Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο: πολύ λίγα, πολύ αργά
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο: πολύ λίγα, πολύ αργά

  • A-
  • A+

Λίγες μέρες μετά τις φωτιές που έβαλαν τέλος στο κολαστήριο της Μόριας, στις 23 Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιοποίησε την πρότασή της για το νέο, πολυαναμενόμενο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο. Αυτό το κείμενο θα διαπραγματευτούν σκληρά τα κράτη-μέλη το επόμενο διάστημα. Η βάση όμως της συζήτησης μόνο απογοήτευση δημιουργεί για το επερχόμενο αποτέλεσμα.

Το κείμενο υπόσχεται αφενός το ξαναχτίσιμο της αλληλεγγύης και της εμπιστοσύνης μεταξύ των εταίρων στον τομέα αυτό αλλά και μια σαφέστερη διαδικασία για τους μετανάστες και αιτούντες άσυλο. Παράλληλα, προσφέρει ευέλικτες επιλογές στα κράτη-μέλη, όπως για παράδειγμα την επιλογή ανάμεσα στο να υποδεχθούν στο έδαφός τους νεοαφιχθέντες μετανάστες από τη μια και από την άλλη να χρηματοδοτήσουν τη διαδικασία επιστροφής όσων δεν αναγνωρίζεται το δικαίωμα στο άσυλο.

Δυστυχώς το νέο σύμφωνο ούτε ανατρέπει το Δουβλίνο και τα βάρη που δέχεται η χώρα πρώτης εισόδου, ούτε προσφέρει μια πραγματική λύση σε μετανάστες και πρόσφυγες. Ούτε, τέλος, αποφεύγει την επανάληψη της τραγικής εμπειρίας της Μόριας. Δυστυχώς το «ποτέ ξανά» που θα έπρεπε να πει η Ευρώπη δεν υπάρχει στο κείμενο.

Βασική στόχευση δεν είναι η ουσιαστική αντιμετώπιση του φαινομένου όσο η επίλυση των εντάσεων μεταξύ των κρατών-μελών και η μερική ικανοποίηση των αιτημάτων τους. Με τις κάποιες αλλαγές στον Κανονισμό του Δουβλίνου επιχειρείται να ελεγχθεί η αντίδραση των χωρών πρώτης γραμμής, μια και δίνει, κατ’ αρχήν, το δικαίωμα να διανείμουν τους μετανάστες που φτάνουν από τη θάλασσα στην Ε.Ε. μόλις αποβιβαστούν. Επίσης, με την επιλογή να αναλάβουν οι χώρες την πλήρη ευθύνη για την επιστροφή μεταναστών που απορρίφθηκε η αίτηση ασύλου τους, ικανοποιούν τις χώρες -κυρίως του Βίζεγκραντ- που αρνούνται τη μετεγκατάσταση στο έδαφός τους.

Το κείμενο δεν περιέχει καμιά αναφορά στο παγκόσμιο Σύμφωνο για μια Ασφαλή, Συντεταγμένη και Τακτική Μετανάστευση (Global Compact on a Safe, Orderly and Regular Migration), που υιοθετήθηκε από τον ΟΗΕ το 2018. Για πρώτη φορά βασικές αρχές για τον ουσιαστικό σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μεταναστών και για μια αξιοπρεπή διαβίωση εντάχθηκαν σε ένα κοινά αποδεκτό κείμενο.

Αγνοώντας το, η Ε.Ε. δίνει την εντύπωση ότι τα κράτη-μέλη της είναι υπεράνω των αρχών που θέτει ο ΟΗΕ και ότι αγνοεί τις πολλαπλές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προσφύγων και μεταναστών στο έδαφός της. Η πρόταση της Επιτροπής δεν περιέχει καμιά αυτοκριτική: καμιά αναφορά στο τι πήγε λάθος, καμιά αναφορά στον ρατσισμό και την ξενοφοβία που αναπτύχθηκε στις χώρες της Ε.Ε. και εμπόδισε την ισότιμη κατανομή των βαρών και την ομαλή ένταξη όσων παρέμειναν.

Το βασικό όμως πρόβλημα παραμένει: η Ε.Ε. δεν διαθέτει μια τακτική διαδικασία νόμιμης μετανάστευσης στην Ευρώπη ώστε να μπορεί να γίνει μια κανονική και νομότυπη κατάθεση αίτησης ασύλου. Και έτσι στο κείμενο, πίσω από περίτεχνες εκφράσεις, παραμερίζονται θεμελιώδεις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και το ίδιο το αξιακό πλαίσιο της Ενωσης.

Το σύμφωνο είναι ως να αναγνωρίζει σιωπηλά ότι η Ε.Ε. ούτε μπορεί ούτε θέλει να μεταρρυθμίσει πραγματικά την πολιτική μετανάστευσης και ασύλου. Το κείμενο δεν έρχεται να αντιμετωπίσει το ζήτημα των μεταναστευτικών ροών. Αυτό που κυρίως απασχολεί την Επιτροπή είναι η διαδικασία επιστροφών, που αναδεικνύεται ως το κεντρικό σημείο του κειμένου. Ομως, σε μια προσπάθεια συμβιβασμών των εθνικών εγωισμών, διαλύεται ακόμη περισσότερο η εικόνα μιας Ευρωπαϊκής Ενωσης ίσων βαρών και ίσων ευκαιριών, αλληλεγγύης, ανθρωπιάς, αξιοπρέπειας.

Πίσω από τα ωραία λόγια, το σύμφωνο δεν είναι τίποτα άλλο από ένα εσωστρεφές, συντηρητικό κείμενο, που είναι κατώτερο των περιστάσεων και κοιτάει κυρίως να καθησυχάσει τους φόβους των κρατών-μελών, χωρίς να αντιμετωπίζει με θάρρος ένα μεγάλο ζήτημα που ήρθε για να μείνει.

*αναπλ. καθηγήτριας Συγκριτικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τον μεταφορικό στον κυριολεκτικό λόγο
Αυτοί που ερμηνεύουν τον λόγο του Αντώνη Λιάκου διαφορετικά κλείνουν τα μάτια στην πραγματικότητα της Μόριας. Ο στόχος τους είναι να εξοντώσουν έναν πολιτικό αντίπαλο.
Από τον μεταφορικό στον κυριολεκτικό λόγο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Κόλαση κάηκε από τις φωτιές της
Η Μόρια δεν ήταν απλώς η ντροπή της Ευρώπης, ήταν η νέα πολιτική της: κρατάμε τους πρόσφυγες και μετανάστες «έξω» μεν αλλά λίγο «μέσα» από τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Η Κόλαση κάηκε από τις φωτιές της
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προαναγγελθέν χρονικό απανθρωποποίησης στη Μόρια
Και φτάνουμε στη Λέσβο και τη Μόρια. Από πόλος ανθρωπιστικής υπερηφάνειας και υποψήφια του Νόμπελ Ειρήνης, κατέληξε έρμαιο θεσμικής απανθρωπιάς, ακροδεξιών πολιτοφυλακών και παράδειγμα προς αποφυγήν από τα...
Προαναγγελθέν χρονικό απανθρωποποίησης στη Μόρια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το δόγμα «Κάνε τους τη ζωή κόλαση» μας πιάνει όλους
Τα μεγέθη είναι απολύτως διαχειρίσιμα όταν υπάρχει σχέδιο και βούληση, με εφικτές λύσεις και παρεμβάσεις που μπορούν να δρομολογηθούν άμεσα, ξεκινώντας με την εξασφάλιση βιώσιμων συνθηκών διαβίωσης για τις...
Το δόγμα «Κάνε τους τη ζωή κόλαση» μας πιάνει όλους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσφυγικό και κλιματική μετανάστευση
Είναι επιτακτική ανάγκη η χάραξη μιας νέας πολιτικής από την Ε.Ε. που θα αντιμετωπίζει συνολικά το πρόβλημα και θα κατανέμει αναλογικά τους πολίτες αυτούς στις χώρες της Ε.Ε. Η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας για το...
Προσφυγικό και κλιματική μετανάστευση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μερική επέκταση στα 12 μίλια;
Θα επικεντρωθώ στο Αιγαίο γιατί από την επέκταση εκεί ή όχι κρίνονται όλες οι διαφορές του Αιγαίου και το κατά πόσο θα υπάρξει ένοπλη σύγκρουση με ανυπολόγιστη ζημία και για τις δύο πλευρές.
Μερική επέκταση στα 12 μίλια;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας