• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.6°C / 26.2°C
    3 BF
    54%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.1°C / 24.4°C
    3 BF
    72%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.5°C
    3 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    1 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 22.6°C
    1 BF
    75%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 19.0°C
    1 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    1 BF
    65%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.3°C / 27.1°C
    4 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 19.6°C / 23.9°C
    2 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 24.4°C
    3 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    1 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    2 BF
    62%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.7°C / 21.9°C
    0 BF
    73%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 19.5°C / 25.5°C
    1 BF
    55%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    3 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.8°C / 25.4°C
    0 BF
    60%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.3°C / 23.3°C
    1 BF
    65%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 23.3°C
    1 BF
    96%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 18.4°C
    1 BF
    80%
EUROKINISSI/ ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μαθηματική συνηγορία υπέρ της καλλιτεχνικής παιδείας

  • A-
  • A+
Σε ποιο μάθημα, κυρία υπουργέ, θα μάθει ο έφηβος για την ομορφιά, την αισθητική απόλαυση και τη δημιουργία; Πώς ο μαθητής θα ανακαλύψει την υψηλή σχεδιαστική αισθητική των ενδυμάτων και των αντικειμένων και τη σχέση της με τα μαθηματικά; Πώς ο υποψήφιος των θετικών επιστημών θα αναπτύξει το σύνολο των νοητικών του δυνατοτήτων ώστε να είναι δημιουργικός στον κλάδο που θα επιλέξει;

Πολλά έχουν ήδη γραφεί, και θα γραφούν περισσότερα, για το ζήτημα του εξοβελισμού των καλλιτεχνικών μαθημάτων από το ωρολόγιο πρόγραμμα των ελληνικών Γενικών Λυκείων από την υπουργό της Παιδείας κ. Κεραμέως και τους επιτελείς της. Ανώτατες σχολές, επιστημονικοί σύλλογοι, κλαδικά επιστημονικά και συνδικαλιστικά σωματεία των εκπαιδευτικών, οι σύλλογοι των φοιτητών αλλά και άνθρωποι του πνεύματος έχουν εκφραστεί δημόσια κοινοποιώντας την αγωνία τους και εξαπολύοντας τα βέλη τους ενάντια στην επιβολή μαύρου πέπλου στην ελληνική πολιτιστική εκπαίδευση.

Στο σύντομο αυτό σημείωμα δεν επιχειρώ να πείσω για την αναγκαιότητα της τέχνης στη μέση εκπαίδευση, γενικά, αλλά να καταδείξω πόσο άρρηκτα δεμένη θα πρέπει να είναι η καλλιτεχνική με τη μαθηματική παιδεία.

Το Ινστιτούτο Ανωτέρων Μελετών στο Πρίνστον ιδρύθηκε το 1930 και έχει χαρακτηριστεί «κήπος της Εδέμ» για τη μαθηματική έρευνα. Εκεί βρέθηκαν ο Αϊνστάιν, ο Γκέντελ, ο Φον Νόιμαν, o Βάιλ και πολλοί άλλοι διάσημοι μαθηματικοί και φυσικοί επιστήμονες. Στο έμβλημα του ινστιτούτου απεικονίζονται δύο γυναικείες μορφές πιασμένες χέρι χέρι μπροστά από ένα δέντρο γεμάτο καρπούς. Η μία μορφή είναι γυμνή και αναπαριστά τη γυμνή αλήθεια, ενώ η άλλη είναι η ομορφιά, όπως αναγράφεται στο περιθώριο του εμβλήματος, και ο καρπός των δύο είναι η γνώση. Η ιδέα ότι μπορεί να υπάρχει σχέση ανάμεσα στη μαθηματική επιστήμη και την αισθητική διαπερνά το σύνολο της ιστορίας του πνεύματος. Μάλιστα, ο διάσημος μαθηματικός Γκ. Χ. Χάρντι, επισημαίνοντας τη σημασία της αισθητικής για τα μαθηματικά, αναφέρει ότι «[τα] μαθηματικά σχεδιάσματα, όπως και εκείνα ενός ζωγράφου ή ποιητή, πρέπει να είναι όμορφα… Η ομορφιά είναι το πρώτο κριτήριο: δεν υπάρχει μόνιμη θέση στον κόσμο για άσχημα μαθηματικά»1.

Το 2010 o Ντάι Φουτζιβάρα, διευθυντής του δημιουργικού τμήματος του οίκου μόδας Ισέι Μιγιάκι, επικοινωνεί με τον αείμνηστο τοπολόγο Μπιλ Θέρστον γράφοντάς του ότι οι εικασίες του αποτελούν πηγή έμπνευσης για τις δικές του δημιουργίες. Και οι δύο ζητούσαν από τους μαθητές τους να ξεφλουδίσουν ένα πορτοκάλι για να κατανοήσουν κάποιες γεωμετρικές σχέσεις. «Τα καλύτερα μαθηματικά», ανέφερε ο Θέρστον στην παρουσίαση της επίδειξης μόδας του οίκου στο Παρίσι, «χρησιμοποιούν το σύνολο του νου, περιλαμβάνουν την ανθρώπινη ευαισθησία και δεν περιορίζονται καθόλου στο μικρό μέρος του εγκεφάλου μας που υπολογίζει και χειρίζεται σύμβολα. Μέσα από την αναζήτηση της ομορφιάς βρίσκουμε την αλήθεια, και εκεί που βρίσκουμε την αλήθεια, ανακαλύπτουμε απίστευτη ομορφιά»2. Σε παρόμοια γραμμή σκέψης κινείται και ο Σεντρίκ Βιλανί, ένας από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς της εποχής μας, όταν σε πολύ πρόσφατο βιβλίο του μάς εξηγεί γιατί το ντιζάιν είναι η τέχνη με την οποία μοιάζουν τα μαθηματικά. Και τα δύο εκδηλώνουν «την ίδια δυϊκότητα –ή διαλεκτική– ανάμεσα, αφ’ ενός, στην αρμονία, την αφαίρεση και την αισθητική πρόκληση, αφ’ ετέρου, την υποχρέωση το έργο να εκπληροί κάποιο πρακτικό σκοπό… ένα [μαθηματικό] αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι ταυτόχρονα πρωτότυπο, όμορφο και εφαρμόσιμο»3.

Σε ποιο μάθημα, λοιπόν, κυρία υπουργέ, θα μάθει ο έφηβος για την ομορφιά, την αισθητική απόλαυση και τη δημιουργία; Ποιος θα του αναλύσει τα σχεδιάσματα της ζωγραφικής και τα σκαλίσματα του γλύπτη τα οποία υπόκεινται στο ίδιο αισθητικό κριτήριο με τα μαθηματικά σχεδιάσματα; Πώς ο μαθητής θα ανακαλύψει την υψηλή σχεδιαστική αισθητική των ενδυμάτων και των αντικειμένων και τη σχέση της με τα μαθηματικά; Πώς ο υποψήφιος των θετικών επιστημών θα αναπτύξει το σύνολο των νοητικών του δυνατοτήτων ώστε να είναι δημιουργικός στον κλάδο που θα επιλέξει; Πώς, τέλος, το δέντρο της γνώσης θα καρποφορήσει όταν του έχετε αποστερήσει τη γονιμοποιητική ομορφιά; Κυρία υπουργέ, η απόφασή σας να εξοβελίσετε τα καλλιτεχνικά μαθήματα από το Γενικό Λύκειο, αν δεν αναιρεθεί, μοιραία θα σας οδηγήσει να συγγράψετε το δικό σας κεφάλαιο στην ιστορία της ασχήμιας και στην ιστορία της άγνοιας.


1. G. H. Hardy, Η Απολογία ενός Μαθηματικού, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 1940 σ.63
2. http://www.ams.org/publicoutreach/ams-news-releases/thurston-miyake
3. Cedric Villani, Mathematics is the poetry of science, Oxford University Press, σ. 5.
 

* Φυσικός, δρ Φιλοσοφίας των Επιστημών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κριτική στα νέα Προγράμματα Σπουδών Ιστορίας
Δεν μπορεί παρά να προκαλεί δυσάρεστη έκπληξη η υποβάθμιση της σύγχρονης Ιστορίας και ειδικά εκείνης που συνδέεται με τους ολοκληρωτισμούς και τον κομμουνισμό.
Κριτική στα νέα Προγράμματα Σπουδών Ιστορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι επέτειοι και η εκδίκηση της ιστορίας: «Ποτέ Ξανά» τι;
Το «Ποτέ ξανά» της υπουργού Παιδείας θα μπορούσε, βεβαίως, στις σημερινές συνθήκες, να προκαλέσει πικρό γέλιο, μιας και, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, η συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού ζει ακριβώς τη...
Οι επέτειοι και η εκδίκηση της ιστορίας: «Ποτέ Ξανά» τι;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κάτι βράζει στα σχολεία
Το δημόσιο σχολείο δεν μας δωρίζεται. Και επειδή είναι δημόσιο, δεν σημαίνει ότι είναι ταγμένο να παρέχει φτωχές υπηρεσίες για φτωχούς. Αλλά η κυβέρνηση και η υπουργός έχουν άλλη άποψη.
Κάτι βράζει στα σχολεία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι φοβάται, τελικά, η Υπουργός Παιδείας;
Είχαν το λόγο τους οι επιτελείς του Υπουργείου. Ήθελαν να πάρουν τη ρεβάνς από τους εκπαιδευτικούς που τόλμησαν, την Άνοιξη που μας πέρασε, σε ποσοστά της τάξης του 90%, να μην εφαρμόσουν όσα το Υπουργείο...
Τι φοβάται, τελικά, η Υπουργός Παιδείας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι Δάσκαλοι την εποχή της Κεραμέως
Η αρμόδια υπουργός πλέκει εκ νέου το αυτοεγκώμιό της, περιγράφοντας ένα σχολείο που ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα λίγο πριν την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.
Οι Δάσκαλοι την εποχή της Κεραμέως
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μήπως να υπογράφουμε και «Δηλώσεις Μετανοίας», κ. Κεραμέως;
Η ηγεσία του ΥΠΕΠΘ επιχειρεί να «πάρει το αίμα της πίσω». Η «ατομική αξιολόγηση» είναι συνέχεια της περσινής «αξιολόγησης των σχολικών μονάδων», η οποία συνάντησε την καθολική μας αντίθεση, της τάξης του 90%.
Μήπως να υπογράφουμε και «Δηλώσεις Μετανοίας», κ. Κεραμέως;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας