Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πανδημία και πόλεμος γενεών
EUROKINISSI/ΙΣΜΗΝΗ ΚΑΡΛΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πανδημία και πόλεμος γενεών

  • A-
  • A+

Η πανδημία, πέρα απ’ όλα τα άλλα, ανέδειξε και μια αντιπαλότητα γενεών. Ως γνωστόν κατά τη διάρκεια της κρίσης οι νεότεροι είχαν οδηγηθεί επί σφαγή. Η ανεργία έπληττε και πλήττει -ακόμα περισσότερο κατά την υγειονομική κρίση- τους νέους σε ηλικία. Στην Ελλάδα η κοινωνική πολιτική στηριζόταν ανέκαθεν στις συντάξεις, που απορροφούσαν και το μεγαλύτερο ποσοστό των κοινωνικών δαπανών.

Εξάλλου ο κόσμος των ηλικιωμένων έχει φροντίσει να μετακυλήσει όλο το βάρος της βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων στους νεότερους. Οι τελευταίοι δεν μπορούν να προβάλουν καμία αντίσταση από εκεί όπου βρίσκονται: από τα αμφιθέατρα, τους στρατώνες, τα γραφεία ευρέσεως εργασίας.

Η σιωπή των αμνών. Ωστόσο η εκδίκησή τους δεν άργησε. Η πανδημία τούς πρόσφερε ένα νέο όπλο, την ανεμελιά ως προς τη λήψη μέτρων κατά της εξάπλωσης του ιού. Αυτός ο ιός εξολοθρεύει τους συνταξιούχους, τους ευπαθείς με υποκείμενα νοσήματα. Οι νεανικοί συνωστισμοί ενοχοποιήθηκαν για το «δεύτερο κύμα» του Covid-19. Ετσι οι οίκοι ευγηρίας μετετράπησαν σε σύγχρονο Καιάδα. Οι πολυδάπανες για τα κοινωνικά κράτη ευπαθείς ομάδες και οι ηλικιωμένοι τέθηκαν υπό έναν άτυπο διωγμό.

Βέβαια οι αλληλοκατηγορίες περισσεύουν. Ο καθένας διαθέτει επαρκή επιχειρήματα για να υπερασπιστεί τη μία ή την άλλη πλευρά. Η νεότητα εξυμνείται, τα γηρατειά κυβερνούν. Λέγεται ότι στον 21ο αιώνα η διαγενεακή σύγκρουση θα πάρει τη θέση της πάλης των τάξεων. Υπερβολές. Η απόφανση αυτή σκόπιμα κρύβει τις πραγματικές οικονομικές ανισότητες. Στην πράξη οι διαγενεακές αντιθέσεις δεν υποκαθιστούν τις ενδογενεακές, αλλά προστίθενται σε αυτές. Και θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο πόλεμος των γενεών οξύνεται από την αύξηση των οικονομικών ανισοτήτων ανάμεσα σε εύπορους και φτωχούς.

Φυσικά το χάσμα των γενεών δεν είναι κάτι το καινούργιο. Υπήρχε και σε άλλες εποχές. Απλώς στη σύγχρονη εποχή έλαβε νέα μορφή. Απέκτησε θεσμική διάσταση μέσα από τη γένεση και ανάπτυξη του κοινωνικού κράτους. Η αναδιανομή πόρων μεταξύ νέων και ηλικιωμένων κατέλαβε τη δημόσια σφαίρα.

Η κοινωνική ασφάλιση στηρίχτηκε στην ηλικία, αφού οι ηλικιωμένοι είναι κύριοι πελάτες της. Μάλιστα κατασκεύασε κοινωνικά την ομάδα των ηλικιωμένων χαράσσοντας τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ ενεργού και μη ενεργού οικονομικά βίου (όριο συνταξιοδότησης). Ενώ κατά την ανάπτυξη του κοινωνικού κράτους εγκωμιάστηκε η αλληλεγγύη γενεών, η κρίση προκάλεσε ένα βαθύ ρήγμα ανάμεσά τους.

Πιο δύσκολο είναι να μεταπηδήσουμε από την αρένα των συγκρούσεων στο πεδίο της αλληλεγγύης. Η ορθή επιλογή είναι η αναζήτηση μιας δίκαιης ισορροπίας. Σε αυτόν τον αγώνα δεν μπορεί να υπάρξουν νικητές. Ο νέος τού σήμερα είναι ο αυριανός ηλικιωμένος.

Ενώ δεν αλλάζουμε φύλο και φυλή, μεγαλώνοντας εντασσόμαστε και σε άλλη ηλικιακή ομάδα. Δηλαδή η ηλικία δεν είναι ένα σταθερό χαρακτηριστικό του ατόμου. Μεταβαίνοντας από το ένα στάδιο της ζωής μας στο άλλο έχουμε και διαφορετική μεταχείριση. Κατά την ισότητα μεταξύ γενεών -μια γενεά περιλαμβάνει όλους όσοι γεννήθηκαν σε μια χρονικά ορισμένη περίοδο-, κάθε γενεά αναμένει περίπου την ίδια μεταχείριση που επιφυλάχθηκε στην προηγούμενη.

Σε δύσκολους καιρούς η διαγενεακή ισότητα επιβάλλει ένα μοίρασμα των θυσιών. Από τις θυσίες των μεν δεν πρέπει να επωφελούνται μόνο οι δε. Κάτι που δεν έγινε τα προηγούμενα χρόνια, εξ ου και το μένος των νέων κατά των ηλικιωμένων. Οι νέοι έχουν δικαίωμα στην ευημερία -αυτόνομα, όχι μέσω των γονιών τους-, όπως και οι ηλικιωμένοι στη ζωή. Οσο δύσκολο κι αν είναι, ας κάνουμε όλοι ένα βήμα πίσω για μια κοινωνία που θα σέβεται όλες τις ηλικίες.

Με τις επιδημίες δεν τελειώνεις ποτέ. Δεν εξαλείφονται, αλλά ο άνθρωπος μπορεί να τις τιθασεύσει. Να περιορίσει την εξάπλωσή τους με πρόληψη (καραντίνα, μια παλιά δοκιμασμένη μέθοδος) και να απαλύνει τις συνέπειες με δημόσια συστήματα υγείας και υποστήριξη του εισοδήματος. Εν τέλει οι επιδημίες είναι ικανές να μας καταστήσουν πιο συλλογικούς, πιο κοινωνικούς και κατά βάθος πιο ανθρώπους.

«Το μόνο που μπορούσε να κερδίσει ένας άνθρωπος στο παιχνίδι της πανούκλας και της ζωής ήταν η γνώση και η ανάμνηση» (Αλμπέρ Καμί, «Η πανούκλα»). Τέλος, να θυμίσουμε ότι οι επιδημίες είναι εξίσου ολέθριες με τους πολέμους, απειλώντας μια ύψιστη κατάκτηση της ανθρωπότητας, την αυξητική τάση του προσδόκιμου ζωής των ανθρώπων. Η μακροβιότητα του ανθρώπινου είδους δεν είναι ποσοτικό ζήτημα, αλλά προϊόν μιας βαθιάς εξέλιξης.

*καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Καιρός να μετρήσουμε αλλιώς
Μετρούμε τους νεκρούς όπως και τα όλο και λιγότερα -εμείς οι εκατομμύρια πολλοί και όχι οι δεκάδες πλούσιοι- λεφτάκια μας, αυτό το ανίατο(;) υπερκείμενο νόσημα της κοινωνίας, το οποίο αδιαφορεί σκληρά για τους...
Καιρός να μετρήσουμε αλλιώς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλίμονο στους νέους;
Η επίθεση στους νέους έχει ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Και πρέπει να σταματήσει σήμερα, ώστε έχοντας τη νεολαία μαζί μας, σε συνδυασμό με τα απαραίτητα μέτρα που η κυβέρνηση αμέλησε, να αντιμετωπίσουμε το...
Αλίμονο στους νέους;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μοναχικοί θάνατοι
Μοναχικοί θάνατοι. Μοναχικές κηδείες, που συνοδεύονται από τον φόβο για έναν αντίπαλο που τον γέννησε η αλαζών εποχή μας. Αδύναμοι να τιμήσουμε αυτούς που αποχωρούν με όλες τις τιμές που τους πρέπουν....
Μοναχικοί θάνατοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κυρία που δαγκώνει
«Και με λίγα λεφτά, εγώ δεν το βάζω κάτω. Προχθές έψησα σουβλάκια, τα τύλιξα με την αραβική πίτα, έβαλα κέτσαπ και μουστάρδα. Και κρέας να μην έχω, θα τυλίξω στην αραβική πίτα ομελέτα, μελιτζάνα, ό,τι έχω......
Η κυρία που δαγκώνει
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Δεν θα ήθελα να ζω»
Δεν θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο χωρίς ηλικιωμένους, χωρίς γέροντες και γερόντισσες. Χρειάζομαι την πολυσχιδία των βιωμάτων τους και τη σοφία της ζωής τους. / Δεν θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο μόνο με νέους και...
«Δεν θα ήθελα να ζω»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αυτοδιοίκηση σήμερα: αδιέξοδα και προοπτικές
Η πρόσφατη παρουσίαση ενός σχεδίου «ήπιας μεταρρύθμισης με τομές» αφήνει να διαφανεί η πρόθεση για μεταφορά των αρμοδιοτήτων της πρωτοβάθμιας Υγείας και Εκπαίδευσης στους ΟΤΑ.
Η Αυτοδιοίκηση σήμερα: αδιέξοδα και προοπτικές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας