Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο μαύρος πολιτισμός, μαύρες μέρες
EUROKINISSI/ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο μαύρος πολιτισμός, μαύρες μέρες

  • A-
  • A+

Η συζήτηση στα προηγούμενα χρόνια γινόταν πάνω σε ένα έμμονο δίλημμα γύρω από τον πολιτισμό: κρατικοδίαιτος ή με τους κανόνες της αγοράς; Και με τα δύο στρατόπεδα έχανε ο πολιτισμός. Ο κρατικοδίαιτος σήμαινε ότι έβγαινε από το κάδρο ό,τι δεν ήταν αρεστό στην κυβέρνηση ή στις ηγεσίες που υπέγραφαν τις επιχορηγήσεις – δηλαδή, έχανε η πλουραλιστική διάσταση του πολιτισμού. Η επιλογή της αγοράς σήμαινε ότι έβγαινε εκτός κάθε τι που δραπέτευε από τον κανόνα του ταμείου – δηλαδή, πάλι έχανε η διάσταση του δημιουργικού αιφνιδιασμού.

Πέρα από το παραπάνω δίλημμα, σε κάθε στρατοπεδική συζήτηση ξέφευγε σταθερά η ουσία∙ ο δεσμός και η ταυτοτική γέφυρα των νεωτερικών γενεών. Δηλαδή, η κατανόηση του ιδρυτικού, θεμέλιου τοπικού και πλανητικού κόσμου ως σύνθετης εμπειρίας που ζει με πολιτισμό και μπορεί να τον παράγει. Πότε και για ποιους υπήρξε βιωματική η σχέση του πολιτισμικού υποκειμένου με το αντικείμενό του;

Γιατί σε ορισμένες εποχές, ορισμένες παρέες συνομιλώντας με «τις ψηλές κορυφές του ιδιαίτερου πολιτισμού μας» μπόρεσαν να μιλήσουν σε μια γλώσσα σχεδόν οικουμενική; Και πώς χάθηκε τόσο εύκολα αυτή η απλωσιά με την είσοδο της ιδιωτικής τηλεόρασης και, αργότερα, των ψηφιακών πολυμέσων; Π.χ., η ιδιωτική τηλεόραση επέλεξε τη λύση της αγοράς και, άρα, του «ταμείου», επιβάλλοντας ‒μαζί με τον κανόνα της‒ και το δικό της προϊόν: την κουλτούρα της λαμέ, άξεστης και ρηχής διασημότητας ‒ δηλαδή, την πιο ασυνάρτητη όψη του πολιτισμικού που διδάσκει κιτς, σουσουδισμό και βλακεία.

Για να φτάσουμε στο σήμερα. Άραγε, πόσο φορτίο ιδιαίτερης γνώσης χρειάζεται ένας υπουργός πολιτισμού για να δει το χαρτοφυλάκιό του σαν αύρα που δημιουργεί το δικό της genre, το δικό της πολιτισμικό ή εκφραστικό είδος (την εικαστική, τη μουσική, τη θεατρική, τη μυθιστορία) που βασίζεται στη μνήμη και την τέχνη, ανοίγοντας παράθυρα στην αποτύπωση του παρελθόντος, του παρόντος και στην έλευση του μέλλοντος; Πολιτισμός είναι μόνο το θέατρο και η συναυλία; Το βιβλίο είναι έξω;

Η ποίηση είναι «υπόθεση λαπάδων»; Η ζωγραφική είναι πεδίο για φυλές και σχολές; Τα μουσεία είναι αποθήκες πραγμάτων που έφτιαξαν «οι ημών αρχαίοι» για να εισπράττουν τα εισιτήρια «οι ημών νέοι»; Βέβαια, όλα αυτά δεν είναι και τόσο εύκολες πολιτικές υποθέσεις για τον πολιτισμικό δημόσιο χώρο, ούτε σπουδή για βλαχοδημάρχους. Γι’ αυτό στην κρισιακή ανημπόρια η καραμέλα «της βιομηχανίας μας» συνεχίζει να δίνει τόσο φτωχό και άγευστο συλλογικό διανοητικό προϊόν ‒κάτι για μαζική και εύπεπτη κατανάλωση‒, εις πείσμα της ύλης που εξασφαλίζει «ο πλούσιος πολιτισμός μας».

Όταν «ο πολιτισμός μας» και «η βιομηχανία μας» παίζεται από τον καιρό της Μελίνας σαν docudrama, και όταν έχει εμπεδωθεί το δόγμα Κούβελα για «ποιητές-λαπάδες», τότε με απίστευτη ευκολία από το ψηφολαγνικό και μαύρο «πολιτικό χρήμα για τον πολιτισμό» και τα κονδύλια προς συλλόγους-φαντάσματα και σωματεία, γίνεται η μετάβαση στους καλλιτέχνες οι οποίοι «ζουν με μαύρο χρήμα». Εκτός από την οριζόντια απαξίωση των ανθρώπων του πολιτισμού, η δήλωση της υπουργού Πολιτισμού δείχνει και την αντίληψή της για το ποιους χωράει και ποιους όχι η ιδιότητα του καλλιτέχνη και του περίφημου «άνθρωποι της τέχνης και του πολιτισμού».

Προφανώς, ως ανθρώπους του πολιτισμού και της τέχνης θεωρεί μόνον τους επιγόνους του του σκυλάδικου και του βαρελάδικου 1980 και του 1990 και όσους σήμερα κάνουν αρπαχτή απόβαση στη Μύκονο. Μεταφραστές, συγγραφείς, ποιητές, επιμελητές εκδόσεων, μικροί εκδοτικοί οίκοι, βιβλιοπώλες, δημιουργικές ομάδες, περιοδικά και οι άνθρωποί τους και πολλοί-πολλοί άλλοι που μοχθούν (μοχθούν χωρίς καν την αποζημίωση του χρήματος) για τα γράμματα και τον πολιτισμό, είναι εκτός εθνικού σχεδίου.

Εκτός και όλοι από των κόσμο των εικαστικών και της ζωγραφικής –που εκτείνεται από τους κορνιζάδες και αυτούς που πουλάνε χρώματα και πινέλα μέχρι τους γκαλερίστες. Εκτός και όσοι δραστηριοποιούνται στην παρασκηνιακή περιοχή –στην back region‒ των πολιτιστικών εκδηλώσεων (τεχνικοί, φροντιστές, ηλεκτρολόγοι, ηχολήπτες, ειδικοί των κουστουμιών, των σκηνικών κ.λπ.). Όλοι αυτοί είναι εξειδικευμένοι παραγωγοί που δεν «τα παίρνουν μαύρα». Εργάζονταν – και που σήμερα θα εύχονταν να καθαρίζουν σκάλες.

Η υπουργική αιτιολογία περί «μαύρης οικονομίας των καλλιτεχνών» θα είχε βάση, εάν συνδεόταν με σταθερές κυβερνητικές επιδόσεις κατά της «θεσμικής μαύρης οικονομίας», της εμπλοκής των τραπεζών (σε παγκόσμιο επίπεδο) στο ξέπλυμα του μαύρου χρήματος κ.ο.κ. Αλλά, όχι. Πρόκειτα για καθεστωτική αντίληψη ενάντια σε κάθε τι μπορεί να αμφισβητήσει την αναποτελεσματική επιτελική εξουσία της. Ας μην υπάρχει, λοιπόν, αύριο για τον πολιτισμό. Ας υπάρχουν μόνο μαύρες μέρες και άφθονο επίχρυσο κιτς για να λοιδορεί το συλλογική μας φτώχεια.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ζούμε κάτω από τον ίδιο πολιτισμό, κυρία Μενδώνη;
Ενας οργανισμός συλλογικής διαχείρισης πνευματικής ιδιοκτησίας πρέπει να υπάρχει, που θα εκπροσωπεί το σύνολο των δημιουργών και των δικαιούχων, κι αυτός δεν είναι άλλος από την ΕΔΕΜ.
Ζούμε κάτω από τον ίδιο πολιτισμό, κυρία Μενδώνη;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ετσι είναι οι καλλιτέχνες το 2020 στην Ελλάδα
Είμαι καλλιτέχνης στην Ελλάδα το 2020 με πρωθυπουργό τον Μητσοτάκη και υπ. Πολιτισμού τη Μενδώνη. Ας μην κρύβομαι άλλο. Ναι! Εχω μαύρο χρήμα! Και προφανώς έχω βρει τον τρόπο να το ξεπλένω.
Ετσι είναι οι καλλιτέχνες το 2020 στην Ελλάδα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα «ΔΕΝ» μιας Δήθεν Υπουργού Πολιτισμού
Έπρεπε να μαυρίσει πιο πολύ την προσωπικότητα, την προσφορά και την ιστορία των Ελλήνων καλλιτεχνών η κ. Μενδώνη. Δήλωσε ότι: «ΔΕΝ είναι δυνατόν να αποζημιωθούν όλοι οι καλλιτέχνες αφού πολλοί  κινούνται στο...
Τα «ΔΕΝ» μιας Δήθεν Υπουργού Πολιτισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ξεφυλλίζοντας...
Δεν περιποιεί τιμή σε κανέναν το γεγονός ότι το επιστημονικό παρελθόν της θεσμικής προϊσταμένου των πολιτιστικών πραγμάτων, έχει αποδειχθεί ότι υφάρπαξε και οικειοποιήθηκε επιστημονικά πορίσματα.
Ξεφυλλίζοντας...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στο πνεύμα της αναζήτησης
Φωτεινές εξαιρέσεις στο μάλλον μονότονο τοπίο της ελληνικής σκηνής, στα τέλη του περασμένου αιώνα, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός με τις εκρηκτικά πρωτότυπες προτάσεις του και ο Θόδωρος Τερζόπουλος, ο πλέον...
Στο πνεύμα της αναζήτησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα αντισώματα της τέχνης ως αντίσταση στην κοινωνική απομόνωση των καλλιτεχνών
Ο πολιτισμός και οι άνθρωποι της τέχνης για ακόμα μία φορά βρίσκονται αντιμέτωποι με τους συστημικούς μηχανισμούς επιβολής του νεοφιλελευθερισμού και των συνοδοιπόρων του. Μόνο που αυτή τη φορά διακυβεύεται...
Τα αντισώματα της τέχνης ως αντίσταση στην κοινωνική απομόνωση των καλλιτεχνών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας