Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο θάνατος των άλλων και η δική μας πενία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο θάνατος των άλλων και η δική μας πενία

  • A-
  • A+

Συχνά, ολοένα και συχνότερα, με δηλώσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή με δημόσιες τοποθετήσεις στον Τύπο πέφτουμε σε βαθιά απελπισία, διότι απεβίωσε ο ποιητής, πέθανε ο τροβαδούρος, χάθηκε ο πολιτικός, έφυγε ο επιστήμονας, πέθανε ο ηθοποιός κ.ο.κ. κι έχουμε γίνει… φτωχότεροι στην ποίηση, στην τέχνη, στην επιστήμη κ.λπ. Γιατί αυτός ο δημόσιος συλλογικός κοπετός και ως προς τι, άραγε, γινόμαστε φτωχότεροι;

Τις περισσότερες φορές, αν όχι όλες, όσες/οι φεύγουν από τη ζωή είναι πλέον απόμαχοι, βρίσκονται σε αδράνεια και υπό τη φροντίδα των άλλων· δηλαδή ήδη μας έχουν αφήσει, κληροδοτήσει ακριβέστερα, ό,τι είχαν ως περιουσία. Ισχυρίζομαι, δηλαδή, ότι ο πλούτος που μας αφήνουν όσοι μας εγκαταλείπουν έχει ήδη κατατεθεί στις ψυχικές, πνευματικές, συναισθηματικές ή -και κυριολεκτικά- στις τραπεζικές θυρίδες μας. Και αν είναι άνθρωπος δικός μας, ας δεχτώ ότι θα θρηνήσουμε και θα πενθήσουμε τον συγγενή.

Η απουσία των άλλων δεν είναι φτώχεια. Είναι δυναμικό κίνητρο για να προσπαθήσουμε να αφήσουμε ομοίως ίχνη και περιουσία στις γενιές που μας ακολουθούν. Οχι απαραιτήτως σε επίπεδο επιτεύγματος επιστημονικού, καλλιτεχνικού ή αντίστοιχου άλλου! Το ένσαρκο παράδειγμα της ζωής μας, του ύφους ή του ήθους μας συνιστά περιουσιακό στοιχείο και πολύτιμο κληροδότημα για όσους έπονται. Από αυτές τις περιουσίες δεν πρέπει να φτωχαίνουμε.

Κι αν πεθάνει ο υπερήλικας επιστήμονας, έχει μείνει το φάρμακο που δημιούργησε· αν φύγει ο γέροντας ηθοποιός, θα έχουμε τους ρόλους του· αν χαθεί ο ηλικιωμένος αοιδός, θα διασωθούν τόσα πολλά ψηφιακά αρχεία, δόξα τω Θεώ, η τεχνολογία κάνει θαύματα! Αν χαθεί ο δαφνοστεφανωμένος ποιητής, θα μείνει ο λόγος του, «κτήμα ες αεί», όπως προέβλεψε πολύ πρώιμα ο Θουκυδίδης για το δικό του έργο.

Οι απόντες για τους οποίους πονάμε και λυπόμαστε αποτελούν ήδη στοιχεία της περιουσίας μας, επειδή τους αγαπήσαμε, τους σεβαστήκαμε ή τους εκτιμήσαμε για τα συγκεκριμένα εκείνα ποιοτικά χαρακτηριστικά που τους έκαναν ιδιαίτερους.

Ας μάθουμε, λοιπόν, μέσω αυτής της λύπης να διακρίνουμε και να υιοθετούμε τις αρετές τους: την πειθαρχία και το πάθος του επιστήμονα για το επίτευγμα με γνώμονα το primum non nocere και του αθλητή για εκείνο το γέρας από κλαδί αγριελιάς, τη γεμάτη έμπνευση ασκητική ζωή του καλλικέλαδου τροβαδούρου, διότι το ταλέντο από μόνο του δεν θα τον πήγαινε πολύ μακριά, και της ολοένα και πιο σπάνιας περίπτωσης αναφορικά με την απώλεια επιφανούς «πολιτικού ανδρός», διότι η Ιστορία ολοένα και πιο συχνά διαψεύδει ακόμη και αυτές τις σπάνιες περιπτώσεις.

Κοντολογίς, δεν έχουμε λόγους να θρηνούμε για την απώλεια, παρά μονάχα να θαυμάζουμε όσα μας προσέφερε ο αναχωρήσας! Να μη νιώθουμε φτωχότεροι, αλλά πρόθυμοι να αλιεύουμε από το ποτάμι των απολεσθέντων επιλέγοντας τις εκλεκτές φερτές ύλες: τα ποιοτικά τραγούδια, τα έξοχα λογοτεχνικά βιβλία, τις αρετές που κατακτώνται με κόπο και όχι με τη σπαρίλα, το υψηλό θεατρικό θέαμα και όχι τις χυδαίες αθλιότητες, τους φίλους που μας προάγουν και τα πρότυπα που αποτελούν υψηλό μέτρο σύγκρισης, για να προοδεύουμε κι εμείς, όσο μπορούμε, ώστε να μην ευτελίζουμε τον σύντομο βίο μας.

* Καθηγητής στο ΕΜΠ και στο ΕΑΠ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «εγγενής αυταρχισμός» των ανισοτήτων
Η διεύρυνση των ανισοτήτων, που τα τελευταία χρόνια οξύνεται, περιθωριοποιεί και φτωχοποιεί, όλο και περισσότερο, μεγάλα τμήματα της κοινωνίας.
Ο «εγγενής αυταρχισμός» των ανισοτήτων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πεινασμένος και άνευ ονείρων
Ούτε η κυβέρνηση ούτε οι μπαχαλάκηδες μπορούν να πετύχουν κάτι κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά σημαντικό. Και οι δύο πλευρές δεν έχουν πάρει καν χαμπάρι το γύρισμα της εποχής. Τη δεκαετία του ’70 ο...
Πεινασμένος και άνευ ονείρων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι φτωχοί δίνουν το οβολάκι
Οσο θα υπάρχει στην Ελλάδα αυτή η αξεστιά που λογιέται για πολιτισμός, όσο θα πλανιέται η ύβρις που παριστάνει το νοικοκύρεμα, όσο θα υπάρχει τούτη η απανθρωπιά που θα λογιέται για επιστήμη, όσο θα στήνονται...
Οι φτωχοί δίνουν το οβολάκι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο θάνατος της Γκαϊντέ Κασαρτζιάν δεν πρέπει να μείνει αναπάντητος
Ο τραγικός θάνατος της αποκλειστικής νοσοκόμας Γκαϊανέ Κασαρτζιάν στο νοσοκομείο της Νίκαιας δεν ήταν ούτε τυχαίος, όπως έχει ήδη λεχθεί, ούτε «εμπρόθετος και αυτοπροκαλούμενος», όπως οι «ειδικοί»...
Ο θάνατος της Γκαϊντέ Κασαρτζιάν δεν πρέπει να μείνει αναπάντητος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γενική Συνομοσπονδία Εργοδοτών Ελλάδας
Το 37ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ θα διεξαχθεί σε ένα τουριστικό θέρετρο στην Καλαμάτα, μακριά από τους εργαζομένους και τα προβλήματά τους. Από αυτό οι εργαζόμενοι δεν έχουν να περιμένουν τίποτε θετικό για τη ζωή τους...
Γενική Συνομοσπονδία Εργοδοτών Ελλάδας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο θρήνος της μνήμης
Πέρασε σχεδόν στα ψιλά της ειδησειογραφίας. Τότε στο Μάτι, στις μέρες της μεγάλης καταστροφής. Ολοι, δικαιολογημένα, θρηνούσαν τις χαμένες ζωές. Την τραγικότητα των απωλειών. Την αγωνία της τελευταίας ώρας....
Ο θρήνος της μνήμης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας