Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο πολιτικός διάλογος Ελλάδας-Τουρκίας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο πολιτικός διάλογος Ελλάδας-Τουρκίας

  • A-
  • A+

Βρισκόμαστε, όπως φαίνεται, ένα βήμα πριν ανακοινωθεί από την Ελλάδα και την Τουρκία, δηλαδή και από τις δύο πλευρές, η έναρξη του διαλόγου για να επιλυθούν οι διαφορές μεταξύ των δύο σύγχρονων εθνικών κρατών. Η αποφυγή της πολεμικής σύγκρουσης και η προσφυγή στη διαδικασία του διαλόγου αποτελούν αποφασιστικό και ιστορικό βήμα στις σχέσεις των δύο λαών.

Ας εξετάσουμε τώρα τι σημαίνει διάλογος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και πώς φτάσαμε στην πραγματοποίησή του. Εξ αρχής θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι με τον όρο διάλογο στην πολιτική φιλοσοφία αλλά και στην πολιτική πράξη δεν εννοούμε μια ανεδαφική συζήτηση χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Ο διάλογος είναι μια πολιτική διαδικασία, η οποία θεμελιώνεται σε μια δεσμευτική ηθικο-πραγματολογική βάση και συγκροτείται ως ορθολογική επιχειρηματολογική δομή. Οι συνομιλητές δεν συζητούν αορίστως, γενικώς και ανεύθυνα.

Αντιθέτως, οργανώνουν τις συζητήσεις τους και τις διαβουλεύσεις τους σ’ ένα ηθικο-πραγματολογικό πλαίσιο του οποίου δομικά στοιχεία είναι η ισοτιμία όσον αφορά το status των συνομιλητών, η ειλικρίνεια στην αφηγηματική έκθεση των θέσεών τους, η ελεύθερη και ανεξουσίαστη ανάπτυξη των επιχειρημάτων τους και εννοείται, ο εξοβελισμός κάθε είδους ισχύος (π.χ. απειλές, εκβιασμοί κ.λπ.) για να επικρατήσει η μία ή η άλλη άποψη.

Ταυτόχρονα ο διάλογος ως ορθολογική επιχειρηματολογική δομή καθορίζει τα υπό εξέταση προβλήματα και την ίδια την επιχειρηματολογική ανασυγκρότησή τους. Με άλλα λόγια η συμμετοχή στον διάλογο είναι εκείνη η οποία ορίζει με ορθολογικό τρόπο τα θέματα των συνομιλιών και των διαβουλεύσεων. Η εγγενής ορθολογικότητα του διαλόγου ως πολιτική διαδικασία επίλυσης διαφορών είναι τελικά και το κριτήριο βάσει του οποίου ορίζονται τα υπό συζήτηση προβλήματα.

Αυτό σημαίνει ότι το αρχικό θεμελιώδες σημείο του ελληνοτουρκικού διαλόγου δεν μπορεί να είναι οι προ-διαλογικές αφετηρίες των δύο πλευρών όπως αυτές είναι γνωστές στη δημόσια σφαίρα: δηλαδή η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι η μοναδική διαφορά που έχει με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και από την άλλη η Τουρκία διατείνεται ότι η εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου ορυκτού πλούτου είναι το νέο πραγματολογικό δεδομένο στο Αιγαίο.

Μπορεί τα δύο σύγχρονα εθνικά κράτη κατά τον εικοστό αιώνα να χρησιμοποίησαν πολλά και ποικίλα ιδεολογικά γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά εργαλεία για να επιβληθεί το ένα στο άλλο, αλλά σήμερα οι διεθνείς καταστάσεις έχουν αλλάξει ριζικά. Από την άλλη όσον αφορά τον εθνικό και πολιτικό αυτοπροσδιορισμό τους τα δύο εθνικά κράτη ακολουθούν, όπως διαφαίνεται με τις τελευταίες εξελίξεις, διαφορετικούς δρόμους. Η Ελλάδα συνεχίζει την ιστορική πορεία του εκδυτικισμού της, ενώ η Τουρκία στις μετα-οθωμανικές συνθήκες επιχειρεί να ηγηθεί στον ισλαμικό κόσμο.

Η αναγόρευση όμως των δύο εθνικών κρατών ως συνομιλητών στον ορθολογικό πολιτικό διάλογο σημαίνει τη ριζική μεταμόρφωση και των δύο πλευρών. Οπως η Ελλάδα δεν συμμετέχει στον διάλογο με ιδεολογικές αποσκευές ανεκπλήρωτων ονείρων, το ίδιο και η Τουρκία μεταμορφώνεται: στον διάλογο με την Ελλάδα δεν συμμετέχει ως ηγέτιδα δύναμη του ισλαμικού κόσμου, αλλά ως ισότιμος συνομιλητής, ο οποίος επιδιώκει οπωσδήποτε να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του αλλά εντός του ορθολογικού πλαισίου.

Σχετικά τώρα με τα θέματα που θα τεθούν στο τραπέζι των διαβουλεύσεων, θέλω να τονίσω το εξής: στον βαθμό που οι δύο πλευρές έχουν επιλέξει να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω του πολιτικού διαλόγου και όχι μέσω της πολεμικής σύγκρουσης, τότε το ζήτημα των υπό εξέταση θεμάτων εξαρτάται όχι τόσο από τους συνομιλητές, αλλά από την ορθολογική δομή της επιχειρηματολογίας. Φαντάζομαι ότι οι δύο πλευρές στη διαδικασία του διαλόγου δεν θα θέσουν προς συζήτηση το ζήτημα: ποιος κυβερνάει τον κόσμο της Ανατολικής Μεσογείου, ο Χριστός ή ο Μωάμεθ; Αλλά θα διαβουλευτούν σχετικά με τις επιχειρησιακές μεθόδους εκμετάλλευσης του υποθαλάσσιου ορυκτού πλούτου στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Κλείνοντας τη σύντομη αυτή παρέμβασή μου, θέλω να τονίσω ότι επιτέλους ο πολιτικός διάλογος ανάμεσα στα δύο σύγχρονα εθνικά κράτη θα απελευθερώσει τους δύο λαούς από τη φονταμενταλιστική συναισθηματική ιστορία τους και θα ανοίξει τον δρόμο για την ειρηνική συνύπαρξή τους στο μέλλον. Το ιστορικό παράδειγμα των γαλλογερμανικών πολεμικών συγκρούσεων επί αιώνες και η μεταμόρφωση των γαλλογερμανικών σχέσεων σε δημιουργικές επαφές συνεργασίας και φιλίας, ας τοποθετηθεί ως πραγματολογική αφετηρία κατά την έναρξη του πολιτικού διαλόγου ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι σημαίνει η προσφυγή στη Χάγη
Οι αντιθέσεις μεταξύ των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και των αστικών τάξεων, Ελλάδας και Τουρκίας οξύνονται επικίνδυνα, βάζοντας σε δοκιμασία την ειρήνη ανάμεσα στους λαούς.
Τι σημαίνει η προσφυγή στη Χάγη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το νέο Ανατολικό Ζήτημα;
Οι διαδοχικές ελληνοτουρκικές κρίσεις αλλά και οι υφέσεις τους οδηγούν σε κάποιες διαπιστώσεις.
Το νέο Ανατολικό Ζήτημα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τον ελληνοτουρκικό διάλογο
Οδηγούμαστε σε έναν διάλογο που καμία από τις δύο πλευρές στην πραγματικότητα δεν θέλει και ο οποίος στην πραγματικότητα δεν μπορεί να είναι τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο από δύο παράλληλους...
Για τον ελληνοτουρκικό διάλογο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μονόδρομος ο διάλογος με την Τουρκία
Οι διαφορές στο Αιγαίο δεν είναι διαφορές για εδάφη και κατοίκους, κάτι που θα τις έκανε πολύ δύσκολες στην επίλυσή τους. Αποτελούν κυρίως διαφορετικές ερμηνείες των διεθνών συνθηκών και για τον τρόπο...
Μονόδρομος ο διάλογος με την Τουρκία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πλουμιστές «ουρές» του Μητσοτάκη και της Ν.Δ.
«Μόνη νομική διαφορά με την Τουρκία είναι η υφαλοκρηπίδα», που όμως σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο είναι ολόκληρη δική μας, οπότε κάθε διάλογος για την οριοθέτησή της, είναι σα να παραχωρούμε τμήμα της εθνικής...
Οι πλουμιστές «ουρές» του Μητσοτάκη και της Ν.Δ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μαξιμαλισμοί και μπαμπεσιές
Έστω και σύντομη σύγκρουση με την Τουρκία θα είναι καταστροφική και για τις δύο πλευρές και περισσότερο για εμάς, ανεξαρτήτως έκβασης.
Μαξιμαλισμοί και μπαμπεσιές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας