• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    34°C 30.2°C / 35.6°C
    0 BF
    31%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    33°C 30.5°C / 34.9°C
    2 BF
    33%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 26.0°C / 32.1°C
    2 BF
    46%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 29.7°C
    1 BF
    36%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    3 BF
    51%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.7°C / 34.3°C
    2 BF
    23%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.1°C / 28.4°C
    1 BF
    16%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.6°C / 31.8°C
    2 BF
    27%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.8°C / 31.6°C
    2 BF
    84%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.9°C / 31.9°C
    2 BF
    45%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    32°C 32.4°C / 32.8°C
    4 BF
    33%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    32°C 27.6°C / 32.3°C
    3 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.9°C / 33.9°C
    3 BF
    29%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.5°C / 28.9°C
    0 BF
    34%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    32°C 27.5°C / 31.7°C
    1 BF
    22%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    31°C 27.8°C / 33.8°C
    2 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    33°C 30.0°C / 35.9°C
    0 BF
    11%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.3°C / 29.3°C
    2 BF
    61%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    33°C 30.6°C / 35.0°C
    2 BF
    22%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 28.8°C
    2 BF
    30%
ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΟΥΚΑΚΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το λάθος της Ομόνοιας

  • A-
  • A+
Με τα σημερινά δεδομένα η Ομόνοια, ένας τόπος καίριας στρατηγικής σημασίας της πρωτεύουσας ως κορυφή του ιστορικού τριγώνου, απαιτεί γενναία και τολμηρή αντιμετώπιση.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η έντονη δραστηριότητα σημαντικών επεμβάσεων στον δημόσιο χώρο της Αθήνας που συντελείται εσχάτως δεν μπορεί να μας αφήνει απαθείς όσους τουλάχιστον έχουμε καταναλώσει σημαντικό χρόνο της επαγγελματικής μας δραστηριότητας εκπονώντας τέτοια θέματα. Ας αρχίσουμε όμως με ένα πλήρως τετελεσμένο πρόσφατα και αρκετά προβεβλημένο έργο: την Ομόνοια.

Δεν αποτελεί πρωτοτυπία η διατύπωση πως η αντιμετώπιση της διαχείρισης του δημόσιου χώρου αποτελεί μια πολυσύνθετη υπόθεση. Στην πολυσυνθετότητα αυτή δεν μπορούν να δίνονται μονοσήμαντες απαντήσεις, ως πράξεις, ως αιτιολόγηση πράξεων, αλλά και ως διατύπωση κριτικής.

Η αναφορά στην ιστορικότητα αποτελεί ένα ισχυρό στοιχείο που μπορεί να αποδώσει τόπους με ταυτότητα, ιδιαιτερότητα, μοναδικότητα. Η αφελής αναπαραγωγή μορφών ή αυτοτελών αντικειμένων βίαια συσχετιζόμενων με τη σύγχρονη πραγματικότητα διαστρεβλώνει την πραγματική αξία και σημασία τους και αποστερεί από κάθε δημιουργική εκσυγχρονιστική αναζήτηση.

Κάποτε, σε έναν αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για ένα πολυδύναμο κτίριο πολιτισμού στη Νέα Αλικαρνασσό Ηρακλείου, ο δήμαρχος απαίτησε το κτίριο να αναπαριστά το Μαυσωλείο, το ταφικό μνημείο της Αλικαρνασσού της κλασικής περιόδου! Δεν θα ισχυριστώ πως το ακραίο αυτό παράδειγμα, που δεν είναι μοναδικό, ταυτίζεται απόλυτα με την περίπτωση της Ομόνοιας, δεν είναι όμως τελείως άσχετο. Η αιτιολόγηση της εγκατάστασης του γιγάντιου σιντριβανιού από τον δήμαρχο και άλλους που προβάλλουν το έργο, είναι πως επανασυστήνει ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της πρόσφατης ιστορίας του τόπου.

Τι ήταν όμως το «ιστορικό» σιντριβάνι; Ο κυκλοφοριακός κόμβος, το roundabout της δεκαετίας του 1950, δημιουργούσε μια κυκλική απροσπέλαστη νησίδα. Η θέση αυτή σωστά απαιτούσε ένα δυνατό, επιβλητικό θεαματικό στοιχείο, αντιληπτό από τα απομακρυσμένα πεζοδρόμια της περιμέτρου, από τους με ταχύτητα διερχόμενους εποχούμενους. Το πολυγωνικό σιντριβάνι με τον λοξό πίδακα του γλύπτη Γιώργου Ζογγολόπουλου και του αρχιτέκτονα Κώστα Μπίτσιου εκπλήρωνε αυτήν την απαίτηση. Roundabout και σιντριβάνι αποτελούσαν ένα σύνολο αιτιολογημένο και ερμηνεύσιμο.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΟΥΚΑΚΗΣ

Η επιχείρηση επανάκτησης του δημόσιου χώρου από την κατακτητική και διαλυτική επικράτηση του αυτοκινήτου, που στην Αθήνα κατά την προετοιμασία ανάληψης των Ολυμπιακών Αγώνων εφαρμόστηκε ευρύτατα, περιέλαβε και την Ομόνοια. Η κατάργηση του roundabout, η απόκτηση επαφών έστω μερικών με τον αστικό ιστό παρείχε δυνατότητες επανασύστασης ενός ελκυστικού οικειοποιήσιμου αστικού συντελεστή. Η εφαρμογή του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, που τον κέρδισαν νέοι ταλαντούχοι αρχιτέκτονες, δεν ήταν πιστή αλλά δεν ήταν ο μόνος λόγος που δεν επιτεύχθηκε το ζητούμενο. Η απαξίωση της Ομόνοιας από τους Αθηναίους πολίτες ασφαλώς σχετίζεται και με το γεγονός πως κατακλύζεται από αλλοδαπούς μετανάστες. Η Ομόνοια πάντα τόπος συνάντησης μεταναστών ήταν, εσωτερικών παλαιότερα.

Η εγκατάσταση του υπερ-σιντριβανιού αγνόησε τα χαρακτηριστικά του τόπου, σχήμα, όρια, σχέσεις με το περιβάλλον. Ο τεράστιος κύκλος ως μονοσήμαντη αυτοαναφερόμενη οντότητα αδιαφορεί για τον περίγυρό του καθιστώντας τον ένα ασαφές, άμορφο υπόλοιπο ανεπίδεκτο οικειοποίησης. Αυτό μαρτυρά ο βασανιστικός και αμήχανος τρόπος που οι επισκέπτες προσπαθούν να κινηθούν, να σταθούν.

Το νερό, ακόμα και στην άνυδρη Αθήνα, αποτελεί ελκυστικό συντελεστή στη λειτουργία του υπαίθριου χώρου. Απαντά συνήθως ως διακοσμητικό στοιχείο, κρήνη ή σιντριβάνι. Υπάρχουν όμως πολλά παραδείγματα που το νερό βιώνεται ως παιχνίδι, ως μέσο άμεσης διαδραστικής σχέσης με τον κάτοικο. Τον εκτεταμένο χώρο της Ομόνοιας θα μπορούσε αντί να τον εξουδετερώνει, να τον οργανώνει, να τον σχηματοποιεί δημιουργώντας τόπους, ακόμα υλοποιώντας τα όριά του.

Η μορφοποίηση των ορίων θα έπρεπε να αποδίδει στον τόπο ταυτότητα, αισθητική ποιότητα, πολυσήμαντη λειτουργικότητα, που τις δεν δίδουν το κοινότοπο κάγκελο της βόρειας παρειάς, τα βαρελάκια της νότιας. Ο δημόσιος χώρος δεν είναι κοινό τεχνικό - τεχνολογικό έργο. Οφείλει να αποπνέει αισθητική ποιότητα, να διαμορφώνει δεκτικούς αυτής της ποιότητας πολίτες, εκτιμώμενο ως πολιτισμικό αγαθό, αποτέλεσμα πνευματικής διεργασίας και αγάπης. Αυτό θα ήταν άλλωστε η σημαντικότερη ουσιαστική αναφορά στην ιστορία του τόπου.

Το γλυπτό του Ζογγολόπουλου, από τους σημαντικότερους Ελληνες γλύπτες του 20ού αιώνα, με τη σημασία που έχει λόγω της ιδέας του και του επιβλητικού μεγέθους του σε ένα τέτοιο περιβάλλον, σε κεντρική θέση, θα πρωταγωνιστούσε αποδίδοντας αυτή την αναζητούμενη αισθητική ποιότητα και πνευματικότητα. Παρά την επιμελημένη εγκατάστασή του δεν παύει στην περιθωριακή θέση του να αποτελεί συμπλήρωμα, «φτωχό» ανταγωνιστή της τριτοκοσμικής αυτάρεσκης φαντασμαγορίας του υπερ-σιντριβανιού.

Με τα σημερινά δεδομένα η Ομόνοια, ένας τόπος καίριας στρατηγικής σημασίας της πρωτεύουσας ως κορυφή του ιστορικού τριγώνου, απαιτεί γενναία και τολμηρή αντιμετώπιση. Ενα τέτοιο εγχείρημα θα αποτελούσε η κατάργηση της διέλευσης αυτοκινήτων στο τμήμα από Πειραιώς έως Σταδίου. Τότε η Ομόνοια θα αποκτούσε άμεση συνέχεια με τον αστικό ιστό και ως ισχυρός πόλος της οδού Αθηνάς θα αποτελούσε εντατικό ενισχυτή του «Μεγάλου περιπάτου».

Η πεζοδρόμηση της Σταδίου, σύμφωνα με την πρόταση του αγαπημένου, αειθαλούς συναδέλφου Δημήτρη Κονταργύρη, θα ήταν πολύ ταιριαστή. Το εγχείρημα προϋποθέτει επίλυση δύσκολου κυκλοφοριακού προβλήματος, όχι πάντως ανέφικτης. Σήμερα που κυριαρχεί η αντίληψη της επανάκτησης τόπων της πόλης από τον πεζό πολίτη, οι κυκλοφοριακές μελέτες οφείλουν να εξυπηρετούν πρωτίστως τους στόχους αυτής της αντίληψης.

Επαινος και όχι ψόγος είναι για έναν δήμαρχο η υλοποίηση μεγαλόπνοων προγραμμάτων για την πόλη. Οι επεμβάσεις του «Μεγάλου περιπάτου», παρ’ όλα τα μεγάλα αισθητικά και λειτουργικά προβλήματα, την απωθητική τους παρουσία, την αχρείαστη και ακατανόητη σπατάλη, είναι ίσως προτιμότερες ως αναιρέσιμες, από τη μονιμότητα της «λάθος Ομόνοιας».

* Αρχιτέκτονας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Νέος «Μεγάλος Περίπατος» στον Λόφο Στρέφη
Πριν από λίγες ημέρες το δημοτικό συμβούλιο ανέθεσε την εκπόνηση μελέτης και την πραγματοποίηση μέρους των έργων ανάπλασης στον Λόφο του Στρέφη. Δυστυχώς, φαίνεται πως ο κ. δήμαρχος συνειδητά επιλέγει να μη...
Νέος «Μεγάλος Περίπατος» στον Λόφο Στρέφη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο μεγάλος περίπατος της αλαζονείας
Πρόσφατα στην Αθήνα επιχειρήθηκε μια μείζονος κλίμακας παρέμβαση από τον δήμαρχο Κώστα Μπακογιάννη. Οι καλές προθέσεις του έργου δεν αμφισβητήθηκαν, εξ ου και η στήριξη που είχε από τις άλλες δημοτικές...
Ο μεγάλος περίπατος της αλαζονείας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λέσβος: από τον Βενιζέλο στον Τσίπρα, επισκέψεις, συγκεντρώσεις και πλατείες
Με την άφιξη ενός πολιτικού αρχηγού, σε κάποια πόλη, αρχίζει η περιοδεία του. Υποδοχή στο λιμάνι ή στο αεροδρόμιο, συναντήσεις με ψηφοφόρους, μέλη, εκπροσώπους φορέων, καθορισμένα σημεία εκφώνησης λόγων....
Λέσβος: από τον Βενιζέλο στον Τσίπρα, επισκέψεις, συγκεντρώσεις και πλατείες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς σώθηκε η ελπίδα στο Δημοτικό Νοσοκομείο «Η ΕΛΠΙΣ»
Είναι όχι μόνο εύλογη αλλά και επιβεβλημένη η συνεργασία του Δήμου Αθηναίων, του προέδρου και του Δ.Σ. του ΕΛΠΙΣ και του υπουργού Υγείας για έναν νέο, σύγχρονο οργανισμό του νοσοκομείου, ο οποίος να καλύπτει...
Πώς σώθηκε η ελπίδα στο Δημοτικό Νοσοκομείο «Η ΕΛΠΙΣ»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τιεν Αν Μεν, Ιούνιος 1989
Στις 2 Ιουνίου η πλατεία Τιεν Αν Μεν ήταν γεμάτη με ένα άοπλο πλήθος και δύο ημέρες αργότερα ο Λαϊκός Στρατός, χρησιμοποιώντας αντλίες, πολυβόλα, κλομπ και δακρυγόνα, πυροβόλησε τους διαδηλωτές.
Τιεν Αν Μεν, Ιούνιος 1989
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαμαρτυρία για την προσπάθεια έξωσης του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανω Αμπελοκήπων από τον Δήμο Αθηναίων
Η αντίδραση των πολιτών για την παράδοση της αίθουσας του πάρκου ΚΑΠΑΨ στο δήμο Αθηναίων που αναιρεί το έργο τόσων ανθρώπων που πάλεψαν για τον πολιτιστικό χαρακτήρα των Αμπελοκήπων.
Διαμαρτυρία για την προσπάθεια έξωσης του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανω Αμπελοκήπων από τον Δήμο Αθηναίων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας