Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ονειροντυμένες λέξεις: Οι ομορφοκαμωμένες, πρωτότιμες «κόρες» του Νίκου Καζαντζάκη

Ονειροντυμένες λέξεις: Οι ομορφοκαμωμένες, πρωτότιμες «κόρες» του Νίκου Καζαντζάκη

  • A-
  • A+

Επιλογή, καταγραφή και σχολιασμός εκατοντάδων «Καζαντζακικών» λέξεων που περιέχονται στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη «O καπετάν Μιχάλης»

Ντύνοντας με λέξεις το όραμα του κόσμου.

Ο Νίκος Καζαντζάκης είχε πάθος για τις λέξεις. Το πάθος αυτό έγινε σύντομα «ιερή μανία». Σημείωνε όλες τις λέξεις που άκουγε ή διάβαζε και του έκαναν εντύπωση ή του ήταν άγνωστες. Σημείωνε και τις λέξεις που «έκτιζε» ο ίδιος θέλοντας να δηλώσει και να τονίσει κάποια ιδιαίτερη και συγκεκριμένη σημασία.1

Οι λέξεις στο έργο του Καζαντζάκη είναι απλές, λόγιες, ποιητικές, δημοτικές, δυσνόητες, φωνολογικές, φραστικές, σημασιολογικές; Η απάντηση είναι απλή: Οι λέξεις στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη είναι «Καζαντζακικές» λέξεις. Αν ζητάμε έναν –ισμό για τη γλώσσα που χρησιμοποιεί και τον χαρακτηρίζει, μπορούμε να μιλήσουμε για «Καζαντζακισμό».

Οι λέξεις στο έργο του Καζαντζάκη είναι σεβαστές, αφέντρες, καπετάνισσες, κοσμοδέσποινες, πρωτότιμες, χρυσοβουλάτες, ευγενικές και γνωρίζουν την τέχνη του αυτοσχεδιασμού.

Συναντάμε πολλές σύνθετες λέξεις που έχουν προκύψει από την ένωση λέξεων: βορράστρι 2 (το αστέρι που δείχνει τον Βορρά), συναστεριές, θαλασσοψημένος, ροδομάγουλος, μελλόγαμπρος, φωτοχάραξε, αγγελοσκιάχτηκε...

Με πρώτο συνθετικό το μέλι ο Καζαντζάκης μας δίνει τις λέξεις: μελοφέγγαρο, μελόχρυσα (μαλλιά), μελοκάρυδο, μελισοκόφινο (βλ. τον πλήρη κατάλογο εδώ πιο κάτω).

Ο Καζαντζάκης ενώνει δύο ή περισσότερες λέξεις ώστε να δομηθεί μία νέα σύνθετη λέξη. Η λέξη που προκύπτει διαφοροποιείται από τις λέξεις που την απαρτίζουν και στη σημασία και στη μορφή. Θα βρούμε, στον Καπετάν Μιχάλη, σύνθετες λέξεις των οποίων:

- τα συνθετικά τους μπορούν να αναλυθούν σε ρήμα και αντικείμενο (αντικειμενικό σύνθετο).

- η σημασία δηλώνει κτήση ή ιδιότητα (κτητικό σύνθετο).

- όταν αναλυθούν τα συνθετικά τους μπορούν να συνδέονται με το «και» (συνδετικό σύνθετο).

- το ένα συνθετικό προσδιορίζει το άλλο (προσδιοριστικό σύνθετο).

- η σύνθετη λέξη έχει σχηματισθεί από υπάρχουσα φράση (φραστικό σύνθετο).

- η σύνθετη λέξη έχει προκύψει από χαλαρή σύνθεση (χαλαρό σύνθετο).

___________________

- Τα σημάδια αυτά (οι χαρακτήρες, τα γράμματα) είναι πράματα ζωντανά και μιλούνε (σ. 434).

-Ο καπετάν Κατσιρμάς... σαν κατάρτι καραβιού, λιοψημένος... αγριόθωρος, αδροσύντυχος, στραβογερασμένος , θεομάχος (σ. 340): πέντε «Καζαντζακικές» λέξεις σε μια πρόταση.

Η λέξη, που είναι η μικρότερη γλωσσική πληροφορία, διαθέτει από μόνη της πληρότητα και συνιστά μια πλήρη οντότητα.

_______________________

Ακολουθούν, αλφαβητικά, οι «Καζαντζακικές» λέξεις από το μυθιστόρημα Ο καπετάν Μιχάλης. Δίπλα στην κάθε λέξη σημειώνεται η σελίδα.

Ο Καπετάν Μιχάλης, Νίκος Καζαντζάκης, Εκδόσεις: Ελένης Ν. Καζαντζάκη, Αθήνα, ΙΑ΄επανεκτύπωση, 1981.

Αγγελοσκιάχτηκε (435, 527), αγιοζούμι (361), αγουροξύπνητος (49), αγριοβλεφάρισε (527), αγριόθωρος (340), αγριοκούνελα (332), αγριομούτσουνος (209), αγριοστραβομούτσουνος (485), αδερφούλακας (148), αδερφοφαγωμάρες (54), αδροσύντυχος (340), αερογράφουνταν (42), αηδονολαλούσε (55), αθοτύρια (220), αιματολάφτης (286), ακράνυχα (385), ακράταγο (156), ακριβοπόδαρος (375), ακροζυγιάστηκε [σαν αητός] (398), ακροφέγγιζαν (385), αλαφροπαλάντζας (145), αλαφροπάτημα (385), αλαφροστοίχειωτη (201), αλλαξομορφίσει (214), αλλαξοστράτιζαν (229), αμποδεμένος (352), αναβόλαζαν (326), αναγάλλιαση (297), αναγλείφεσαι (61), αναγυρίζω (273), αναζεύλιζαν (74), ανακλαδίζουνταν (361), ανακλαίει (278), ανακλαημένος (386), ανακλαμένη (187), ανακουφωτό (332), ανακράζουν (291), αναμαζωχτούν (291), αναμέρισαν (285), αναμπαλώνει (273), αναντιάσει (396), αναξερνούσαν (291), αναπολόγητος (355), αναρόησαν (385), ανασπάστηκε (238), ανασμηλιώθηκε (267), αναστέκεται (194), αναφτεράκιζε [η καρδιά] (359), ανεζεύλιζε (446), ανελεήμονα (351), ανεμογγάστρι (327), ανεμοκύκλησε (101, 248), ανεμοκαύκαλος (151), ανθοκαρπισμένο (177), ανοιγοσφάλναε (220), ανοιχτοκουταλάτος (27), αντζοπηδούν (402), αντιβλαστήμηξε (225), αντιβροντούσε (135), αντιπάτησε (248), αντιστοίβαζαν (63, 237), αντιτρόχι (461), αντιχαιρέτησε (364), αντρόβουλη (101), αξαμάρι (152), απανωκόρμι (317), απανώπροικα (148), απανωχείλι (222), απήδρομος (22), αποβασιλέψει (55), απογλαρώσει (254), απογυρισμένα (173), απλοκαμούσαν (177), αποδέλοιπα (274), αποδιαντράπηκαν (287), απόκουφες βροντές (158), απολυτάρηξε (155), απόπιωμα (530), αποσκιαδερή [γωνιά] (276), απογύρισμα (434), αποκρισάρος (416), αποφάνηκε (245), αργοτράβηξε (73), αρνοψάλιδα (220), αρσενικοθήλυκος (104,516), ασημοκαπνισμένες (196), ασημόκλωνες (220), ασημοφορτωμένο (195), ασκομαντούρα (401), ασκοφυσώντας (164, 211), ασπρογαλιάζει (62), αστραποκαμένο (177), αστροκοπούσε (98), αυλόμαντρα (344), αχαμνισμένο (279), βαριοκοπαδάρης (401), βαριοπάτητα (211), βαριόχνωτη (212, 220), βαρονούσης (164), βλογιοκομμένος (523), βορράστρι (383), βοσκομάχαιρο (235), βοσκάνθρωπος (209), βοσκοράβσι (222), βουνοπλάγια (420), βουνοχώρι (363), βραχνοκοκόριζε (421), βραχνοτραγουδώντας (130), βρεχτοκούκια (186), βροντόνερο (157), βροχοδαρμένο (162), βροχοσταλίδες (141), βρωμοπαπαδιές (133), βωλογυρίσουν (532), γαϊδορομούλαρα (63), γαλαζόφεγγαν (358-359), γαμπρονυφοντυμένο (98), γαμπροστολίστηκαν (317), γερακοκούδουνα (527), γεροδρομολάτης (507), γεροντοκλωνιάσει (213), γεροντομπασμένοι (209), γεροντόξιγκο (405), γεροντοπαχιασμένος (103), γεροντόπιασμα (233), γεροντορνίθιασες (151), γεροσακαράκας (137), γκιαουροϊμάμηδες (177), γλεντοχήρα (332), γλυκοκουβέντιαζε (305), γλυκομασουλίζοντας (204), γλυκοσαλίσει (506), γονιοκρατιέται (412), γοργοβλεφάριζε (209), γοργοκίνητος (359), γοργομάτισε (265), γοργοποδιάστηκε (155), γυαλοκοπούσαν (485), γυναικαρπάχτες (125, 361), γυναικοκουβέντες (246), γυναικοσεβντάδες (246), γυροτραφισμένη (200), δαιμονοκρουσμένο (521), δαφνοστολισμένο (195), δεξόζερβα (111), διαλαλητάδες (271), διπλογονάτισαν (164), διπλογονατιστοί (223), διπλοκάπουλη (64, 290), διπλοπρίγουλη (64), διπλόφαρδη (514), διπλόφουχτα (257), διχαλόβεργα (207), δρακόντεψες (513), δρακόχορτο (513), δροσοσταλίδες (386), δυσκολοδούλευτες (167), εγγονοπάνια (287), επανωκαύκαλο (40), ερμονήσι [η Ντία] (332), ζουρλοπαντιγέρα (443), ηλιοκαβουρντισμένος (375), ηλιοπερεχυμένα (265), ηλιόχαρο (241), θαλασσοψημένος (485), θεοκατάνυξη (318), θεομάχος (340), θεόψυχα μου (77), θηλυκαρσένικος (517), θηλυκοχρονιά (164, 220), θυροκράτες (286), κακαριστό (210), κακοστόμαχος (60), καλαντρούσα (487), καληνώριζε (93), καλογιγλωμένο [σαμάρι] (514), καλοδεχτοσύνη (280), καλομαντατάς (437), καλοπιωμένη (60), καλοπόταγο [σόι] (472), καλοσκαμνίσει (306), καλυβόσπιτο (364), κανελανθοί (497), καπετομάνι (344), καπρομούστακος (212), καρποδεμένες ελιές (79), κασογόνατος (209), καστελωμένος (440), καστρόπορτα (63, 285), καταβορρά (75), κατακουρταλούσε (363), καταμπηχτά (420), καταρώτησε (55), κατασκόρπισαν (322), καταχιόνιστο (433), κεφαλομάντιλα (341), κιτρόρακη (101), κλειδομανταλωμένο (249), κλεφτοφάναρο (506), κλωναροδέρνουνταν (363), κοντοχώρια (239), κοπελοφέρνουσα (123), κορφοκοιτάζοντας (309), κορφοκοίταξε (161), κορφουρανίς (535), κουκούβιζε (182), κουλαύτης (485), κουμπουρομάχαιρα (361), κούτσαβλος (485), κουφογονάτιασε (284-285), κουφοδρομούσε (186), κρασοβδόμαδο (145), κρασοπότι (182), κριαρώθηκε (383), κριθαροκουλούρα (364), κρουφομίλησε (535), λαγόνευε (347), λαιμομάντιλο (117), λακουνίζει (384), λαμπαδοφωτισμένο (243), λαμπροκούλουρα (195), λαμπρόσκολα (150), λαμπροφορεμένος (195), λειψανάβατος (147, 233), λιανοτράγουδα (252), λιαντρανίζει (221), λιβακωμένος (141), λιγναστράγαλα (265), λιγνομεσάτος (232), λιγωμαριάζουνταν (194), λιγωμένος (156), λιμανόπορτα (229), λιοντοκέφαλο (196), λιοφρυμένη (297), λιοψημένος (340), λοξοτηρούσε (344), λυγεροκλαδούσα (442), λυποτράπεζο (504), λωβιασμένος (193), μακροσκάμνια (111), μακροτσίνουρα (184), ματόκλαρα (252), ματολάφτης (94), μαυρολογούσαν (476), μαυρομαντιλούσες (239), μαυρομούτσουνο (266), Μεγαλόκαστρο (63), μεγαλοκόπανο (220), μεγαλόφυλος (232), μελλόγαμπρος (411), μελόχρυσα μαλλιά (136), μελισσοκόφινο (98), μελοκάρυδο (61), μελοφέγγαρο (262), μεροξημερώνουνταν (302), μεσανοιγμένα (173), μεσοκόπιζε (182), μεσοκαιρίτισσα (64), μηλομάγουλο (351), μοιρόγραφτο (243), μονητάρισαν (467), μονοβραδίς (351), μονομιλούσε (103), μονόσερτη (187), μονοχεριάρι (389), μουσουνίζοντας (285), μπαμπακόκωλος (414), μπαμπακομέταξο (13), μπαρουτόσκαγα (488), μπλαβομάτης (196), μπλεξοδουλειές (287), μπροσμούρι (220), μπροσταρόκριος (19), μυαλοδεμένος (171), μυρτοστολισμένος δρόμος (98), μωροθαμάζουνταν (436), μωροσκοτεινιάζει (291), νεραϊδογλειμμένος (233), νεροφαγίδα (290), ντεληφισέκηδες (288), νυχτοπαρωρίτες (252), νυχτοσόκακα (189), ξαναδευτερώνει (220), ξανακουκούβισε (395), ξεθράσεψε (451), ξεκαρπίσει (389), ξεκόρμισε (200), ξελίγωσε (156), ξεμοναζεμένη (42), ξενηστικωμένοι (194), ξενοχωρίτης (232), ξεπαραλυούσε (395), ξεροκαύκαλο (388), ξεροπέτεινας (163, 533), ξερουπιάσουν (220), ξετραχηλωμένος (49, 77), ξετσουκαλιάζεις (409), ξουραφοψάλιδα (364), ξώλαμπρα (220), ξωμάντρι (220), ολομεμιάς (385), ολοστερνός (395), ονειροξεδιαλύτες (177), ορθοκυματίζει (73-74), ορνιθόμυαλη (184), ουρανοθάλασσο (348), ουρανοκρέμαστος (39), παιζογέλασε (265), παπαρούνιζαν (366), παραματιού [τον είχαν] (310), παραμυθολογούσε (439), παρδάλιασαν (271), πεζολαχτούσαν (360), πενταδείλινη (194), περγέλιο (141), περδικοπάνι (119), περιχαίρουνταν (73), πεσοβράκης (518), πετραμύγδαλο (246), πετροκάρδισε (220), πετρομονοπάτι (200), πευκοδαδιά (399), πηγαδόστομα (437), πηγαινόρθε (348), πηλοτσούκαλο (364), πιπερόχηρα (80), ποδιαφωτίσει [η μέρα] ( 504), πονηροέργωτα (344), ποροφάραγγο (365), ποταμογένης (340), πουρναρόγερος (396), πραγάλιαζε (248), προμεσήμερο (299), προσηκώθηκε (335), πρωταγγονός (506), πρωτόγεροι (345), πρωτογόνατος (230), πρωτοκανακάρης (233), πρωτόλατα (271), πυκνοκαταρούσα (71), πυκνοφούντωτο (220), πυρομαχούσαν (160), ριζοσκελώσει (207), ριμαδόρος (437), ροδάμιζαν (196), ροδοζάχαρη (361), ροδοκόκκινος (274), ροδομάγουλος (409), ρουσοκοκκίνησε (539), ρωμιογύριζε (347), ρωμιοχώρια (287), σαρανταπληγιάρης (359), σαρανταπληγιασμένη Κρήτη (290), σελοχάλινα (326), σιδερομύτικο (290), σκοτεινοβλέφαρος (242), σκουτελικό (305), σκουτελοβαρίσκω σου (216), σμάριασαν (355), σμιχτοφρύδα (219), σουσουραδίζοντας (40), σοφιλιαστά (77), σπαθόβεργα (263), σπιθόλιοντας (485), σταλικοπόδιαζαν (377), σταυρομάντιλο (340), στενοσόκακα (99), στερνογιός (207), στηθοδέρνουνταν (155), στραβογερασμένος (340), στραβομασελιασμένα [στόματα] (359), στρειδόφλουδες (504), στριφτοσόκακα (98), στρουφογυριζάμενος (394), στρουφοκάρυδο (65), συμπαλίκαρα (365), συναγρικούνταν (238), συνανάθροφους (490), συναστεριές (529), συντάραχο (372), συνωροπαντρεμένη (55), συσήλιζαν [οι πέτρες] (332), σύσμιχτη [βουή] (355), σφηκομεσάτα (122), σφηνοκέφαλος (130), σφιχτοκρέατος (263), ταξιμάρικο (504), ταρναριστό [τραγούδι] ( 506), ταυροπάλευε (58), ταφογδύτης (200), τετράγκωνος (168), τριζοκοπώντας (63), τσιμποφιλιούνταν (219), τυροκέλι (220), τυφλοσόκακα (254), φαγοποτούσαν, φαγοπότισες (305, 490), φαρδιοκουταλάτος (359), φευγοπόλεμος (391), φιδοζώστηκε (182), φιλοξεφάντωσες (339), φλωροζύγιασε (136), φουρνοπολεμάει (61), φραγκοφορεμένος (527), φρουφρούρισαν (53), φτωχογλύφος (168), φτωχομούρης (130), φυλλοκάλαμο (135), φωτολαμπάδισαν [οι κορφές] (354), φωτολουσμένο (136), φωτοχάραξε (412), χαλικοστρωμένη [αυλή] (449), χαλιναρόλουρα (223), χαροκατεβάζοντας (361), χεραγκαλιά (60), χιλιαντρούσα (69), χλωροπρασίνιζαν (196), χοντραχείλα (101), χοντροκόκαλος (359), χοντρολαίμης (339), χρυσοκαπλάντισε (280), χρυσομπούρμπουλας (168), χρυσοχάμουρος (98), χωριαταριά (215), ψαλιδόκωλος (211), ψαρομέλιγγος (98), ψαροσγουρογένης (326), ψιλοκουβεντιάσουν (272), ψιλοσκαλισμένο [ τέμπλο] (377), ψιμογέλασε (212), ψυχομαράθηκε (329).

Ο Καπετάν Μιχάλης είναι το κορυφαίο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη και ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το βιβλίο κυκλοφόρησε λίγα χρόνια πριν τον θάνατο του συγγραφέα και έχει μεταφραστεί σε 28 γλώσσες. Τα γεγονότα αναφέρονται στον ξεσηκωμό του 1889. Κεντρικός ήρωας είναι ο καπετάν Μιχάλης που μένει ασυμβίβαστος, επιθετικός, απρόσιτος, αγέλαστος, άγριος, ανυπόταχτος, στιφύς, μαυροντυμένος και αξύριστος μέχρι να ελευθερωθεί η Κρήτη (όπως δήλωνε ο ίδιος).

«Όταν άρχισα τώρα στα γεράματα να γράφω τον Καπετάν Μιχάλη, ο κρυφός μου σκοπός ήταν τούτος: να σώσω, ντύνοντας το με λέξεις, τ' όραμα του κόσμου όπως το πρωταντίκρισαν και το δημιούργησαν τα παιδικά μου μάτια. Κι όταν λέω τ' όραμα του κόσμου, θέλω να πω το όραμα της Κρήτης. Δεν ξέρω τι γίνουνταν, την εποχή εκείνη, στ' άλλα παιδιά της λευτερωμένης Ελλάδας μα τα παιδιά της Κρήτης ανάπνεαν έναν αέρα τραγικό στα ηρωικά και μαρτυρικά χρόνια του Καπετάν Μιχάλη, όταν οι Τούρκοι πατούσαν ακόμα τα χώματα μας και συνάμα άρχιζαν ν' ακούγονται να ζυγώνουν τα αιματωμένα φτερά της Ελευτερίας. Στην κρίσιμη αυτή μεταβατική στιγμή, τη γεμάτη πυρετό κι ελπίδες, τα παιδιά της Κρήτης γίνουνταν γρήγορα άντρες· οι ανύπνωτες έγνοιες των μεγάλων γύρα τους για την πατρίδα, για τη λευτεριά, για το Θεό που προστατεύει τους Χριστιανούς, για το Θεό που σηκώνει το σπαθί του να διώξει τους Τούρκους, κατασκέπαζαν τις συνηθισμένες χαρές και στεναχώριες του παιδιού». Νίκος Καζαντζάκης, η αρχή του προλόγου του Καπετάν Μιχάλη3

* Αρχιτέκτων, Ιστορικός Αρχιτεκτονικής, Ιστορικός Τέχνης.

** Στον ποιητή και αγαπητό φίλο Γιώργο Γώτη.

Σημειώσεις

1.Να θυμηθούμε τον Αριστοτέλη που προκειμένου να εκφράσει μια έννοια έπλαθε λέξεις όπως : εντελέχεια, ενέργεια.

2. Στην Κρήτη υπάρχει και η λέξη μεράστρι που είναι ο πλανήτης Αφροδίτη (Αποσπερίτης, Αυγερινός)

3. Ο τόπος δράσης είναι κυρίως το σημερινό Ηράκλειο που ο Καζαντζάκης το αναφέρει με τ’ όνομα Μεγάλο Κάστρο. Το Ηράκλειο ακουγόταν και ως Χάνδακας, ως Χώρα, αλλά και ως Κάντια (Candia). Τα πέντε αυτά ονόματα πολλές φορές ήταν σε ταυτόχρονη χρήση από τους Ηρακλειώτες, τους χωρικούς και τους αλλοδαπούς.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η προσφυγιά στον Καζαντζάκη
Ετος αφιερωμένο στον μεγάλο Κρητικό ποιητή, στοχαστή και πεζογράφο Νίκο Καζαντζάκη είναι το 2017 για τη συμπλήρωση των 60 χρόνων από τον θάνατό του, το 1957, γι’ αυτό επανερχόμαστε στο τεράστιο σε όγκο και...
Η προσφυγιά στον Καζαντζάκη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ερωτόκριτος: Το γλυκόλαλο, μελίρρυτο τραγουδιστό παραμύθι της Κρήτης
Στη σημερινή Κρήτη είναι ακόμα ζωντανή η παράδοση του «Ερωτόκριτου». Υπάρχουν πολλοί ακόμη, που γνωρίζουν απ` έξω, μεγάλα τμήματα ή ολόκληρο το έργο.
Ερωτόκριτος: Το γλυκόλαλο, μελίρρυτο τραγουδιστό παραμύθι της Κρήτης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Δίας του Δικταίου Αντρου
Κατεβαίνει ο Δίας από το Δικταίο Αντρο, ελισσόμενη ερωτική ομίχλη στο Οροπέδιο Λασιθίου, αγκαλιάζει τις κερασιές και τις μηλιές, γίνονται λαμπροφορεμένες κόρες της ελπίδας στο διάσελο της ουτοπίας.
Ο Δίας του Δικταίου Αντρου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τέχνη και λογοΤΕΧΝΙΑ, διάλεκτος και γλώσσα
Xαρακτηριστικό της λογοτεχνίας είναι η συγχρονικότητα (σε αντίθεση με την α-χρονικότητα της τέχνης): η αξία της βρίσκεται λοιπόν μόνο στον χώρο του ιστορικού χρόνου όπου γεννιέται και απευθύνεται, και στον...
Τέχνη και λογοΤΕΧΝΙΑ, διάλεκτος και γλώσσα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας