Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η δημοκρατία στην εποχή της πανδημίας
EUROKINISSI/ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η δημοκρατία στην εποχή της πανδημίας

  • A-
  • A+

Αργά 'η αργότερα ο κορονοϊός θα ηττηθεί. Τότε, με την ασφάλεια που προσφέρει η αλαζονεία του νικητή, θα μπορέσουμε να μετρήσουμε τους κερδισμένους και τους χαμένους, να αναδείξουμε ήρωες και ενόχους και κυρίως να αποτιμήσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι ηγέτες του 21ου αιώνα αντιλαμβάνονται τη δημοκρατία.

Ολες οι μέχρι στιγμής ενδείξεις όμως κατατείνουν ότι όταν η πανδημία θα είναι παρελθόν, η φιλελεύθερη δημοκρατία όπως τη γνωρίζαμε θα βρίσκεται στην εντατική. Ακόμα κι αν καταφέρει να τη σκαπουλάρει, οι βλάβες που θα έχει υποστεί θα είναι τόσο εκτεταμένες ώστε να μετατραπεί σε... κακοφτιαγμένο αντίγραφο.

Η ανθρώπινη ιστορία διδάσκει ότι οι κρίσεις αποκαλύπτουν τις πραγματικές προτεραιότητες αλλά και τον αξιακό κώδικα των κυβερνητών. Και αυτό που είδαμε να ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια μας από τότε που ο Covid-19 μπήκε στις ζωές μας είναι -άλλοτε απροκάλυπτα και άλλοτε συγκαλυμμένα- ότι οι ηγέτες επέλεξαν το μονοπάτι του αυταρχισμού από τη λεωφόρο της συναίνεσης.

Οι απροκάλυπτα αυταρχικές μέθοδοι του Τραμπ, του Μπολσονάρο, του Μόντι και του Σι Τζινπίνγκ αλλά και οι -με δημοκρατική επίφαση- επιλογές που έκαναν οι ηγέτες των μεγάλων ευρωπαϊκών δημοκρατιών είχαν κοινό παρονομαστή την ενίσχυση των ελίτ με τη λεηλασία των ευάλωτων και της μεσαίας τάξης.

Για να εφαρμόσουν τις πολιτικές αυτές επέλεξαν να αγνοήσουν το παράδειγμα του Περικλή, ο οποίος σε δύσκολους για την Αθήνα καιρούς προσπάθησε να εξασφαλίσει την αποδοχή των Αθηναίων. Εκριναν ότι η επιβολή και η καταστολή είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να επιβάλλουν το δίκαιο των ισχυρών και αδιαφόρησαν για την πρωτοφανή έκρηξη της ανισότητας που θα σημαδέψει τον πλανήτη μετά την πανδημία εξαιτίας των επιλογών αυτών. Ετσι σήμερα οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο φοβούνται το μέλλον και αναρωτιούνται εάν οι ηγέτες τους λαμβάνουν μέτρα έχοντας κατά νου το κοινό καλό.

Πριν ξεσπάσει η πανδημία, ο αυταρχισμός εξαπλωνόταν και η δημοκρατία δεχόταν αλλεπάλληλα πλήγματα από τις επιλογές αυτών που εκλέχτηκαν για να την προστατεύσουν. Η φονική ισχύς του κορονοϊού όμως αφαίρεσε τα προσχήματα και αποκάλυψε τις πραγματικές επιδιώξεις τους.

Ο Τραμπ, ο Μπολσονάρο, ο Μόντι και οι ομοϊδεάτες τους επέβαλαν τις αποφάσεις τους ακόμα και με τη βία. Οι ηγέτες της «δημοκρατικής» Ε.Ε. με το προσωπείο της αλληλεγγύης, της ευαισθησίας και της κατανόησης έβαλαν στο ζύγι τον ανθρωπισμό, την πείνα, την ανεργία και την αλληλεγγύη και τους έβαλαν... τόκο. Και οι μεν και οι δε εκμεταλλεύτηκαν την πανδημία για να βοηθήσουν τους «φίλους» αξιοποιώντας όλο το κρατικό οπλοστάσιο. Η εκτελεστική εξουσία απέκτησε πρωτόγνωρα προνόμια και αδιανόητες εξουσίες.

Ο «Μεγάλος Αδελφός» μετατράπηκε σε «κανονικότητα», παρέχοντας τη δυνατότητα στο κράτος, στις τράπεζες και στις πολυεθνικές να γίνουν οι ηδονοβλεψίες της ατομικότητας. Οτιδήποτε ενοχλητικό χαρακτηρίστηκε εχθρός, με πιο επικίνδυνο οτιδήποτε είχε είτε ως ρίζα τη λέξη... κοινωνία. Κοινωνικά κινήματα, κοινωνική ασφάλιση, κοινωνική αλληλεγγύη, κοινωνικότητα, κοινωνική συνείδηση, κοινωνικά δικαιώματα... Οι έννοιες αυτές στα μυαλά των κυβερνητών της εποχής της πανδημίας έπρεπε να εξαφανιστούν και να αντικατασταθούν με λέξεις και έννοιες οι οποίες σχετίζονταν ή προέρχονταν από τη λέξη... ατομικός. Ατομικότητα, ατομικισμός, άτομο, αυτοσκοπός...

Στο νέο δόγμα διακυβέρνησης το κράτος έπαψε να είναι ο υπερασπιστής των κοινωνικών αγαθών και των ατομικών δικαιωμάτων. Οι πολιτικές ενίσχυσης και στήριξης έπαψαν να έχουν τα οριζόντια χαρακτηριστικά του new deal. Το δικαίωμα στην εργασία χωρίς διαχωρισμούς και εξαιρέσεις μετατράπηκε σε προαίρεση.

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων πετάχτηκε στα σκουπίδια. Οι «άρχοντες» προώθησαν εξατομικευμένες πολιτικές που βασίζονταν σε διαχωρισμούς και διακρίσεις και δεν δίστασαν να χρησιμοποιήσουν την κρατική βία για να τις επιβάλουν.

Ετσι, με αυτόν τον σιωπηλό, παρελκυστικό και ύπουλο τρόπο μετέτρεψαν την εποχή της πανδημίας σε εποχή των θεσμοθετημένων διαχωρισμών και αξιολογήσεων. Μεμονωμένοι άνθρωποι και λαοί ολόκληροι ταξινομήθηκαν και διαχωρίστηκαν σε δικαιούχους και «αόρατους», νοικοκύρηδες και ακαμάτηδες, περιούσιους και απόκληρους, ασφαλείς και επίφοβους... Ταυτόχρονα ανέδειξαν την οικονομία σε υπέρτερη αξία -πιο σημαντική και από την ανθρώπινη ζωή- και ποινικοποίησαν τη διαφωνία. Αλήθεια πόσο απέχουν οι θεωρίες περί... Ακροαριστεράς του Τραμπ από τη λογοκρισία α λα ελληνικά;

Σήμερα θα πρέπει να είναι κανείς τυφλός για να μη βλέπει ότι η πανδημία με τους διαχωρισμούς που έφερε και τον αυταρχισμό που τους ακολουθεί μπορεί να καταλήξει σε απόλυτη δοκιμασία της δημοκρατίας. Πλέον το ζητούμενο δεν είναι το εμβόλιο και η θεραπεία, αλλά πόση δημοκρατία θα έχει απομείνει όταν ο κορονοϊός και η πανδημία μετατραπούν σε Ιστορία.

* δημοσιογράφος, συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Στόχος μας η Δημοκρατία
Όλο αυτό το διάστημα ακούμε καλοντυμένες κύριες και κύριους από τα πάνελ των καναλιών, να μας προειδοποιούν να καθίσουμε φρόνημα στο σπιτάκι μας. Και η Δημοκρατία; Θα αναρωτηθεί εύστοχα κάποιος; Τι γίνεται με...
Στόχος μας η Δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οταν η εμπιστοσύνη χάνεται
Σήμερα η «πίστη» έχει χαθεί παρασύροντας την «εμπιστοσύνη», η οποία θεσμικά είναι προαπαιτούμενο για την επιβίωση της Δημοκρατίας. Α-λαζονεία; Α-διαφορία; Α-νεπάρκεια. Σε κάθε περίπτωση, το Α είναι......
Οταν η εμπιστοσύνη χάνεται
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τράπεζες και επιχειρήσεις
Οι τράπεζες από την αρχή της πανδημίας διοχέτευσαν χρήματα μόνο σε περίπου 20.000 (!) επιχειρήσεις, είτε αυτοτελώς είτε με συμμετοχή τους στα προγράμματα της κυβέρνησης!
Τράπεζες και επιχειρήσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Kερδοληψία
Η πρώτη λέξη που έρχεται στον νου είναι η «ιδεοληψία». Αναφέρομαι στην εμμονή της κυβέρνησης να λύσει όλα τα συγκοινωνιακά και νοσοκομειακά προβλήματα μέσω της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας» και της ατομικής ευθύνης.
Kερδοληψία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανδημία και ΤΙΝΑ
Η Covid-19 επέβαλλε την επιστροφή στον κρατικό παρεμβατισμό και στη δημοσιονομική χαλάρωση ως αναγκαίο κακό, που θα πρέπει να τερματιστεί όταν την επόμενη μέρα της πανδημίας επιστρέψουμε στην κανονικότητα.
Πανδημία και ΤΙΝΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανύπαρκτο κράτος μεσούσης της πανδημίας
Ο αντίκτυπος του ιού για τη χώρα μας έγινε ακόμα πιο έντονος, κάτι που αντικατοπτρίζεται και στην ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ για ύφεση 15,2% το δεύτερο τρίμηνο του 2020.
Ανύπαρκτο κράτος μεσούσης της πανδημίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας