• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.2°C / 13.4°C
    2 BF
    81%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 12.8°C
    3 BF
    87%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 12.7°C / 14.9°C
    3 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 9.4°C
    1 BF
    92%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 9.9°C
    3 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 10.4°C
    1 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 6.8°C
    0 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    1 BF
    84%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 15.8°C
    3 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.8°C / 12.9°C
    3 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 14.4°C
    4 BF
    66%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    2 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    3 BF
    85%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.7°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 13.3°C
    0 BF
    84%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 16.0°C
    4 BF
    74%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.8°C / 13.2°C
    1 BF
    81%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.6°C / 11.6°C
    0 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 13.4°C
    1 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.2°C / 7.2°C
    1 BF
    93%
AP Photo/Matilde Campodonico
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η οίηση του ηγεμόνα…

  • A-
  • A+

Περπατούσε εν πλήρει συνειδήσει της γύμνιας του και το απολάμβανε! Ρουφούσε ηδονικά, ώς την τελευταία σταγόνα, την τύφλωση των χειροκροτητών (αυλικών και όχλου) που δεν τολμούσαν να παραδεχτούν ότι είχαν μπροστά τους έναν ΓΥΜΝΟ ΒΑΣΙΛΙΑ… Γνώριζε ότι το συμφέρον τους (που είχαν ή πίστευαν ότι είχαν) επέβαλλε τη σιωπή τους και θεωρούσε ότι η μοίρα θα ήταν καλή μαζί του για πάντα. Τυφλωμένος από την αλαζονεία του δεν μπορούσε να αντιληφθεί ότι εκεί μέσα στο πλήθος παραμόνευε η «αλήθεια» ντυμένη με τα παιδικά της ρούχα…

Τα προηγούμενα θα μπορούσε να είναι το σχόλιο φανταστικού παρατηρητή στο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Αντερσεν «Τα καινούρια ρούχα του αυτοκράτορα». Γνωστή η ιστορία, κλασική, καταδεικνύει την οίηση που παρασιτεί στην άσκηση της εξουσίας, συχνά ως αναπόσπαστο στοιχείο της. Ηγέτες, σύγχρονοι και παλαιότεροι, αγνοώντας το εφήμερο της θέσης τους, καθιστούν την αλαζονεία πάγια εξουσιαστική συμπεριφορά σε βαθμό που να αμφισβητείται η ύπαρξη εξουσίας μη αλαζονικής.

Αποφεύγοντας να εμβαθύνουμε στον περί εξουσίας λόγο, καθώς αυτό υπερβαίνει τη στοχοθεσία μας, θα θέσουμε ως αφετηριακές σκέψεις τις εξής παραδοχές: οι διαπροσωπικές και διομαδικές σχέσεις είναι, ρητά ή υπόρρητα, εξ ορισμού ασύμμετρα ιεραρχημένες σχέσεις και ευνοούν την ανάπτυξη δομών εξουσίας, με εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους. Κατά την άσκηση της διακυβέρνησης ο/η ηγέτης (ή η ηγετική ομάδα) παράγει πρακτικές ή κείμενα, αδιαμφισβήτητο «λόγο αληθείας».

Η αλαζονεία αποτελεί έσχατη έκφραση εξουσιαστικής αυθαιρεσίας. Υποκρύπτει τη λανθάνουσα παραδοχή ότι η κατάκτηση επιτελικών θέσεων επιφέρει και την εσαεί κτήση χαρακτηριστικών - προνομίων, όπως το αλάθητο των αποφάσεων, η μη λογοδοσία, η αυτονόητη υπακοή των υφισταμένων. Η ασκούμενη κριτική στους αλαζόνες ηγέτες αντιμετωπίζει την οίηση, συνήθως, ως ιδιότητα του ατόμου, ως στοιχείο της προσωπικότητάς του ή ως αποτέλεσμα της βιογραφίας του που αποτελεί ή θα έπρεπε να αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης επιστημονικής (ψυχολογικής/ψυχιατρικής) προσέγγισης. Επιστρατεύονται και τα ανάλογα επίθετα, όπως επηρμένος, υπερόπτης, αλαζόνας, φαντασμένος. Είναι όμως η αλαζονική εξουσία μόνο ατομική ιδιότητα ή μήπως χαρακτηριστικό που εμφανίζεται σε πρόσφορο πολιτικό έδαφος;

Θεωρούμε ότι η οίηση κατά την άσκηση της εξουσίας ευδοκιμεί σε συγκεκριμένα ευνοϊκά κοινωνικά-πολιτικά πλαίσια. H ατομοκεντρική-προσωπολατρική δόμηση του μοντέλου διακυβέρνησης, η απίσχνανση των συλλογικών δομών και των δυνατοτήτων έκφρασης των επιμέρους κοινωνικών ομάδων, η αποσιώπηση της κοινωνικής διαπάλης, ενισχύουν την παρασιτική λειτουργία εξουσιαστικών δομών. Ομάδες συμφερόντων επικρατούν και εποικίζουν το σύστημα εξουσίας καθιστώντας το όργανό τους.

Η ελληνική πολιτική ιστορία είναι πλούσια σχετικών παραδειγμάτων. Αν και η κατάδειξή τους πολλές φορές υποκρύπτει υποκειμενική θεώρηση της πολιτικής διαπάλης και αξιοποιείται εντός της, η διαδρομή είναι αδιαμφισβήτητη: αναρρίχηση, κατάληψη, οίηση.

Μια σύντομη περιήγηση στους διαύλους τηλοψίας ή ένα ξεφύλλισμα εφήμερων ενημερωτικών έντυπων αρκεί για να συναντήσουμε αξιολογότατο δείγμα επηρμένων. «Φωτισμένοι ηγέτες - θαυματοποιοί» λατρεύουν το είδωλό τους και λατρεύονται –με το αζημίωτο– από τους παρατρεχάμενούς τους. Οι σύγχρονοι θαυματοποιοί (σύμβουλοι επικοινωνίας) έχουν καταφέρει «να βαφτίσουν το κρέας ψάρι», τα πασιφανή μειονεκτήματα σε προτερήματα: η έπαρση προβάλλεται ως αποφασιστικότητα, ευθυκρισία, προβλεπτική ικανότητα, ευφυΐα, εργατικότητα, ανθρωπιά. Και όλα αυτά διανθισμένα με αντίστοιχα επίθετα ή συγκρίσεις…

Εν τέλει, εξουσία και αλαζονεία είναι σύμφυτες; Θα απαντήσω όπως ξεκίνησα, με μια ιστορία. Αληθινή ιστορία! Στη μακρινή Ουρουγουάη, πριν από λίγα χρόνια, κυβέρνησε «ο πιο ταπεινός ηγέτης του κόσμου», ο Χοσέ Μουχίκα. Διακρίθηκε για τον λιτό τρόπο ζωής και το προοδευτικό του έργο. Οταν παρέδωσε την εξουσία η χώρα είχε «μια σχετικά υγιή οικονομία και μια κοινωνική σταθερότητα που οι ισχυρότεροι γείτονες θα μπορούσαν μόνο να ονειρευτούν».

Αυτός ο ταπεινός και αποτελεσματικός ηγέτης «διδάχτηκε» την ταπεινότητα καθώς βίωσε με τον χειρότερο τρόπο τη βία μιας επηρμένης δικτατορίας. Για δώδεκα ερεβώδη χρόνια πάλεψε με τα όριά του και τον αυταρχισμό του τέρατος ώσπου γεύτηκε τη δικαίωση των αγώνων του και αντίκρισε –κυριολεκτικά– τον ήλιο…

* εκπαιδευτικός

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εγώ, ο ένας
Τόσο ψηλό είναι το βάθρο μου και τόσο βαρύ το μέγεθός μου, που αν τύχει κάποτε και γκρεμιστώ, θα προκαλέσω πάταγο μεγάλο και θα σας πνίξω μες στη σκόνη μου και τη βρομιά μου.
Εγώ, ο ένας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πραγματικότητα με τους παραμορφωτικούς καθρέφτες της εξουσίας
Ενας ιδιότυπος φασισμός, που αποσκοπεί στην επαναδιατύπωση της πραγματικότητας, προβάλλοντας «πειραγμένα» είδωλα ώστε κάποια στιγμή –στο εγγύτερο ή στο απώτερο μέλλον– ο άνθρωπος να απαρνηθεί το πιο πολύτιμο...
Η πραγματικότητα με τους παραμορφωτικούς καθρέφτες της εξουσίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποίηση μορφής, παραδείγματος και σκοπού
Αν οι νέοι του 1973 έβλεπαν ότι ο κόσμος τους δεν ήταν αρμονικός και ζητούσαν να τον αλλάξουν, το ίδιο ισχύει σήμερα. Κι αυτή η παραδοχή δημιουργεί αλυσίδες συνεπειών προκυπτουσών από ιδρυτικά γεγονότα. Οσοι...
Ποίηση μορφής, παραδείγματος και σκοπού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μελετώντας τις... υποκλοπές
Όσα γίνονται έχουν ξαναγίνει σε διαφορετικές εποχές, με διαφορετικούς ανθρώπους, με διαφορετικά εργαλεία -πρωτόγονα σε σύγκριση με τα σημερινά- και με διαφορετικά επιχειρήματα.
Μελετώντας τις... υποκλοπές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σερβίρισμα (ιστορικών) παραμυθιών
Αυτά τα κατασκευασμένα παραμύθια, ένα είδος ψευδο-ειδήσεων, κρύβουν τους λόγους, γιατί και για ποιους λόγους έγινε ένα συγκεκριμένο περιστατικό. Και καταστρατηγούν την ίδια την ψυχή της ενημέρωσης, που είναι ο...
Σερβίρισμα (ιστορικών) παραμυθιών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτική βία και διαφθορά σε μια παρακμιακή Δύση
Το κυρίως ζήτημα σήμερα συνίσταται όμως στην ανεπάρκεια πολιτικών ιδεών συνάμα και στην αδυναμία παραγωγής πολιτικής από πλευράς δυνάμεων που διεκδικούν τον ορισμό των προοδευτικών.
Πολιτική βία και διαφθορά σε μια παρακμιακή Δύση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας