Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Διλήμματα, κριτήρια και πολιτικές για στήριξη των επιχειρήσεων και της οικονομίας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διλήμματα, κριτήρια και πολιτικές για στήριξη των επιχειρήσεων και της οικονομίας

  • A-
  • A+
Πρέπει οι κυβερνήσεις να θέσουν ορισμένα κριτήρια για την επιλογή των επιχειρήσεων που θα υποστηριχτούν, όπως το κριτήριο της προ κρίσης βιωσιμότητας ή το ζήτημα του κοινωνικού και κλιματικο-περιβαλλοντικού αποτυπώματός τους;

Οι επιπτώσεις της πανδημίας στην οικονομία έχουν επαναφέρει στη διεθνή συζήτηση το ζήτημα της κεφαλαιακής ενίσχυσης και διάσωσης επιχειρήσεων (bailout). Η μεγάλη πλειονότητα των μέχρι σήμερα παρεμβάσεων επικεντρώθηκε στη διασφάλιση της ρευστότητας των επιχειρήσεων μέσω εγγυήσεων, δανείων και της αναβολής των υποχρεώσεών τους προς το κράτος. Ορισμένες χώρες στην Ευρώπη έχουν ωστόσο ήδη προχωρήσει σε σχέδια διάσωσης επιχειρήσεων, κυρίως στον κλάδο των αερομεταφορών, που ενέχουν σε ορισμένες περιπτώσεις στοιχεία άμεσης κεφαλαιακής ενίσχυσης, με απόκτηση μετοχών των εταιρειών από το Δημόσιο. Αυτές οι μεμονωμένες περιπτώσεις εκτιμάται ότι αποτελούν προάγγελο της δραστικής αύξησης κατά τους επόμενους μήνες του αριθμού επιχειρήσεων που θα χρειαστούν κεφαλαιακή ενίσχυση εξαιτίας του βάθους της ύφεσης, προκειμένου να αποτραπεί το ρίσκο μετεξέλιξης της σημερινής κρίσης ρευστότητας σε μια γενικευμένη κρίση φερεγγυότητας και αλυσιδωτών πτωχεύσεων.

Ερωτήματα και «ανοιχτά θέματα»

Η εξέταση της σχετικής δημόσιας συζήτησης αναδεικνύει μια σειρά από κεντρικά διλήμματα: πρέπει οι κυβερνήσεις να θέσουν ορισμένα κριτήρια για την επιλογή των επιχειρήσεων που θα υποστηριχτούν όπως το κριτήριο της προ κρίσης βιωσιμότητας ή το ζήτημα του κοινωνικού και κλιματικο-περιβαλλοντικού αποτυπώματός τους;

Ποια είναι η προτεραιότητα, υπό συνθήκες πεπερασμένων δημοσιονομικών πόρων, που πρέπει να επιτευχθεί μεταξύ μεγάλων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή μεταξύ κλάδων και δραστηριοτήτων υψηλής/χαμηλής προστιθέμενης αξίας; Τι μορφή μπορεί να λάβει ειδικότερα η κεφαλαιακή ενίσχυση των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων;

Είναι θεμιτή η θέσπιση αιρεσιμοτήτων στις επιχειρήσεις που λαμβάνουν κρατική στήριξη όπως ρήτρες μη απόλυσης προσωπικού και περιβαλλοντικές δεσμεύσεις;

Είναι αναγκαίο να υπάρξει μια προληπτική πολιτική ρύθμισης της μερισματικής πολιτικής των εταιρειών για την ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων τους προκειμένου να αποφευχθούν, σε περίπτωση ανακεφαλαιοποιήσεων, περιπτώσεις που υπάγονται στο γνωστό σχήμα περί «κοινωνικοποίησης ζημιών και ιδιωτικοποίησης κερδών»;

Το κράτος πρέπει να διατηρήσει τις μετοχές που θα αποκτήσει ως αποτέλεσμα των σχεδίων διάσωσης, ασκώντας πλήρη δικαιώματα, με στόχο την υποστήριξη και παρακολούθηση των διαδικασιών μετασχηματισμού των επιχειρήσεων ή οφείλει, αντιθέτως, να αποσυρθεί το γρηγορότερο δυνατό διατηρώντας καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ουδέτερη στάση;

Προσεγγίσεις και διαχωριστικές γραμμές

Πέραν ορισμένων σημείων σύγκλισης, η εξέταση των απαντήσεων στα ανωτέρω ερωτήματα αναδεικνύει ένα βασικό δίπολο.

Α. Διάσωση άνευ όρων με διατήρηση της «business-as-usual» συνθήκης στην οικονομία.

Η «νεοφιλελεύθερη προσέγγιση» προκρίνει μια παρέμβαση βραχυπρόθεσμης διάρκειας χωρίς δικαιώματα ψήφου για το Δημόσιο στις επιχειρήσεις που θα λάβουν κεφαλαιακή ενίσχυση στη βάση της εμπειρίας της ανακεφαλαιοποίησης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στη διάρκεια της παγκόσμιας κρίσης του 2008-2009. Συνολικά η δημόσια παρέμβαση προσεγγίζεται ως παροδικό «αναγκαίο κακό». Η θέσπιση όρων κοινωνικού ή περιβαλλοντικού χαρακτήρα στις επιχειρήσεις που θα λάβουν στήριξη κρίνεται ως αντιπαραγωγικό μέτρο που ενέχει κίνδυνο επιβράδυνσης της οικονομικής ανάκαμψης. Συνολικά οι παρεμβάσεις επικεντρώνονται στις μεγάλες -too big to fail- επιχειρήσεις και δεν κρίνεται αναγκαία η διαμόρφωση ειδικών μηχανισμών κεφαλαιακής ενίσχυσης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αντιθέτως, εκτιμάται ότι η διατήρηση στην αγορά ενός βαθμού «δημιουργικής καταστροφής» μπορεί να συνεισφέρει στην εξυγίανση της οικονομίας και στην κατάργηση στρεβλώσεων που ανακύπτουν από τη λειτουργία λιγότερο αποδοτικών -και κατά βάση μικρομεσαίων- επιχειρήσεων. Ο παραγωγικός μετασχηματισμός επαφίεται στους μηχανισμούς της αγοράς. Τέλος, απορρίπτεται η πρόβλεψη οποιασδήποτε μορφής ουσιαστικής ρύθμισης της μερισματικής πολιτικής των εισηγμένων επιχειρήσεων για την προστασία της απασχόλησης και της παραγωγικής δραστηριότητας.

Β. Διάσωση και στήριξη των επιχειρήσεων με γνώμονα τον μετασχηματισμό της οικονομίας προς βιώσιμες δραστηριότητες.

Αντίθετα, η «παρεμβατική προσέγγιση» θέτει σαφή κριτήρια και προϋποθέσεις για τις επιχειρήσεις που θα ενταχθούν σε σχέδια κεφαλαιακής ενίσχυσης. Στόχο αποτελεί η αξιοποίηση της παρούσας συγκυρίας για την υποστήριξη πολιτικών που θα συντείνουν στον μετασχηματισμό των επιχειρήσεων προς ανθεκτικές, βιώσιμες και έντασης γνώσης δραστηριότητες. Η διαδικασία αυτή προϋποθέτει πιο ολοκληρωμένες μορφές δημόσιας παρέμβασης μέσω της αξιοποίησης σύγχρονων αναπτυξιακών φορέων που λειτουργούν βάσει υψηλών επαγγελματικών προδιαγραφών και συνθηκών διαφάνειας. Ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων, οι δημόσιες αναπτυξιακές τράπεζες, οι εταιρείες συμμετοχών, οι φορείς στήριξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι πολιτικές μικροπιστώσεων και μεταβίβασης επιχειρήσεων σε εργαζόμενους. Το κράτος ασκεί τα πλήρη δικαιώματά του ως μετόχου. Αντί να περιορίζεται σε απλό δανειστή ύστατης καταφυγής, καλείται δηλαδή να ανακτήσει τον παραδοσιακό του ρόλο ως «επενδυτή πρώτης καταφυγής» για την υποστήριξη μεγάλων μετασχηματισμών και προκλήσεων όπως η δίκαιη κλιματική μετάβαση. Στο πλαίσιο αυτό το κράτος μεριμνά για την κεφαλαιακή στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω της διαμόρφωσης ειδικών εργαλείων. Τέλος, εισάγονται ρυθμίσεις στη μερισματική πολιτική των εταιρειών για τα διασφάλιση των συμφερόντων των φορολογούμενων.

* Συντονιστής Παρατηρητηρίου Βιώσιμης Ανάπτυξης Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ - Το κείμενο είναι προδημοσίευση αποσπάσματος από το Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας & Πολιτικής που θα δημοσιευτεί στο enainstitute.org την Τρίτη 14/7/20

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κρίσιμη η μελέτη βιωσιμότητας
Στις 3 Αυγούστου ενεργοποιήθηκε η ηλεκτρονική πλατφόρμα, μέσω της οποίας οι ενδιαφερόμενοι οφειλέτες μπορούν να υποβάλουν αίτηση υπαγωγής στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών Επιχειρήσεων. Σύμφωνα με...
Κρίσιμη η μελέτη βιωσιμότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι εμπορικές συμφωνίες, η παγκοσμιοποίηση και η Ε.Ε.
Καμία από τις δύο μεγάλες εμπορικές συμφωνίες, η CETA και η ΤTIP, δεν έχει στέρεο έδαφος στην Ευρωπαϊκή Ενωση πια. Επιβεβαιώνεται η αντίδραση της εκπροσώπου του Die Linke προς τη θέση του Γιούνκερ ότι για την...
Οι εμπορικές συμφωνίες, η παγκοσμιοποίηση και η Ε.Ε.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «μαγεία» της ανάπτυξης
Η λέξη «ανάπτυξη» θυμίζει το παιχνίδι με την κολοκυθιά. Ολοι επισφραγίζουν τα επιχειρήματά τους, ανάλογα με την οπτική που βλέπουν την οικονομική και πολιτική πραγματικότητα, με την επίκληση του ακαταμάχητου...
Η «μαγεία» της ανάπτυξης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είναι η οικονομία της αγοράς «ηλίθιε»
Τις τελευταίες μέρες η κυβέρνηση δείχνει να αλλάζει στρατόπεδο. Μετατοπίζεται στη λογική της «αγέλης», βάζοντας την οικονομία πάνω από τις ζωές.
Είναι η οικονομία της αγοράς «ηλίθιε»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σε συνεχή διολίσθηση η ελληνική οικονομία
Συγκεκριμένα, το α΄ τρίμηνο 2020, δηλαδή προ πανδημίας, οι επενδύσεις στην Ελλάδα κατέγραψαν την 5η χειρότερη επίδοση στην ευρωζώνη (έπειτα από Λουξεμβούργο, Μάλτα, Τσεχία και Γαλλία) με κάμψη 8,4% έναντι 4,3%...
Σε συνεχή διολίσθηση η ελληνική οικονομία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αξίζουν σεβασμό όλα όσα είμαστε μέρος τους
Οι κρίσεις για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα δεν εξαφανίστηκαν με την πανδημία. Ομως η υγειονομική κρίση αποκάλυψε περαιτέρω τις αδυναμίες στα ξεπερασμένα συστήματά μας. Οι άνθρωποι ζητούν αλλαγή. Είναι ίσως...
Αξίζουν σεβασμό όλα όσα είμαστε μέρος τους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας