• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    33°C 30.6°C / 36.7°C
    2 BF
    34%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.8°C / 32.1°C
    0 BF
    45%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.0°C / 28.0°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 28.6°C
    3 BF
    61%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 28.0°C
    3 BF
    50%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 28.2°C / 31.5°C
    2 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.4°C / 27.9°C
    4 BF
    26%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.6°C / 27.6°C
    2 BF
    39%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.2°C / 33.8°C
    2 BF
    52%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.9°C / 28.9°C
    3 BF
    45%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 30.1°C
    0 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.7°C / 31.6°C
    2 BF
    40%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 27.9°C
    2 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 33.5°C
    0 BF
    33%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 31.2°C / 33.5°C
    4 BF
    24%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.1°C / 30.8°C
    3 BF
    49%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    35°C 30.8°C / 36.9°C
    3 BF
    19%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    2 BF
    61%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    31°C 28.9°C / 32.2°C
    2 BF
    21%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 27.8°C
    5 BF
    33%
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κυβερνητική ηγεσία, Εκκλησία και η μη τήρηση μέτρων προστασίας: ένα διπλό πρόβλημα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Πριν από λίγες ημέρες είδαμε εικόνες από την ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης που ακολούθησε τον ανασχηματισμό του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη. Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της τελετής αποτέλεσε η χρήση μάσκας από τα μέλη της κυβέρνησης και η μη χρήση της από τους ιερείς.

Από την αρχή της πανδημίας, η Εκκλησία έχει υποστηρίξει κατά πλειοψηφία θέσεις που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Τον Απρίλιο φιλοξενήθηκαν σε διάφορα κανάλια ιερείς που υποστήριζαν πως ο ιός δεν μεταδίδεται μέσω της Θείας Κοινωνίας, προτρέποντας τους πιστούς να παραστούν στις κατά τόπους λειτουργίες. Στις αρχές Αυγούστου, η Εκκλησία εξέδωσε εγκύκλιο μέσω της οποίας υποστήριξε την συνέχιση των λιτανειών παρ’ όλη την απαγόρευσή τους από την κυβέρνηση. Προκύπτουν λοιπόν δυο προβλήματα σε σχέση με το πώς η συμπεριφορά κάποιων μπορεί να συμβάλει ή να αποτελέσει τροχοπέδη στην επιτυχή αντιμετώπιση του κορονοϊού1.

Το πρώτο πρόβλημα σχετίζεται με την επιρροή που έχουν οι ιερείς στους πιστούς. Η Εκκλησία αποτελεί μια κοινωνική ομάδα που προσδίδει ψυχολογικό νόημα και αίσθηση του ανήκειν στους πιστούς. Ως ηγετικά στελέχη της Εκκλησίας, οι ιερείς και οι συμπεριφορές τους μπορούν να ληφθούν ως παράδειγμα προς μίμηση από τους πιστούς. Αλλωστε, οι άνθρωποι τείνουν να υιοθετούν συμπεριφορές από άτομα που θεωρούν μέλη της δικής τους ομάδας2, ακόμα και όταν αυτές οι συμπεριφορές ενέχουν κινδύνους3. Λαμβάνοντας υπόψη την ισχύ της Εκκλησίας της Ελλάδος, εύλογα μπορούμε να υποθέσουμε πως ως σφαίρα επιρροής η Εκκλησία μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση του κορονοϊού μέσω της υιοθέτησης των μέτρων προστασίας της κυβέρνησης και της παράκλησης στους πιστούς να τα ακολουθήσουν. Παρ’ όλα αυτά, δυστυχώς παρατηρούμε ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή μια διαρκή άρνηση των περισσότερων ιερέων να συμμορφωθούν με τα μέτρα προστασίας (π.χ. μη χρήση μάσκας κατά τη διάρκεια της ορκωμοσίας της νέας κυβέρνησης), την παρακίνηση των πιστών να παρευρεθούν σε συνωστισμένους χώρους, καθώς και την προσβολή και αποπομπή πιστών που φορούσαν μάσκα στον χώρο της εκκλησίας4. Εάν τέτοιου είδους πρακτικές υιοθετηθούν από τα μέλη της Εκκλησίας, τότε θα δημιουργηθούν νέες εστίες έξαρσης της πανδημίας.

Το δεύτερο πρόβλημα προκύπτει από την αντίδραση της κυβέρνησης απέναντι στη συμπεριφορά της Εκκλησίας. Η επιτυχής ηγεσία δεν προκύπτει από τα πιθανά χαρίσματα ή την προσωπικότητα των ηγετών αλλά από την δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ ηγετών και κοινωνίας5. Οπως έχουμε προτείνει μέσα από συστηματική, εμπειρική έρευνα, άλλωστε, η δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης και μιας κοινής ταυτότητας ταυτόχρονα με την παροχή πληροφοριών είναι αναγκαία σε συνθήκες καταστροφών6. Τι μπορεί λοιπόν να καταστρέψει την εμπιστοσύνη σε μια κυβέρνηση και να προκαλέσει τη μη τήρηση των μέτρων προστασίας που αυτή ανακοινώνει; Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «The Lancet»7, η μη τήρηση των μέτρων προστασίας από τον σύμβουλο του Μπόρις Τζόνσον, Ντόμινικ Κάμινγκς, καθώς και η μη απομάκρυνσή του από τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου οδήγησαν σε κατακόρυφη πτώση της εμπιστοσύνης στην αγγλική κυβέρνηση (ενώ τέτοια μείωση δεν παρατηρήθηκε στις κυβερνήσεις της Σκοτίας και της Ουαλίας) και την επακόλουθη μη τήρηση μέτρων προστασίας από το κοινό.

Στην περίπτωση της Ελλάδας και την απροκάλυπτη μη χρήση μέτρων προστασίας από τους ιερείς κατά τη διάρκεια της τελετής ορκωμοσίας της κυβέρνησης υπό πανελλαδική μετάδοση προκύπτουν τα ακόλουθα ζητήματα: Πρώτον, περνά το μήνυμα στο κοινό πως η μη χρήση μάσκας είναι ανεκτή, ειδικά στην περίπτωση που γίνεται παρουσία του ίδιου του πρωθυπουργού. Δεύτερον, υποσκάπτεται η εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση, η οποία παρουσιάζεται ως ανίκανη να επιβάλει σε λοιπούς μη κυβερνητικούς οργανισμούς και τους εκπροσώπους τους (π.χ. ιερείς) τα μέτρα που η ίδια ανακοινώνει. Τρίτον, αμέσως μετά την ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης, ο πρωθυπουργός επέπληξε δημοσιογράφο για τη μη χρήση μάσκα8. Εύλογα, λοιπόν, μπορεί να δημιουργηθεί η εντύπωση στο κοινό πως υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά σε σχέση με την τήρηση των μέτρων, με κάποιους να επιπλήττονται και κάποιους να μένουν στο απυρόβλητο.

Η επιτυχής αντιμετώπιση του κορονοϊού χρειάζεται όχι μόνο μια ενιαία εθνική στρατηγική, αλλά και την συνεχή παροχή έγκυρων, μη αντιφατικών πληροφοριών καθώς και την δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης ανάμεσα στην κυβέρνηση και τον λαό. Η άρνηση της Εκκλησίας να συμμορφωθεί με τα μέτρα προστασίας σε συνδυασμό με αντιφατικά μηνύματα και την απώλεια αυστηρής επίπληξης και επιβολής των μέτρων στην Εκκλησία από την πλευρά της κυβέρνησης κινητοποιούν επικίνδυνες συμπεριφορές, βλάπτουν την εμπιστοσύνη στις Αρχές και την τήρηση των μέτρων προστασίας που ανακοινώνουν και εν τέλει δυσκολεύουν την καταπολέμηση της πανδημίας.

* Δρ Βαγγέλης Ντόντης, λέκτορας Κοινωνικής Ψυχολογίας, School of Psychology and Life Sciences, Canterbury Christ Church University, UK.

Παραπομπές

[1] van Bavel, J. et al. (2020). Using social and behavioural science to support COVID-19 pandemic response. Nature Human Behaviour, 1-12.
[2] Turner, J. et al. (1987). Rediscovering the social group. A self-categorization theory. Basil: Blackwell.
[3] Cruwys, T. et al. (2020). When trust goes wrong: A social identity model of risk taking. Journal of Personality and Social Psychology. 10.1037/pspi0000243
[4] ΕΡΤ (2020). Εορδαία: Ιερέας προσέβαλε πιστή γιατί φορούσε μάσκα προστασίας - Τι δήλωσε στην ΕΡΤ
[5] Haslam, A. et al. (2020). The new psychology of leadership (2nd ed). Hove: Psychology Press.
[6] Drury, J. et al. (2019). Facilitating collective resilience in the public in emergencies: Twelve recommendations based on the social identity approach. Frontiers in Public Health. https://doi.org/10.3389/fpubh.2019.00141
[7] Fancourt, D. et al. (2020). The Cummings effect: politics, trust, and behaviours during the COVID-19 pandemic. The Lancet. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)31690-1
[8] Εθνος (2020). Κορονοϊός: Παρατήρηση Μητσοτάκη σε δημοσιογράφο που δεν φορούσε μάσκα.

Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ,Συν.» τη Δευτέρα 31/08/2020.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι κοινό έχουν μια μάσκα, η Θεία Κοινωνία, το εμβόλιο και ένα πάρτι;
Τέσσερις παράλληλες ιστορίες με ένα κοινό γνώρισμα και μια κοινή λύση. Τι κοινό έχουν; Σε όλες οι άνθρωποι νοιάζονται για τους ΙΔΙΟΥΣ και αδιαφορούν για τους ΑΛΛΟΥΣ.
Τι κοινό έχουν μια μάσκα, η Θεία Κοινωνία, το εμβόλιο και ένα πάρτι;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η διπλή αποτυχία
Δυστυχώς, τα μέτρα αυτά και ο χρόνος που πάρθηκαν όχι μόνο είναι απόδειξη της αποτυχίας της κυβερνητικής πολιτικής των τελευταίων μηνών, αλλά το μέγεθός τους κάνει μάλλον αμελητέα διαφορά τον περιορισμό των...
Η διπλή αποτυχία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διακυβέρνηση με... μάσκες
Η διαχείριση της πανδημίας του κορονοϊού, για παράδειγμα.Ξεκινήσαμε με σχεδόν καθημερινές «πατρικές παραινέσεις» από τηλεοράσεως. Σε λίγους μήνες όμως η τηλεοπτική εικόνα του «πατερούλη» κατέρρευσε, καθώς...
Διακυβέρνηση με... μάσκες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «λόγος» και η ράβδος
«Τουρισμός ή ποστάλια ξέχειλα με ανθρώπινο φορτίο;». Οι στρατηγιστές της κυβέρνησης με αυτόν τον απλοϊκό τρόπο χώρισαν τους Ελληνες σε δύο στρατόπεδα: σε αυτούς που θέλουν να κρατήσουν έξω από τη ζωή τους τον...
Ο «λόγος» και η ράβδος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μην τζογάρετε με την υγεία των παιδιών μας
Υποκρισία, περίσσια σιγουριά που δεν συνοδεύεται από επίσημα στοιχεία, αλλά και αλαζονεία, αποτελούν το τρίπτυχο που θα συνοδεύσει την κυβέρνηση τους επόμενους μήνες.
Μην τζογάρετε με την υγεία των παιδιών μας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενοχή και τιμωρία
Η υπευθυνότητα δεν είναι απλώς ατομική υπόθεση. Είναι πρωτίστως η δύσκολη πορεία ατόμων και ομάδων από τη ενοχή και την εξάρτηση στην αυτονομία και την κοινωνική αλληλεγγύη.
Ενοχή και τιμωρία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας