Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Λίβανος σε έκρηξη
AP Photo/Thibault Camus, Pool
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Λίβανος σε έκρηξη

  • A-
  • A+

Οι εκρήξεις που συγκλόνισαν τη Βηρυτό στις 4 Αυγούστου επανέφεραν με δραματικό –για μία ακόμα φορά– τρόπο τον Λίβανο στο διεθνές προσκήνιο: δεκάδες οι νεκροί, χιλιάδες οι τραυματίες, άνθρωποι παγιδευμένοι σε ερείπια κτιρίων, ανυπολόγιστες υλικές καταστροφές, ανεξακρίβωτες οι αιτίες της καταστροφής. Μέχρι στιγμής η επίσημη εκδοχή είναι ότι πρόκειται για ανάφλεξη σε αποθήκη πυρομαχικών, που πυροδότησε έκρηξη σε παρακείμενη αποθήκη εύφλεκτων υλών. Η έκκληση του Λιβανέζου πρωθυπουργού στη διεθνή κοινότητα για βοήθεια φαίνεται να βρίσκει ανταπόκριση, κυρίως από ευρωπαϊκές χώρες αλλά μόνο σε ανθρωπιστικό επίπεδο, ενώ εντύπωση προκαλεί η φειδωλή προσφορά βοήθειας του αραβικού κόσμου, κυρίως των πετρομοναρχιών.

Ομως ο Λίβανος, η πολύπαθη χώρα του Κέδρου, χρειάζεται πολύ περισσότερα από την ιατροφαρμακευτική βοήθεια, τα νοσοκομεία εκστρατείας, τις ομάδες ξένων γιατρών και διασωστών, που δήλωσαν ότι θα αποστείλουν –ή απέστειλαν ήδη– ορισμένες χώρες, για να αντιμετωπίσει τη βιβλική καταστροφή με την οποία βρίσκεται αντιμέτωπος. Μια καταστροφή που έρχεται να προστεθεί στη βαθύτατη πολιτική και οικονομική κρίση που μαστίζει τη χώρα.

Η νέα πολλαπλή κρίση στον Λίβανο άρχισε τον Οκτώβριο του 2019, με μια ασήμαντη εκ πρώτης όψεως αφορμή, δηλαδή την επιβολή φορολογίας σε εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας. Αυτό προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις σε όλες τις μεγάλες πόλεις, που σύντομα άλλαξαν χαρακτήρα: πλέον δεν επρόκειτο για την έκφραση της λαϊκής δυσαρέσκειας εναντίον της συγκεκριμένης κυβέρνησης αλλά για την έκφραση της αγανάκτησης της νέας γενιάς για το ίδιο το πολιτικό σύστημα του Λιβάνου, δηλαδή τον κοινοτισμό.

Ο κοινοτισμός, που στηρίζει την κατανομή των εξουσιών στην πληθυσμιακή βαρύτητα των τριών μεγάλων θρησκευτικών κοινοτήτων της χώρας, τους χριστιανούς Μαρωνίτες, τους σουνίτες και τους σιίτες, περιλαμβανόταν ως μια μεταβατική διευθέτηση στο Εθνικό Σύμφωνο του 1943. Ωστόσο, παρά τον μεταβατικό του χαρακτήρα και παρά το γεγονός ότι οι πληθυσμιακές ισορροπίες έχουν ανατραπεί υπέρ των σιιτών, ο κοινοτισμός διατηρήθηκε μέχρι σήμερα. Το γεγονός αυτό είχε αποτέλεσμα το μπλοκάρισμα του πολιτικού συστήματος της χώρας, καθώς οι κυμαινόμενες συμμαχίες μεταξύ κοινοτήτων –ή τμημάτων τους– οδηγούν το κράτος σε παραλυσία, ευνοούν τον νεποτισμό και τη διαφθορά και ενισχύουν την κοινοτική ταυτότητα εις βάρος της εθνικής.

Ετσι, το πολιτικό σύστημα διαιωνίζεται, οι παθογένειές του διευρύνονται και πολλαπλασιάζονται, η δυσπιστία –αν όχι η ανοιχτή εχθρότητα– μεταξύ κοινοτήτων μεγαλώνει, πράγμα που ωθεί τις τρεις μεγάλες κοινότητες σε αναζήτηση εξωτερικών συμμάχων. Οι Μαρωνίτες είναι πρόθυμοι να συνδιαλλαγούν με τη Δύση και το Ισραήλ για να αντιμετωπίσουν τους μουσουλμάνους και κυρίως τους σιίτες. Οι σιίτες, η πλέον αδύναμη οικονομικά κοινότητα, ριζοσπαστικοποιήθηκαν με καταλύτη την παρουσία των Παλαιστίνιων φενταγίν στις περιοχές τους, δηλαδή στον νότιο Λίβανο. Η ισραηλινή εισβολή στον Λίβανο το 1982 με σκοπό την εκδίωξη των Παλαιστίνιων μαχητών οδήγησε στη δημιουργία της Χεζμπολάχ, πηγή έμπνευσης και στήριξης της οποίας ήταν η ιρανική επανάσταση. Οσο για τους σουνίτες, μετά το τέλος της συριακής επικυριαρχίας –που επήλθε με τη δολοφονία του σουνίτη πρώην πρωθυπουργού του Λιβάνου Ραφίκ Χαρίρι το 2005– στράφηκαν προς τη Σαουδική Αραβία, η οποία στην πραγματικότητα ήλεγχε την αναιμική οικονομία του Λιβάνου, που συνέχιζε να λειτουργεί χάρη στη σαουδαραβική βοήθεια.

Αυτός ο άτυπος διακανονισμός λειτουργούσε ικανοποιητικά για τις πολιτικές ελίτ της χώρας, όχι όμως και για την ίδια τη χώρα, που βουλιάζει από την ανεργία, το εξωτερικό χρέος αλλά και το ένα εκατομμύριο Σύρους πρόσφυγες που συνέρρευσαν σε μια χώρα ο πληθυσμός της οποίας δεν ξεπερνά τα τέσσερα εκατομμύρια.

Η μεσανατολική πολιτική Τραμπ έδωσε το έναυσμα στη Σαουδική Αραβία να αντιμετωπίσει σε λιβανέζικο έδαφος αυτό που η ίδια αλλά και το Ισραήλ και οι ΗΠΑ θεωρούν ζωτική απειλή, δηλαδή το Ιράν, αφού αντιλαμβάνονται τη Χεζμπολάχ ως τοπικό παράρτημα του ιρανικού καθεστώτος. Ετσι, το Ριάντ διέκοψε τη χρηματοδότηση του Λιβάνου, οδηγώντας τη χώρα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, που αναμφίβολα θα επιταχυνθεί μετά τις καταστροφές της 4ης Αυγούστου.

Με αυτά τα δεδομένα, ο Λίβανος δεν έχει να περιμένει βοήθεια από πουθενά και πάντως όχι από τα υπόλοιπα αραβικά κράτη, των οποίων γίνεται έρμαιο και πάλι. Ισως όμως αυτές οι πολλαπλές κρίσεις να είναι μια μοναδική ευκαιρία να γίνουν οι απαραίτητες πολιτικο-κοινωνικές ανατροπές που τόσο έχει ανάγκη η χώρα του Κέδρου: να σπάσει το απόστημα του κοινοτισμού. Αυτό άλλωστε ήταν μια βασική απαίτηση των διαδηλωτών: «Είσαι Μαρωνίτης; Είσαι σουνίτης; Είσαι σιίτης;», ρωτούσαν από τα μεγάφωνα οι διοργανωτές των διαδηλώσεων. «Οχι. Είμαι Λιβανέζος», απαντούσαν οι διαδηλωτές.

*αναπληρώτρια καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος φονικού
Αντί για σάκος του μποξ, αυτή η χώρα θα έπρεπε να είναι πρότυπο για όλους μας. Ναι, ο Λίβανος θα έπρεπε να διδάσκεται στα σχολεία σε όλον τον κόσμο.
Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος φονικού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ηλεία θυμάται και απαιτεί
Στις 24 Αυγούστου, πριν από δεκατρία χρόνια, ο νομός Ηλείας έζησε μια μεγάλη τραγωδία που είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο και τον κόσμο. Επρόκειτο για έναν «πύρινο» πόλεμο, με αφετηρία χωριά της Ζαχάρως.
Η Ηλεία θυμάται και απαιτεί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γαλλική επαναφορά
Σήμερα, αρχές Σεπτεμβρίου του 2020, η Γαλλία δηλώνει παρούσα σε όλα τα μέτωπα και τις εστίες έντασης της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.
Γαλλική επαναφορά
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Πάνω από 8 δισ. δολάρια οι απώλειες από την έκρηξη στο Λίβανο
Οι ανάγκες ανοικοδόμησης αλλά και οι οικονομικές απώλειες λόγω της μείωσης της παραγωγής έχουν οδηγήσει τη χώρα σε έλλειμμα δισεκατομμυρίων, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα.
Πάνω από 8 δισ. δολάρια οι απώλειες από την έκρηξη στο Λίβανο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περιβαλλοντική καταστροφή: αιτίες και διέξοδος
Οι ηθικοί αυτουργοί ενός διαρκούς πολιτικού εγκλήματος επιδιώκουν να πείσουν τα λαϊκά στρώματα ότι «ξυπνούν και κοιμούνται» με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος.
Περιβαλλοντική καταστροφή: αιτίες και διέξοδος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιμέλεια καταστροφής
Ο ποιητής μας «εγκατέλειψε» προχθές, αλλά έχει φροντίσει να μας προειδοποιήσει έγκαιρα στους δυο πρώτους στίχους του προαναφερθέντος ποιήματος: «Εγκαταλείπω την ποίηση δε θα πει προδοσία / δε θα πει ανοίγω ένα...
Επιμέλεια καταστροφής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας