Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Διαρκές ζητούμενο η ηθική στη γλώσσα των ΜΜΕ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διαρκές ζητούμενο η ηθική στη γλώσσα των ΜΜΕ

  • A-
  • A+

Ως ένα διαρκές ζητούμενο αναδεικνύεται η έννοια της ηθικής στον λόγο των ΜΜΕ σε μια εποχή με μεγάλους κοινωνικοπολιτικούς κραδασμούς και ρευστότητες. Αυτό φαίνεται να προκύπτει από τη διαδικτυακή –λόγω κορονοϊού– ακαδημαϊκή δράση των αποφοίτων του Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου «Ελληνική Γλώσσα, Πολιτισμός και ΜΜΕ». Οι φοιτητές, κυρίως μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί, ονόμασαν τη δράση «Μικρό Θερινό» και συνήλθαν για να διαπραγματευτούν το κρίσιμο θέμα της «Ηθικής και ιδεολογίας στον λόγο των μέσων ενημέρωσης».

Η δράση είχε ως συνδιοργανωτή της το νεοσύστατο και πολλά υποσχόμενο Εργαστήριο Μελέτης Κοινωνικών Θεμάτων, ΜΜΕ και Εκπαίδευσης του ΠΤΝ του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και υποστηρίχθηκε από το Study in Greece. Οι συμμετοχές προέρχονταν από όλα σχεδόν τα ελληνικά ΑΕΙ καθώς και από πολλά Πανεπιστήμια του εξωτερικού (London Metropolitan University, Aston University, Leicester University, Boσπόρου, University of Salzburg, Kingston University, Πανεπιστήμιο Paul Valéry Montpellier 3 κ.α.).

Στο πλαίσιο του εγχειρήματος παρουσιάστηκαν τα βασικά χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού λόγου από την εποχή της μεταπολίτευσης έως σήμερα. Ακούστηκαν εισηγήσεις που αφορούσαν τις γλωσσικές περιγραφές της Ελλάδας στον δημοσιογραφικό λόγο των γερμανικών ΜΜΕ κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, με εστίαση στην παγίωση αρνητικών στερεοτύπων στον γερμανικό Tύπο για την Ελλάδα, στο ευρύτερο πλαίσιο στερεοτυπικοποίησης χωρών και λαών.

Κι εδώ τονίστηκε ότι απαιτείται γλωσσολογικά μία συστηματικότερη τυπολογία αυτών των απεικονίσεων και η δημιουργία μιας σαφούς θεωρίας για το πώς αυτές εδραιώνονται ως στερεότυπα (Κωνσταντίνος Σαμπάνης). Επιπλέον, αναλύθηκαν η διακυβέρνηση μέσω της γλώσσας του φόβου κατά τη διάρκεια των μνημονίων (Εμίλ Θεοδωρόπουλος), αλλά και οι απεικονίσεις στα media των παιδιών των προσφύγων κατά τη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης (Ελένη Δερβένη).

Με μεγάλο ενδιαφέρον οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν και ανακοινώσεις σχετικά με τη γλωσσική αναπαράσταση της βίας κατά των γυναικών στον τουρκικό Tύπο. Τονίστηκε ότι η πατριαρχική ιδεολογία στον τουρκικό Tύπο είναι κυρίαρχη και ότι η βία συχνά φυσικοποιείται (Αγγελική Βενετσάνου).

Σε σχέση με την κρίση του κορονοϊού, λόγος έγινε για τα fake news και τον Covid-19, με ειδικές αναφορές στις προκλήσεις για τη δημοσιογραφία σε μία περίοδο μονοθεματικών ειδήσεων, καθώς και για ένα «ιδιότυπο κυνήγι θανάτου» τις ημέρες της πανδημίας στα ΜΜΕ (Μαρία Λυσάνδρου).

Ανάμεσα στις ανακοινώσεις υπήρχε και αυτή που αφορούσε τη ρητορική γύρω από το «Μένουμε σπίτι» και τις υφολογικές προσεγγίσεις των διαγγελμάτων του πρωθυπουργού, στο πλαίσιο της οποίας και διαπιστώθηκε συχνή αναφορά σε λέξεις που δεν επιδέχονται καμία αμφισβήτηση όπως υγεία, πολίτης, συμπολίτης, κρίση, χώρα, ζωή, κράτος, ευθύνη, ανθρωπιά, πολιτεία (Νίκος Μαθιουδάκης).

Πολύ σημαντική ήταν η παρέμβαση του δημοσιογράφου της «Εφημερίδας των Συντακτών» Τάσου Παππά, ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά «Η δεοντολογία είναι μια πολύ βαριά λέξη. Οι δημοσιογράφοι δίνουμε εξετάσεις και κοβόμαστε. Δεν υπάρχει δημοσιογράφος που να μην έχει αυτολογοκριθεί». Προχώρησε σε μία ειλικρινή και αυστηρή κριτική για τον σφιχτό εναγκαλισμό εκδοτικής και πολιτικής εξουσίας, τονίζοντας ότι «οι σχέσεις ενίοτε γίνονται έως και αιμομικτικές».

Επιπλέον, στο πλαίσιο εισήγησης από την καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης, Μαρίνα Τζακώστα, με τίτλο «Η πρόεδρος που δεν την αφήνουν να γίνει προεδρίνα: η τύχη των διγενών και μονοκατάληκτων επαγγελματικών ουσιαστικών στην εκπαίδευση και τα ΜΜΕ» αναλύθηκαν φαινόμενα γλωσσικού σεξισμού και εξετάστηκαν οι παράγοντες, ενδογλωσσικοί και εξωγλωσσικοί που συντηρούν τον γλωσσικό σεξισμό, με κυρίαρχους την πολιτική και την εκπαίδευση.

Δεν θα μπορούσε να λείπουν οι συζητήσεις σχετικά με το τεχνολογικό γίγνεσθαι, με βάση το δίλημμα «Διαδίκτυο – Βαβέλ ή Πλατωνική πολιτεία;», με ειδικότερες αναφορές στον ναρκισσισμό της ψηφιακής εικόνας και στον «καπιταλισμό παρακολούθησης στον κυβερνοχώρο με δρώντες, παίκτες, εμπαιζόμενους και παίγνια» (Θεόδωρος Παπαϊωάννου).

Η συνεδριακή δράση ολοκληρώθηκε με μια φιλοσοφική προσέγγιση του ένοχου, του ενοχικού και του καταχρηστικού στη δημόσια σφαίρα και το ερώτημα «γιατί μιλάμε μόνο για τη διαφορετική ιδεολογία και όχι για τη διαφορετική ηθική; Η αδικία εμπεριέχει το δίπολο της ενοχικότητας και της καταχρηστικότητας» (Αντώνης Μαλλίδης).

Η έκδοση των πρακτικών του σημαντικού αυτού συνεδριακού γεγονότος προγραμματίστηκε για το 2021 από το Εργαστήριο Μελέτης Κοινωνικών Θεμάτων, Μέσων Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Την ευθύνη του συντονισμού της συνεδριακής διαδικασίας είχε ο πρόεδρος του προσωρινού Δ.Σ. του Ομίλου των Αποφοίτων του ΔΘΠ κ. Δημήτρης Βαρδαβάς.

* αναπληρώτριας καθηγήτριας Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και ακαδημαϊκή διευθύντρια του Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου «Ελληνική Γλώσσα, Πολιτισμός και ΜΜΕ»

ΑΠΟΨΕΙΣ
Στην κόψη του ξυραφιού
Ο ΕΟΔΥ και ο κ. Τσιόδρας θα πρέπει να σταματήσουν να λειτουργούν ως επικοινωνιακά αντηχεία του υπουργείου Υγείας και να εγκύψουν στην επιστημονική εκτίμηση των κινδύνων, χωρίς να κάνουν αβάσιμες υποθέσεις με...
Στην κόψη του ξυραφιού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η διαπραγμάτευση του γλωσσικού λάθους
Εξι χρόνια μετά την πρώτη διεξαγωγή τους, τα «Μικρά Σεμινάρια» γλώσσας και επικοινωνίας επιστρέφουν στην έδρα τους, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ενα σημαντικό πρόγραμμα επιμόρφωσης των φορέων του δημοσιογραφικού...
Η διαπραγμάτευση του γλωσσικού λάθους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απάντηση σε δημοσίευμα από τη Συντονιστική Επιτροπή Κατάληψης Νομικής
Στην εφημερίδα Καθημερινή δημοσιεύτηκε άρθρο με τον προκλητικό τίτλο «Συνέλευση-παρωδία στη Νομική» όπου μέσα σε μερικές παραγράφους αναπαράγεται όλη...
Απάντηση σε δημοσίευμα από τη Συντονιστική Επιτροπή Κατάληψης Νομικής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
Συζητήσεις επί συζητήσεων για το ζήτημα του ασύλου θέτουν στο επίκεντρο τόσο τη σημασία του όσο και τη χρησιμότητα ή μη για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, αλλά και για την ίδια την κοινωνία.
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυο λόγια για τον δάσκαλό μας…
Οπως είναι γνωστό, το φθινόπωρο του 1964 ιδρύεται η Φιλοσοφική Σχολή Ιωαννίνων. Πρόκειται για την απαρχή του «τρίτου» Πανεπιστημίου της χώρας. Πριν ακόμη ολοκληρωθεί το πρώτο έτος της λειτουργίας του,...
Δυο λόγια για τον δάσκαλό μας…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οδός Δομπόλη
Σάββατο και φέτος. Σέρνεις τα βήματά σου με δυσκολία. Στέκεσαι απέναντι στο περίπτερο. Οπως και τότε. Λείπει η ντουντούκα. Ευτυχώς. Απουσιάζει όμως η ζωή. Το Πανεπιστήμιο μετακόμισε στην Πεδινή. Η...
Οδός Δομπόλη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας