όπως η επαναφορά της «ευχέρειας διαχείρισης» στην πολιτογράφηση όσων μετά την αίτηση πολιτογράφησης εγκαταστάθηκαν στο εξωτερικό μέχρι την μη ανάρτηση πλέον περιοδικών στατιστικών δεδομένων.

Σε αντίθεση με τις προσδοκίες περί ενός κράτους διαφανούς, που δρα με σαφείς κανόνες και εγκαταλείπει προβληματικές πρακτικές, το νομοσχέδιο υπενθυμίζει τελικά τις δομικές αδυναμίες της χώρας να μεταβάλει τις πολιτικές και διοικητικές της παραδόσεις.

* Eιδικός επιστήμονας στον Συνήγορο του Πολίτη, εκλεγμένος επίκουρος καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Από τον Σεπτέμβριο του 2017 έως τον Ιούλιο του 2019 διετέλεσε ειδικός γραμματέας Ιθαγένειας. Το κείμενο εκφράζει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την ιθαγένεια
Ενα κείμενο για τα θέματα που προκύπτουν από την διαδικασία απόκτησης ιθαγένειας όπως τα βλέπει μία μετανάστρια.
Για την ιθαγένεια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εγκλημα και κοροϊδία της πολιτείας απέναντι στους μετανάστες προς πολιτογράφηση
Ο στόχος είναι σαφής, πρόκειται για μια διαδικασία αποκλεισμού με σκοπό να προχωρήσουν ελάχιστες πολιτογραφήσεις ει δυνατόν και καμία.
Εγκλημα και κοροϊδία της πολιτείας απέναντι στους μετανάστες προς πολιτογράφηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανθρωποι σε ακινησία: η συνθήκη της αναμονής
Η εμπειρία της αναμονής αποτελεί για τους ανθρώπους που βρίσκονται στη διαδικασία χορήγησης ασύλου αναπόσπαστο πλέον στοιχείο του προσωπικού τους βιώματος και καθορίζει τη συγκρότηση της ίδιας κατηγορίας στην...
Ανθρωποι σε ακινησία: η συνθήκη της αναμονής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παραμύθια με κακό τέλος στα νησιά του Αιγαίου
Ο περιορισμός του δικαιώματος στο άσυλο, όπως επιχειρήθηκε με τον πρόσφατο νόμο της κυβέρνησης, παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα των αιτούντων άσυλο, ενώ παράλληλα παρουσιάζει πολύ σημαντικά διαχειριστικά...
Παραμύθια με κακό τέλος στα νησιά του Αιγαίου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κράτηση για τους πολλούς, άσυλο για τους λίγους
Το σχέδιο νόμου που φέρνει προς συζήτηση η κυβέρνηση στη Βουλή [...] καθιστά την κράτηση και τον περιορισμό της ελευθερίας κανόνα, και όχι εξαίρεση, για τους αιτούντες άσυλο.
Κράτηση για τους πολλούς, άσυλο για τους λίγους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μανώλια…
Μια φορά κι έναν καιρό, όταν οι άνθρωποι έπαιρναν τον δρόμο της μετανάστευσης, τα τραγούδια ήταν φυλαχτά. Στο μέρος της καρδιάς, καθένας κρατούσε ένα τραγούδι από τον τόπο του ή ένα λαϊκό τραγούδι.
Μανώλια…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας