Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αλλάζει κάτι στην Eυρώπη; Ο κορονοϊός, το Πράσινο Κύμα και τα νέα γερμανικά συμφέροντα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αλλάζει κάτι στην Eυρώπη; Ο κορονοϊός, το Πράσινο Κύμα και τα νέα γερμανικά συμφέροντα

  • A-
  • A+

Η αρχική εξαγγελία για το Ταμείο Ανάκαμψης είχε χαιρετιστεί από τους περισσότερους στην Ελλάδα ως «ευχάριστη έκπληξη». Ευχάριστη ήταν σίγουρα, έστω και με μόλις το 1/3 των κονδυλίων που ζητούσε το Ευρωκοινοβούλιο, έστω κι αν συρρικνώθηκε ακόμη δραστικότερα από τους αρχηγούς των κυβερνήσεων. Ηταν όμως πραγματική έκπληξη;

Στην Ελλάδα, η εικόνα για τη στάση του Βερολίνου και των Βρυξελλών απέναντι στον ευρωπαϊκό Νότο έρχεται από τις αρχές του 2010: το εξώφυλλο του «Focus» με την άσεμνη χειρονομία της Αφροδίτης της Μήλου, τις λαϊκιστικές δηλώσεις της Α. Μέρκελ για τους Νοτιοευρωπαίους που δήθεν «δουλεύουν λιγότερο», το σχέδιο του Β. Σόιμπλε για Grexit.

Η τότε πολιτική της Γερμανίας υπηρετούσε με συνέπεια (και) τους εξαγωγικούς στόχους της οικονομίας της. Κανονικά οι υπέρμετρες εξαγωγές μιας χώρας οδηγούν σε ραγδαία ανατίμηση του εθνικού νομίσματος, που με τη σειρά της θα φρενάρει τις εξαγωγές, εκτός αν επανεπενδύει μαζικά στις χώρες-πελάτες της. Θωρακισμένες από τέτοιες παρενέργειες χάρη στο ευρώ, οι μεγάλες επιχειρήσεις της Γερμανίας συγκέντρωναν το σύνολο σχεδόν των διεθνών επενδύσεών τους μακριά από την Ευρώπη, κυρίως στις ΗΠΑ και στις χώρες που αναφέρονταν τότε ως BRICS: Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική. Ο ευρωπαϊκός Νότος, που πλήρωνε το τίμημα των εμπορικών ελλειμμάτων και της αποεπένδυσης, αντιπροσώπευε για τον Βορρά μια αγορά περιορισμένης σημασίας, που εύκολα μπορούσε να θεωρηθεί δημοσιονομικά επικίνδυνη και να θυσιαστεί.

Στις αντιλήψεις αυτές, οι Πράσινοι αντέταξαν την πιο ολοκληρωμένη αντιπολίτευση. Εξαρχής κριτικοί απέναντι σε μια παγκοσμιοποίηση που απαιτεί τεράστιες καταναλώσεις ενέργειας για να φέρνει τα πάντα από την άλλη άκρη της Γης, παρουσίασαν το 2008-12 μια σειρά καίριες αντιπροτάσεις κάτω από την ομπρέλα του Green New Deal: τόνωση εσωτερικής ζήτησης στον ευρωπαϊκό Βορρά με αυξήσεις μισθών και μειώσεις ΦΠΑ, ευρωομόλογα για δανεισμό του ευρωπαϊκού Νότου, φορολογία του πλούτου και καταστολή φορολογικών παραδείσων, Σύμφωνο Βιώσιμης Ευημερίας για μεταρρύθμιση της ευρωζώνης ως εναλλακτική για τη βίαιη λιτότητα στον Νότο, αλληλεγγύη σε υψηλούς τόνους για τις χώρες-μαύρα πρόβατα.

Οι παρεμβάσεις αυτές διεύρυναν το κοινωνικό ακροατήριο των Πρασίνων, καθώς οι σοσιαλιστές έμπαιναν σε πορεία παρακμής. Συνδικάτα και κόσμος της εργασίας εμφανίζονταν για πρώτη φορά ανοικτοί στις πράσινες προτάσεις. Ενδιαφέρουσα ήταν και η απήχησή τους στους χώρους του Mittelstand, των μικρομεσαίων τεχνολογικών εξαγωγικών βιομηχανιών της Γερμανίας, όπου οι εκλογικές επιδόσεις των Πρασίνων ήταν υπερδιπλάσιες από τα εθνικά τους ποσοστά στη Γερμανία. Οι ανοδικές δημοσκοπήσεις του 2011-12 δεν μπόρεσαν να εκφραστούν στις κάλπες του 2012, ούτε στη Γερμανία και τη Γαλλία, ούτε στην Ελλάδα. Εβαλαν όμως τις βάσεις για το Πράσινο Κύμα των ευρωεκλογών του 2019, όπου οι Πράσινοι επιλέχθηκαν ως η αποτελεσματικότερη απάντηση στην άνοδο της Ακροδεξιάς.

Ο κορονοϊός ήταν ένα καθοριστικό τεστ πραγματικότητας για την παγκοσμιοποίηση. Ανέδειξε πόσο εύθραυστες είναι οι οικονομίες που στηρίζονται σε αλυσίδες εφοδιασμού από την άλλη άκρη του κόσμου, αλλά και τον ζωτικό χαρακτήρα των δημόσιων αγαθών: οι εκτεταμένες περικοπές στη δημόσια περίθαλψη φαίνεται ότι κόστισαν δεκάδες χιλιάδες ζωές σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Στο μεταξύ, η κριτική των Πρασίνων για την εξαγωγική φρενίτιδα δικαιώνεται και από τις υπόλοιπες εξελίξεις: οι κανόνες του διεθνούς εμπορίου ευνοούν τελικά την… Κίνα, οι χώρες BRICS βρίσκονται στα χέρια αυταρχικών ή ημιαυταρχικών κυβερνήσεων με ανάλογες πολιτικές και στο διεθνές εμπόριο, η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κίνας φέρνει ήδη τις εξαγωγές της Γερμανίας σε θέση ομηρίας απέναντι και στους δύο. Την ίδια στιγμή η κλιματική αλλαγή δείχνει όλο και περισσότερο τα δόντια της, απαιτώντας σαρωτικές και επείγουσες αλλαγές – και ανάλογες επενδύσεις.

Στις συνθήκες αυτές, η προώθηση του Ταμείου Ανάκαμψης ήταν απόλυτα λογική, έστω και με αντιδράσεις από αρκετούς Βόρειους: ο ευρωπαϊκός Νότος αποτελεί πια απαραίτητο δίχτυ ασφαλείας για τις εξαγωγές της Γερμανίας, που κινδυνεύουν να χάσουν μεγάλο μέρος των διηπειρωτικών αγορών τους, ενώ το ευρωπαϊκό Green Deal αποτελεί ίσως την καλύτερη ευκαιρία της οικονομίας της Γερμανίας και της Ευρώπης συνολικά για νέα προϊόντα, όπως ηλεκτροκίνητα Ι.Χ.

Την τάση αυτή ενισχύουν και οι σχεδιασμοί για τις γερμανικές εκλογές του 2021, όπου αναμένεται υποχώρηση των Χριστιανοδημοκρατών-CDU και αδυναμία τους να σχηματίσουν πλειοψηφία, είτε με τους Σοσιαλδημοκράτες-SPD είτε με τους Φιλελεύθερους-FDP. Η άνοδος των Πρασίνων σε επίπεδα ανάλογα με του CDU και η πιθανότητα αναγκαστικής κυβερνητικής συνεργασίας υποχρεώνει από τώρα την Α. Μέρκελ σε ανάλογα ανοίγματα.

Θα μπορέσει η Ελλάδα να ακολουθήσει και να αξιοποιήσει τις νέες ευρωπαϊκές εξελίξεις; Σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από το αν θα φτάσει και εδώ το Πράσινο Κύμα, επηρεάζοντας τον δημόσιο διάλογο και αλλάζοντας τα δεδομένα για το πολιτικό κόστος. Η πρόσφατη ίδρυση των Πρασίνων φιλοδοξεί να συμβάλει καθοριστικά (και) σε αυτό.

*υποψ. διδάκτορας Νομικής ΑΠΘ, συν-εκπρόσωπος των Πρασίνων
**μέλος του Συμβουλίου των Πρασίνων

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ασφαλιστικά μέτρα
Η Μπούντεσμπανκ σε μια πολιτική παρέμβαση ζητά ασφαλιστικά μέτρα ώστε το Σύμφωνο Ανάκαμψης να παραμείνει παρένθεση ειδικού σκοπού.
Ασφαλιστικά μέτρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πενιχρός απολογισμός
Η γερμανική προεδρία απ’ ό,τι μέχρι στιγμής διαφαίνεται θα κλείσει με πενιχρό απολογισμό σε σχέση με τις υψηλές προσδοκίες που είχε καλλιεργήσει το Βερολίνο.
Πενιχρός απολογισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στη σκιά της πανδημίας
Η πρόκληση είναι διπλή και ταυτόχρονη για τη Δύση, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. στη σκιά πλέον της βεβαιότητας ότι η πανδημία και οι επιπτώσεις της...
Στη σκιά της πανδημίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φοροελαφρύνσεις 11 δισ. στη Γερμανία
Σε φοροελαφρύνσεις μεγαλύτερες των 11 δισ. ευρώ προχωρά η γερμανική κυβέρνηση προκειμένου να βοηθήσει τους εργαζόμενους και να στηρίξει την οικονομία.
Φοροελαφρύνσεις 11 δισ. στη Γερμανία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι δισεκατομμυριούχοι κι εμείς
Εχουν όλοι απώλειες ή υπάρχουν κατηγορίες ανθρώπων που τρίβουν τα χέρια τους γιατί η οικονομική κρίση, που ξεκίνησε πριν από την πανδημία αλλά επιταχύνθηκε μετά, αυτούς τους ευνόησε;
Οι δισεκατομμυριούχοι κι εμείς
ΑΠΟΨΕΙΣ
O Ν. Μουζέλης και το σχέδιο Πισσαρίδη
Εξαρχής θα πρέπει να τονιστεί ότι ο θεωρητικο-πολιτικός διάλογος που διεξάγεται στη χώρα μας για το πώς θα διαχειριστούμε τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης είναι δημιουργικός και δεν εγκλωβίζεται σε στείρες...
O Ν. Μουζέλης και το σχέδιο Πισσαρίδη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας