Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Χωρικός σχεδιασμός ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Χωρικός σχεδιασμός ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης

  • A-
  • A+
Οι επενδυτές χρειάζονται ρυθμισμένους χώρους για τις εγκαταστάσεις τους, ταχύτητα και ασφάλεια δικαίου, καθαρό τοπίο, κυριολεκτικά και μεταφορικά, αλλά και οι πολίτες θέλουν ατομικές ιδιοκτησίες με αξία και όχι αδρανείς περιουσίες που υποβαθμίζονται χρόνο με τον χρόνο στην γκρίζα ζώνη της «ημινομιμότητας».

Ποια είναι τα δύο σημαντικότερα διαρθρωτικά -και διαχρονικά- εμπόδια για την προσέλκυση σημαντικών επενδύσεων στη χώρα μας; Ολες οι διεθνείς και εγχώριες καταγραφές συγκλίνουν στην αταξία του χώρου, την έλλειψη δηλαδή ξεκάθαρων και σταθερών κανόνων χρήσεων γης, και στην αργή απονομή δικαιοσύνης.

Αρκεί μια ματιά στις επιδόσεις της Ελλάδας σε δείκτες που αποτελούν τη Βίβλο των επενδυτών: η χώρα μας έρχεται 86η στον δείκτη Doing Business της Παγκόσμιας Τράπεζας ως προς τη λήψη οικοδομικής άδειας και στην 138η θέση στον κρίσιμο υποδείκτη Quality of land administration. Κι όλα αυτά ενώ στο Justice Scoreboard της Ε.Ε. καταγράφεται ότι μια διοικητική ή αστική διαφορά εξακολουθεί να απαιτεί από 1 έως 3 χρόνια για να τελεσιδικήσει. Ταυτόχρονα, παρότι έχουμε χαρακτηρίσει χώρο Νatura σχεδόν το ⅓ της επικράτειας, είμαστε δεύτεροι σε παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στην Ε.Ε.

Καταφέραμε, δηλαδή, να έχουμε υπερ-ρύθμιση, χωρίς να υπάρχει απολύτως σαφές τοπίο ως προς τις χρήσεις γης, χωρίς να προστατεύουμε επί της ουσίας το περιβάλλον και δίχως να παρέχουμε γρήγορη απονομή δικαίου όταν προκύπτουν διαφορές με το κράτος ή με ιδιώτες.

Ο χωρικός σχεδιασμός, αντί να γίνει εργαλείο υγιών επενδύσεων, δυναμικής απασχόλησης, μείωσης των ανισοτήτων, προστασίας του περιβάλλοντος και κοινωνικής συνοχής -υποκύπτοντας στον πειρασμό πελατειακών διευθετήσεων-, μετατράπηκε τελικά σε τροχοπέδη για τη δημιουργία πλούτου υπέρ των πολλών.

Παραφράζοντας τον σπουδαίο χωροτάκτη-πολεοδόμο Κωνσταντίνο Δοξιάδη, οι κυβερνήσεις, ανεξαρτήτως ιδεολογικού προσήμου, επέμειναν κοντόφθαλμα να «χτίζουν για το παρόν αλλά να μη σχεδιάζουν για το μέλλον».

Οι επενδυτές, όμως, χρειάζονται ρυθμισμένους χώρους για τις εγκαταστάσεις τους, ταχύτητα και ασφάλεια δικαίου, καθαρό τοπίο, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Αλλά και οι πολίτες θέλουν ατομικές ιδιοκτησίες με αξία και όχι αδρανείς περιουσίες που υποβαθμίζονται χρόνο με τον χρόνο στην γκρίζα ζώνη της «ημινομιμότητας».

Το πρόσφατο νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση διέπεται από τρεις βασικές αρχές: είναι φιλοαναπτυξιακό, φιλοπεριβαλλοντικό και προσδίδει αξία στην ατομική ιδιοκτησία.

Απλουστεύει δραστικά τη χαοτική χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία - αυτόν τον γραφειοκρατικό Λεβιάθαν, έργο της διαχρονικά στρεβλής πολιτικής ρύθμισης του χώρου στην Ελλάδα που σπανίως υπηρέτησε τις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας και της ευρύτερης κοινωνίας.

Το νέο νομοσχέδιο ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των καιρών και της χώρας. Μερικά παραδείγματα: εφεξής, τα πολεοδομικά σχέδια θα ολοκληρώνονται σε 2,5 χρόνια αντί για 10-12 χρόνια που χρειάζεται σήμερα. Απλοποιείται και μειώνεται ο αριθμός των γενικών χρήσεων γης του πολεοδομικού σχεδιασμού από 14 σε 5, εισάγεται μηχανισμός γρήγορης τροποποίησης των ήδη ισχυουσών χρήσεων, χωρίς χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες, όταν τέτοιες χρήσεις πρέπει να προσαρμοστούν στις όλο και πιο γρήγορα μεταβαλλόμενες συνθήκες και ανάγκες της σημερινής πραγματικότητας.

Υιοθετούνται για πρώτη φορά μείωση των συντελεστών δόμησης, έως και 33% για την εκτός οργανωμένης δόμησης βιομηχανία, αύξηση αρτιοτήτων αλλά και κίνητρα για την προσέλκυση επενδύσεων εντός επιχειρηματικών πάρκων. Μπαίνει φρένο στην οικοδομική δραστηριότητα κορεσμένων περιοχών, όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη, με αναστολή οικοδομικών αδειών μέχρι να εγκριθούν τα πολεοδομικά σχέδια των νησιών, ώστε να αποτραπεί ο περαιτέρω κορεσμός. Ταυτόχρονα, ενθαρρύνεται παντού η ανταγωνιστικότητα του τουρισμού μέσω της υποστήριξης καταλυμάτων καλύτερης ποιότητας.

Ενεργοποιείται η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης, που χρησιμοποιείται ευρύτατα σε όλο τον κόσμο. Ετσι δίνεται η οικονομική δυνατότητα στους ιδιοκτήτες διατηρητέων να συντηρούν τα κτίριά τους και στους δήμους να αποκτούν κοινόχρηστους χώρους χωρίς απαλλοτριώσεις (που συχνά δεν γίνονται, καταλήγοντας μόνο σε δέσμευση για πολλά χρόνια ιδιωτικών οικοπέδων).

Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα στους πολίτες που έχουν ανενεργούς τίτλους μεταφοράς συντελεστή, από παλαιότερες εφαρμογές του θεσμού αυτού που ακυρώθηκαν εκ των υστέρων, να τους αξιοποιήσουν. Καινοτομία του νέου νομοσχεδίου είναι ο καθορισμός Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή σε περιοχές που έχουν επαρκή φέρουσα ικανότητα για να τον υποδεχτούν (σε λιγότερο από έναν χρόνο θα έχουν εγκριθεί σε κατάλληλες περιοχές σε τουλάχιστον 50 πόλεις) και η Ψηφιακή Τράπεζα Γης, μια ηλεκτρονική πλατφόρμα όπου όλη η διαδικασία θα λειτουργεί με διαφάνεια, χωρίς προσωπικές συναλλαγές και θα λειτουργεί επιχειρησιακά από το ΤΕΕ.

Πολύ σημαντική ρύθμιση με κοινωνικό πρόσημο συνιστά η απλοποίηση και ο εκσυγχρονισμός του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού για την απρόσκοπτη και αυτόνομη πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία με προτεραιότητα στα δημόσια κτίρια με μεγάλη προσέλευση κοινού. Μεγάλη αλλαγή αποτελεί και η δυνατότητα ταχείας αναθεώρησης Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων που αφορούν σημαντικούς παραγωγικούς τομείς, όπως η βιομηχανία, οι ΑΠΕ και οι υδατοκαλλιέργειες, που είτε είναι πλέον παρωχημένα είτε δεν υπάρχουν καν.

Μετά την πανδημία που χτύπησε ακόμη και τις πιο ακμάζουσες οικονομίες, η κούρσα για την προσέλκυση επενδύσεων απέκτησε πολλούς ανταγωνιστές και πρέπει να τρέξουμε γρηγορότερα αξιοποιώντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας και θεραπεύοντας αποτελεσματικά αποτρεπτικές παθογένειες.

Επιπλέον οργανώνοντας σωστά τον χώρο -εντός και εκτός πόλεων- προσφέρουμε ένα καλύτερο και ασφαλέστερο περιβάλλον για μας τους ίδιους και τις επόμενες γενιές, δημιουργώντας ένα δυναμικό πεδίο ανάπτυξης ευκαιριών για οικονομική ευημερία και προκοπή. Η ολοκλήρωση της μείζονος αυτής μεταρρυθμιστικής παρέμβασης της κυβέρνησης στρέφει πλέον το βλέμμα στο έτερο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί, την επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, για την οποία θα επανέλθουμε με νεότερο σημείωμα.

* Yφυπουργός στον πρωθυπουργό για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναξιοπιστία, το τίμημα των υπερβολικών προσδοκιών της κυβέρνησης
Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το δ' τρίμηνο 2019 ήταν σε τρέχουσες τιμές μηδενική και σε σταθερές τιμές καχεκτική (0% και 1%, αντίστοιχα, η ετήσια αύξηση του ΑΕΠ).
Αναξιοπιστία, το τίμημα των υπερβολικών προσδοκιών της κυβέρνησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια πορεία που οδηγεί στα βράχια
Το έργο το έχουμε ξαναδεί: χαμηλά επιτόκια, υπερδανεισμός, αβεβαιότητα λόγω ενός ασταθούς οικονομικού περιβάλλοντος, τράπεζες που κινούνται στην κόψη του ξυραφιού.
Μια πορεία που οδηγεί στα βράχια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κολυμπώντας κόντρα στο ρεύμα
Το να επιζητείς να αυξήσεις τις επενδύσεις ως θεραπεία στην ασθενική ανάπτυξη της οικονομίας σημαίνει την επανάληψη των εσφαλμένων επιλογών του παρελθόντος.
Κολυμπώντας κόντρα στο ρεύμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «κανονικότητα» της φτώχειας
Στο όνομα της «ανάπτυξης» και των «επενδύσεων», πετάνε κάποια «ψίχουλα» στους φτωχούς και «χαρίζουν» φούρνους στους πλούσιους. Αποτέλεσμα; Η φτώχεια να παραμένει και να περιμένει τις κατάλληλες συνθήκες για να...
Η «κανονικότητα» της φτώχειας
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Επενδύω στην Ελλάδα»: πολλή φασαρία για μικρά και λάθος αποτελέσματα
Στο παρόν σημείωμα θα περιοριστώ σε μια κριτική ανάγνωση του νομοσχεδίου «Επενδύω στην Ελλάδα» ως προς τις τροποποιήσεις που εισάγει στη νομοθεσία για τις στρατηγικές επενδύσεις και στον αναπτυξιακό νόμο.
«Επενδύω στην Ελλάδα»: πολλή φασαρία για μικρά και λάθος αποτελέσματα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μαθήματα από τη χρεοκοπία της Thomas Cook
Κολοσσοί σαν την Thomas Cook με τις ευλογίες των κυβερνήσεων έγιναν... απαραίτητοι. Τις τελευταίες δεκαετίες, η εξάρτηση του ελληνικού τουρισμού από τις πολυεθνικές του τουρισμού γιγαντώθηκε και η τύχη του...
Μαθήματα από τη χρεοκοπία της Thomas Cook

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας