Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αντιγόνη και Παύλος Φύσσας

Antigone in front of the dead Polynices - Nikiforos Lytras 1865

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αντιγόνη και Παύλος Φύσσας

  • A-
  • A+

Στην ίδια αυτή σελίδα διάβασα προ ημερών ένα πολύ ωραίο κείμενο σχολιασμού θεατρικής παράστασης: «Η Αντιγόνη στην Αμοργό», της Βαρβ. Παπαδοπούλου, 27/7/2020. Φαίνεται ότι η εμπειρία των θεατών θα ήταν ανεπανάληπτη: αμοργιανό περιβάλλον, ενθουσιασμός συντελεστών, ενδιαφέρουσες ιδέες. Ακόμη κι όσοι δεν έχουν γνωρίσει αρκετά το θέατρο, γνωρίζουν τη μοναδικότητά του: τέχνη εφήμερη, όπου ομάδες (θίασοι) παράγουν (έως και) αριστουργήματα.

Σχολιάζοντας εδώ δευτερογενώς το σχόλιο, θα σταθώ στις αναφερόμενες ταυτίσεις του Κρέοντα και της Αντιγόνης και στη φράση ότι «δεν αποτιμάται με τίποτε αυτή η σπορά ιδεών και αξιών...». Δεν αποτιμάται, αλλά συζητιέται, ακριβώς επειδή είναι επιδραστική.

Ο G. Steiner ανέφερε ότι έχουν (είχαν) μετρηθεί 10 000 μεταφράσεις και μιμήσεις της Αντιγόνης στους δύο τελευταίους αιώνες. Καταλαβαίνει κανείς πόσες εκδοχές έχουν αναπτυχθεί για τις ιδέες και τα σχετικά μηνύματα. Ταύτιση όμως του Κρέοντα, του εκπροσώπου της Δημοκρατίας, με τους ακροδεξιούς δολοφόνους της Χρυσής Αυγής; Και της Αντιγόνης, της ηρωίδας-συμβόλου των πατριαρχικών γενών, με τον αρνητή της πατριαρχίας Ζακ Κωστόπουλο και την Ελένη Τοπαλούδη;

Σημειώνω τηλεγραφικά λίγα πράγματα, για να σπείρω όχι βεβαιότητες αλλά αμφιβολίες.

* Η Αρχαία Δημοκρατία εισέφερε κάλλος και ελευθερίες που όσο απομένουν, ζωογονούν. Η διαχρονική ιστοριογραφία ασχολήθηκε πολύ με τα ελαττώματά της και λιγότερο με τα αγαθά της. Ακόμη και στις σχέσεις με τις γυναίκες και τους δούλους, όμως, είχε επιφέρει βελτιώσεις σε όσα ίσχυαν κατά την προκλασική κυριαρχία των πατριαρχικών γενών.

* Η Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν είχε «ξεμπερδέψει», αλλά βρισκόταν σε διαρκή διαπάλη εξουσίας και πολιτισμού με τα γένη (τα οποία συχνά συμμαχούσαν με Λάκωνες και άλλους).

* Η ακροδεξιά εμπνέεται από τις πατριαρχικές ιδέες του κοινού αίματος (αίμα, τιμή). Αυτές που οργανικά εξέφραζαν τα αριστοκρατικά γένη της αρχαιότητας, αντλώντας εξουσία και δύναμη από την πατρική τους καταγωγή.

* Για τα γένη η «διαιώνιση» του πατρικού αίματος ήταν πηγή ταυτότητας και εξουσίας. Γι’ αυτό αν δεν υπήρχε άντρας απόγονος, τις πατριαρχικές εξουσίες-λειτουργίες έπρεπε να αναλάβει και να ασκεί η μεγαλύτερη κόρη. Η «επίκληρος». Με τον όρο ότι θα παντρευόταν συγγενή εξ αρρενογονίας.

* Η άντληση εξουσίας από το πατριαρχικό παρελθόν είχε οδηγήσει τα γένη σε ιδιαίτερη ανάπτυξη των ταφικών εθίμων. Δεν ήταν μόνο η Αντιγόνη που εκπλήρωνε καθήκον: ας θυμηθούμε την Εκάβη, την Ανδρομάχη, την Πηνελόπη και άλλες.

Ολα αυτά δείχνουν πόσο θολωτική μπορεί να γίνει η συμβολική ταύτιση, αφενός του Κρέοντα της δημοκρατίας με ακροδεξιό χρυσαυγίτη δολοφόνο και αφετέρου της Αντιγόνης με θύματα της εξουσίας των ανδρικών γονιδίων όπως η Ελένη Τοπαλούδη. Καταλήγω λοιπόν προσωπικά και ιερόσυλα: Ακριβώς επειδή η πατριαρχία είναι απεχθής, από το σύμβολο Αντιγόνη προτιμώ τα σύμβολα Παύλος Φύσσας ή Ζακ Κωστόπουλος.

* ομ. καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το τέλος της κομματικής δημοκρατίας στη Γερμανία
Είναι κοινό μυστικό στην οικουμένη ότι η κοινοβουλευτική δημοκρατία δεν στέριωσε στη Γερμανία κατά τον εικοστό αιώνα. Αυτός ο ισχυρισμός δεν είναι έωλος, αλλά αντιθέτως εδράζεται σε εμπειρικά δεδομένα.
Το τέλος της κομματικής δημοκρατίας στη Γερμανία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μπολσονάρο: η συντηρητική ολιγαρχία ανακτά την εξουσία
Ενα από τα πιο κωμικοτραγικά στοιχεία της προεκλογικής εκστρατείας ήταν η διαρκής αναφορά του Μπολσονάρο στο ότι η Αριστερά θέλει να διδάξει στα παιδιά την ομοφυλοφιλία και να τα ενθαρρύνει να αλλάξουν φύλο....
Μπολσονάρο: η συντηρητική ολιγαρχία ανακτά την εξουσία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η θεσμική ανοχή ενθαρρύνει τη βία
Η επίθεση της Χρυσής Αυγής στον Αλ. Λάζαρη εντάσσεται σε ένα μεγάλο τόξο βίας. Χαρακτηριστικά θύματα ο Δ. Κουσουρής στην Ευελπίδων τον Ιούνιο 1998, ο Κ. Διαλυνάς στην Πανεπιστημιούπολη τον Οκτώβριο 2007 και,...
Η θεσμική ανοχή ενθαρρύνει τη βία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δημοκρατίας έγερσις
Κυρίες και κύριοι, η θεωρία των δύο άκρων είναι ανιστόρητη και αντιεπιστημονική. Ο φασισμός υπήρξε αντικομμουνιστικός, αντισοσιαλιστικός και αντιδημοκρατικός. Στην ιδεολογία του ενυπήρχε πάντοτε η βία και το...
Δημοκρατίας έγερσις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ματωμένη πορεία προς την ελευθερία και την αυτογνωσία
Η θανατηφόρα λιτότητα, που αντιμετωπίζει τον θάνατο ως «κραμπολάχανο» γενικής ελευθερίας, δημιούργησε το απάνθρωπο τέρας το οποίο τώρα ζούμε. Το τέρας της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού, του ρατσισμού,...
Ματωμένη πορεία προς την ελευθερία και την αυτογνωσία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί η Γαλλία;
Η συριακή κρίση θεωρείται από τα πιο φλέγοντα προβλήματα της εποχής μας και επιβάλλεται να δειχθεί περισσότερο ενδιαφέρον γι’ αυτήν από την Ε.Ε., προκειμένου να σταματήσει η αιματοχυσία που οδήγησε στον χαμό...
Γιατί η Γαλλία;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας