• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.1°C / 34.7°C
    3 BF
    33%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    32°C 28.5°C / 34.8°C
    2 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    31°C 29.0°C / 34.8°C
    2 BF
    34%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    31°C 30.9°C / 30.9°C
    2 BF
    25%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    47%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    34°C 27.9°C / 34.0°C
    1 BF
    34%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 30.1°C / 30.4°C
    0 BF
    25%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    34°C 34.1°C / 34.1°C
    2 BF
    16%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.1°C / 32.2°C
    2 BF
    49%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.9°C / 29.6°C
    1 BF
    48%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 28.8°C
    3 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 28.5°C / 28.5°C
    1 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    0 BF
    53%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    34°C 33.4°C / 33.9°C
    0 BF
    38%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 27.5°C / 33.8°C
    2 BF
    26%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 26.8°C
    4 BF
    50%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 31.5°C / 36.5°C
    1 BF
    25%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 26.3°C
    3 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    29°C 28.6°C / 34.4°C
    1 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 28.8°C / 28.8°C
    2 BF
    30%
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η δημοκρατική άσκηση των δικαιωμάτων (Μια δημοκρατική απάντηση)

  • A-
  • A+

Στο πλαίσιο της δημοκρατικής αρχής, ο δημοκρατικός τρόπος λήψης των αποφάσεων προϋποθέτει πλειοψηφίες και μειοψηφίες.

Οι πλειοψηφίες έχουν την αξίωση να καθορίζουν το περιεχόμενο των αποφάσεων, ενώ οι μειοψηφίες έχουν δικαιώματα ελεύθερης έκφρασης και ισότητας ευκαιριών, ώστε να καθίστανται, ανά πάσα στιγμή πλειοψηφίες.

Στο δημοκρατικό σύστημα, η λήψη των αποφάσεων είναι το αποτέλεσμα μιας ανοικτής και ελεύθερης διαβούλευσης, όπου διατυπώνονται πλειοψηφικές και μειοψηφικές απόψεις.

Βεβαίως, είναι προφανές ότι οι αποφάσεις είναι αποφάσεις της πλειοψηφίας. Μπορεί, όμως, μία δημοκρατικά διαμορφωμένη πλειοψηφία να λάβει κάθε είδους απόφαση στο δημοκρατικό σύστημα; Μπορεί η πλειοψηφία να αποφασίσει την κατάργηση ή τον περιορισμό συνταγματικά κατοχυρωμένων ατομικών, πολιτικών ή κοινωνικών δικαιωμάτων;

Ασφαλώς, όχι. Στη δημοκρατία οι πλειοψηφίες δεν αποφασίζουν και για την προστασία των δικαιωμάτων. Η προστασία των δικαιωμάτων δεν επαφίεται στη βούληση των εκάστοτε πλειοψηφιών, αλλά στη λογική των θεσμικών και δικαστικών εγγυήσεων, στις οποίες οι εκάστοτε πλειοψηφίες πρέπει να «υποτάσσονται».

Αν αυτό δεν συμβαίνει ή αν οι θεσμικές και δικαστικές εγγυήσεις δεν είναι επαρκείς, τότε ενεργοποιούνται οι εγγυήσεις της λαϊκής κυριαρχίας και της λαϊκής αντίστασης.

Στο πλαίσιο της δημοκρατικής αρχής, κυβερνά η πλειοψηφία, αλλά δεν κυβερνά αυθαίρετα, δεν μεταβάλλεται δηλαδή σε τυραννία της πλειοψηφίας. Κυβερνά υπό το «σύστημα» προστασίας μειοψηφιών, προσώπων και δικαιωμάτων. Υπό την έννοια αυτή, η δημοκρατική αρχή αποτυπώνει τις θεωρίες της δημοκρατίας, αλλά και την ουσία του νομικού - δημοκρατικού φιλελευθερισμού.

Η «δημοκρατική νομιμότητα» παράγει τεκμήριο, μαχητό όμως, κοινωνικής συναίνεσης για τις εξουσιαστικές πράξεις των οργάνων του πολιτικού συστήματος, δημιουργεί δηλαδή τη λεγόμενη «δημοκρατική και τυπική νομιμοποίηση». Δημοκρατική νομιμότητα και δημοκρατική τυπική νομιμοποίηση συναιρούνται απολύτως.

Παραμένει όμως πάντοτε το ερώτημα κατά πόσον οι εξουσιαστικές πράξεις των εκλεγμένων πολιτικών οργάνων, εκτός από την τεκμαιρόμενη συναίνεση, συναντούν και την πραγματική συναίνεση του κυρίαρχου λαού, κατά πόσον δηλαδή δημιουργείται και η δημοκρατική ουσιαστική νομιμοποίηση.

Σημειώνεται ότι κυρίαρχος λαός δεν είναι μόνο τα μέλη του εκλογικού σώματος, ούτε μόνο οι αυτόχθονες γηγενείς πολίτες. Είναι όλοι όσοι κατοικούν ή έστω διαμένουν προσωρινά στη συγκεκριμένη χώρα, επομένως και οι πρόσφυγες και οι μετανάστες και γενικά οι αλλοδαποί, ανεξαρτήτως των όποιων «αρμοδιοτήτων» απονέμει τελικά το Σύνταγμα και κατισχύουσας πάντοτε της θεμελιώδους αρχής της λαϊκής κυριαρχίας.

Η απάντηση στο ερώτημά αυτό προκύπτει από τη συνολική κοινωνικοπολιτική δυναμική και αξιολόγηση. Προκύπτει, δηλαδή, ως συνολική κοινωνιοκοπολιτική διεργασία κυρίως από τη διαρκή άσκηση των δικαιωμάτων ομαδικής δράσης (απεργία, συνέρχεσθαι κ.λπ.) εκ μέρους των πολιτών.

Δημοκρατική νομιμότητα και τυπική νομιμοποίηση είναι τυπικά ελέγξιμες και η παραβίασή τους ενέχει νομικές συνέπειες, προβλεπόμενες και καταγραφόμενες στο ευρύτερο κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος.

Αντιθέτως η μη συνδρομή της ουσιαστικής νομιμοποίησης, η έλλειψη της οποίας, για παράδειγμα, αποδείχτηκε πρόσφατα σχετικά με τον νόμο, ο οποίος ακυρώνει τυπικά και ουσιαστικά τον πυρήνα του κορυφαίου δικαιώματος ομαδικής δράσης (συνέρχεσθαι), ελέγχεται σε ουσιαστικό επίπεδο και επιφέρει συνέπειες κοινωνικές και πολιτικές, όπως κοινωνικές αντιδράσεις και αντιστάσεις, πολιτική ανυπακοή, πολιτικό κόστος, καθαίρεση και πτώση αρμόδιων υπουργών, εκλογική ήττα κλπ.

Η σύμπτωση δημοκρατικής νομιμότητας, τυπικής και ουσιαστικής νομιμοποίησης των εξουσιαστικών δράσεων θεμελιώνει τον απαιτούμενο δημοκρατικό και κοινωνικό προσανατολισμό των εξουσιαστικών πολιτικών επιλογών και πράξεων των εκάστοτε φορέων των εκλεγμένων (βλ. «νομιμοποιημένων») πολιτειακών και πολιτικών οργάνων.

Η απουσία ενός εκ των όρων της σύνθετης αυτής σύμπτωσης στη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος, π.χ. η απουσία του όρου της ουσιαστικής νομιμοποίησης, δημιουργεί τη βάση πολιτικής και ενδεχομένως συνταγματικής κρίσης και, εφόσον προσβάλλει γενικευμένα χαρακτηριστικά, κάτι που συμβαίνει σήμερα στη χώρα, αγγίζει τα όρια ανοχής προς και αντοχής της κυβέρνησης, ακόμα και αν τυπικά δεν αμφισβητείται η προς αυτή «δεδηλωμένη».

* Ομότιμος καθηγητής, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Δημοκρατία μας κάθε μέρα λιγοστεύει
Ο λόγος τής υπό τον Κ. Μητσοτάκη Ν.Δ. περί δικαιωμάτων και ελευθεριών εκκινούσε από την αρχή ότι η κοινωνία είναι άθροισμα ατόμων που ενεργούν για το δικό τους ατομικό καλό. Η αντίληψη αυτή ακυρώνει αμέσως τα...
Η Δημοκρατία μας κάθε μέρα λιγοστεύει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τα απόβλητα του «Συμβολαίου»
Οι πολιτείες δημιουργούνται για να διαρκέσουν. Αυτό, τουλάχιστον στις νεότερες μορφές τους, μας διαμηνύεται από δύο ιδρυτικούς λόγους τους. Ο ένας αφηγείται μια συνθήκη φυσικής κατάστασης του ανθρώπου, όπου...
Για τα απόβλητα του «Συμβολαίου»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μπροστά στο σύστημα εξουσίας(1)
Εδώ και δύο χρόνια, περίπου, έχει εγκαθιδρυθεί και εγκατασταθεί στη χώρα ένα σύστημα ποικίλης δημόσιας και ιδιωτικής εξουσίας αντίθετο με θεμελιώδεις αρχές του Συντάγματος και με τα ιδεώδη του Διαφωτισμού.
Μπροστά στο σύστημα εξουσίας(1)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δημοκρατία, κράτος δικαίου και δικαιώματα
Τα δικαιώματα δεν εξαντλούνται σε εφήμερες νομικές κατασκευές, αντιθέτως φέρουν καθολικές ηθικές και πολιτικές αξιώσεις. Είναι σημεία του σύγχρονου ανθρωπισμού που δεν καθορίζουν μόνο τον νομικό μας πολιτισμό,...
Δημοκρατία, κράτος δικαίου και δικαιώματα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Σύνταγμα και ο λαός
Τα συνταγματικά κείμενα αποτυπώνουν με διακηρυκτικό τρόπο τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της εποχής τους.
Το Σύνταγμα και ο λαός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκλογικές υποθήκες
Προοδευτική σεισμική δόνηση πολλών Ρίχτερ από τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ, αισθητή σε όλο τον πλανήτη.
Εκλογικές υποθήκες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας