Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
O ριζικός κοινωνικός μετασχηματισμός σε παγκόσμια κλίμακα
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

O ριζικός κοινωνικός μετασχηματισμός σε παγκόσμια κλίμακα

  • A-
  • A+

Η παγκόσμια πολιτική κοινωνία με τα επιμέρους δομικά και λειτουργικά συστήματά της (δηλαδή το πολιτικό, το οικονομικό, το ιδεολογικό, το αισθητικό κ.ά.) βρίσκεται σε μία μεταβατική φάση, κατά τον εικοστό πρώτο αιώνα. Και αυτό συμβαίνει, όχι, εννοείται, εξαιτίας της πανδημίας, αλλά πρωτίστως έχει να κάνει με τους εγγενείς πραγματολογικούς παράγοντες της ίδιας της δημοκρατικής κοινωνίας και της καπιταλιστικής οικονομίας.

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2020 έχω μελετήσει κείμενα, αναλύσεις και ερμηνείες για το φαινόμενο του κορονοϊού, όσα δεν διάβασα επί χρόνια! Η πολιτική δημόσια σφαίρα (οι εφημερίδες, οι τηλεοράσεις, ακόμη και τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης) κατακλύζεται από ερμηνευτικά σχήματα, τα οποία ακροβατούν ανάμεσα στο ορθολογικό πνεύμα και τις θεωρίες περί συνωμοσίας.

Στην ελληνική περίπτωση επικράτησε, για μοναδική φορά στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας, ένα φαινόμενο, το οποίο μπορώ να περιγράψω ως εξής: επειδή έχουμε να διαχειριστούμε τη «δημόσια υγεία» (και όχι την υγεία των ατόμων ή των πολιτών που ασθενούν) θα έπρεπε όλες οι άλλες διαστάσεις της ανθρώπινης ζωής να ενταχθούν σε ένα «καθεστώς εξαίρεσης». Και η πραγματολογική συνέχεια αυτής της τεχνοκρατικής απόφασης είναι γνωστή. Αυτό υπαγορεύει η ιατρική ειδικότητα της επιδημιολογίας και κατά συνέπεια η πολιτική απόφαση και πράξη καθίσταται περιττή. Ή ορθότερα περιθωριοποιείται η πολιτική και η τεχνοκρατία αποκτά το «πάνω χέρι»!

Επειδή, όμως, στη σύντομη αυτή πολιτική παρέμβασή μου δεν ενδιαφέρομαι να αναλύσω το ζήτημα της τεχνοκρατικής διαχείρισης της πανδημίας από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, αλλά προ πάντων να αναδείξω τις ριζικές τομές που έχουν συντελεστεί σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτό το οποίο σημειώνω και είναι η θεωρητικο-πολιτική θέση μου διατυπώνεται ως εξής: Στον βαθμό που οι θεσμοί της πολιτικής κοινωνίας μας (επαναλαμβάνω σε παγκόσμιο επίπεδο) και οι εκτελεστικοί μηχανισμοί της δεν αναλαμβάνουν την αποστολή (aufgabe) να υπερασπιστούν τον άνθρωπο σε όλα τα συγκροτησιακά του επίπεδα (άτομο, πολίτης, σωματικός οργανισμός, ψυχική υπόσταση κ.ά.), τότε η ίδια η κοινωνία, ως θεσμική ολότητα, καταρρέει. Δεν μετασχηματίζονται επιμέρους δομές της, όπως π.χ. το κοινωνικό κράτος, το σύστημα των δικαιωμάτων ή η αγορά εργασίας και απασχόλησης, αλλά επαναπροσδιορίζεται η ίδια η συνειδησιακή δομή της νεοτερικής και σύγχρονης κοινωνίας.

Ας επιχειρήσουμε τώρα μία αναλυτική περιγραφή των ριζικών μετασχηματισμών που συντελούνται σε όλα τα δομικά και λειτουργικά συστήματα της παγκόσμιας πολιτικής κοινωνίας. Σχετικά με το πολιτικό σύστημα, είναι εμφανές ότι η αντιπροσωπευτική σχέση ανάμεσα στους εκλέκτορες και την κυβερνητική εξουσία δεν λειτουργεί. Η τεχνοκρατία και ο λαϊκισμός έχουν αποκτήσει τα «πολιτικά πρωτεία». Το Κοινωνικό Συμβόλαιο του Ρουσό έχει τοποθετηθεί στις αποθήκες της πολιτικής ιστορίας.

Σχετικά με τον μετασχηματισμό του καπιταλιστικού οικονομικού συστήματος, σημειώνω ότι η διαχείριση της υπεραξίας της εργατικής δύναμης, στις νέες εργασιακές συνθήκες, εξοπλίζει το κεφάλαιο με εξωανθρώπινες εξουσίες. Και όσον αφορά τα ιδεολογικά συστήματα, αυτά έχουν ήδη καταρρεύσει πριν από χρόνια. Εμείς οι πολίτες (δηλαδή οι λαοί στη γλώσσα της δημοκρατίας), εμείς που βιώνουμε την εμπειρία του περιθωρίου στην εργασία μας, στη ζωή μας, στην ίδια την πολιτική αυτο-επιβεβαίωσή μας, τι θα πρέπει να κάνουμε;

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Όχι ψυχιατρικά πιστοποιητικά για άδεια οπλοφορίας ιδιωτικών αστυνομικών
Να μη χορηγούν πιστοποιητικά για άδειες οπλοφορίας σε ιδιώτες αστυνομικούς που προωθεί η κυβέρνηση, ως βήμα προς την ιδιωτικοποίηση και των σωμάτων ασφαλείας, καλεί τους ψυχιάτρους η Πρωτοβουλία για ένα...
Όχι ψυχιατρικά πιστοποιητικά για άδεια οπλοφορίας ιδιωτικών αστυνομικών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο θεός του θεάτρου και το θέατρο του στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης Αθηνών
In vino veritas. Τα θεατρικά έργα της ελληνικής αρχαιότητος αναδεικνύουν την υπεροχή των Ελλήνων στον αρχαίο κόσμο, περισσότερο από κάθε άλλη...
Ο θεός του θεάτρου και το θέατρο του στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης Αθηνών
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Αφανισμός»
Αν και η ιστορία των Τσιγγάνων είναι γεμάτη με απίστευτες κακοποιήσεις που δημιούργησαν αυτό που οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν «βαθύ πολιτιστικό τραύμα» ο διωγμός τους έφτασε στη συμβολική και υλική κορύφωσή του...
«Αφανισμός»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Μανώλης Γλέζος ξανά στο απόσπασμα
Για τον άνθρωπο που πήγαινε στα σχολεία μιλώντας στους νέους ανθρώπους για ιστορία, πολιτισμό, τον γεωφυσικό τους πλούτο και «διδάσκων τους λαούς πώς οι δούλοι γίνονται Ελεύθεροι»…
Ο Μανώλης Γλέζος ξανά στο απόσπασμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλλάζει κάτι στην Eυρώπη; Ο κορονοϊός, το Πράσινο Κύμα και τα νέα γερμανικά συμφέροντα
Ο κορονοϊός ανέδειξε πόσο εύθραυστες είναι οι οικονομίες που στηρίζονται σε αλυσίδες εφοδιασμού από την άλλη άκρη του κόσμου, αλλά και τον ζωτικό χαρακτήρα των δημόσιων αγαθών.
Αλλάζει κάτι στην Eυρώπη; Ο κορονοϊός, το Πράσινο Κύμα και τα νέα γερμανικά συμφέροντα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιδιοτελείς και ερασιτέχνες
Θορυβημένη η κυβέρνηση από την έξαρση της πανδημίας επιστράτευσε τον καθηγητή Τσιόδρα μπας και συνετιστούν οι πολίτες που παραβιάζουν τα μέτρα...
Ιδιοτελείς και ερασιτέχνες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας