Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γιατί η αναβάθμιση του Σχολείου είναι ζήτημα προτεραιοτήτων

Κορυδαλλός, Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας

EUROKINISSI / ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γιατί η αναβάθμιση του Σχολείου είναι ζήτημα προτεραιοτήτων

  • A-
  • A+

Με την πρόσφατη ψήφιση του νομοσχεδίου για την παιδεία ουσιαστικά ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος της διαπάλης με διακύβευμα τον μελλοντικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης στη χώρα μας. Πρόκειται για ένα καθολικό ρυθμιστικό πλαίσιο που «αγκαλιάζει» το σύνολο των εκπαιδευτικών βαθμίδων από το νηπιαγωγείο ώς το πανεπιστήμιο.

Σημείο αιχμής της πρότασης για την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ανάμεσα στα άλλα, είναι η ενδυνάμωση και επέκταση του θεσμού των Πρότυπων Σχολείων. Ο διάλογος που προηγήθηκε για το ζήτημα ήταν αρκετά έντονος και γόνιμος(;). Ενδεικτικά αναφέρουμε την παρέμβαση του Γ. Τσιρώνη από αυτές τις σελίδες («Πρότυπα Σχολεία - η χρυσή φυλακή», «Εφ.Συν», 9/6/2020). Επιγραμματικά προσθέτουμε την άποψη-«αφορμή για προβληματισμό» ότι το εγχείρημα ουσιαστικά επιβάλλει μια επιπλέον εκλεπτυσμένη διαστρωμάτωση εντός ενός διαστρωματίζοντος συστήματος. Οσο για τον μαθητικό πληθυσμό στον οποίο απευθύνεται, παρά την αντίθετη ρητορική, πρόκειται πρωταρχικά για μια ομάδα με συγκεκριμένα κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά (η σχολική επιτυχία, σε σημαντικό βαθμό, είναι κοινωνικά προσδιορισμένη και πολιτισμικά εξαρτημένη).

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα, κατά κοινή ομολογία, χαρακτηρίζεται από ασφυκτική-τυπική παιδαγωγική ομοιομορφία. Περιεχόμενα, πρακτικές, επικοινωνιακό πλαίσιο και μια σειρά ακόμη παράμετροι υπονομεύουν διαχρονικά τη βελτίωση του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου. Από τις παρενέργειες της τυπικής ομοιομορφίας να τονίσουμε την πρώιμη σχολική αποτυχία στη διάρκεια της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και την υποεκπαίδευση σημαντικού μέρους του πληθυσμού. Στραγγαλίζεται η διαφορετικότητα, καταπνίγεται η κριτική/αποκλίνουσα σκέψη, αποθαρρύνεται η πρωτοβουλία. Στην πραγματικότητα διατηρείται η προϋπάρχουσα ανισότητα και υποβοηθείται η παγίωση χαμηλών επιδόσεων σε μαθητές με συγκεκριμένα κοινωνικά –και όχι μόνο– χαρακτηριστικά.

Η αναβάθμιση του Σχολείου, διαχρονικά εκπεφρασμένη πολιτική επιλογή της κεντρικής διοίκησης, δεν είναι μια ουδέτερη διαδικασία «για το κοινό καλό». Κάθε άλλο! Είναι διαδικασία πλήρης ιδεολογικού και πολιτικού φορτίου, ενώ οι επιλογές του περιεχομένου και της πραγμάτωσής της αντανακλούν την ισχύ των κοινωνικών δυνάμεων στο κοινωνικό πεδίο. Οι επιχειρούμενες αλλαγές εμπεριέχουν συγκεκριμένες αντιλήψεις για την εκπαίδευση και τον ρόλο της στην κοινωνική δομή. Παραπέμπουν σε διαφορετικούς σκοπούς και διαφορετικά ερμηνευτικά παραδείγματα και οδηγούν σε διαφορετικά αποτελέσματα. Υπό αυτή την οπτική η «βεντάλια» των προτάσεων ανοίγει διαφορετικά, ανάλογα με το χέρι που κατά περίπτωση θα την κρατήσει. Και η «αύρα της αριστείας» μπορεί να διώξει τους «θορύβους» της ισότιμης πρόσβασης και της θετικής διάκρισης προς όφελος «των κολασμένων».

Τα δημόσια σχολεία, διεθνώς, χαρακτηρίζονται για την εκτεταμένη ανομοιογένεια του μαθητικού τους πληθυσμού, κυρίως στο κομμάτι αυτό που ονομάζουμε «αδύνατοι» μαθητές. Θεωρούμε αναγκαίο, πριν από την επιχειρούμενη, στοχευμένη και επιλεκτική προτυποποίηση καλά περιχαρακωμένων σχολικών μονάδων, να γίνει συνολική επανεξέταση και αλλαγή του ατελέσφορου επικοινωνιακού πλαισίου μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι αναποτελεσματικές παιδαγωγικές.

Εχει υποστηριχτεί βιβλιογραφικά και τεκμηριωθεί ερευνητικά, κατά την υλοποίηση σχετικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, η ανάγκη προώθησης και ενίσχυσης προγραμμάτων θετικής διάκρισης. Της παροχής, δηλαδή, ειδικών ευκαιριών εκπαίδευσης στις κοινωνικές ομάδες που λόγω κοινωνικής καταγωγής, αναπηρίας, πολιτισμικών / θρησκευτικών / εθνικών διαφορών, φύλου, …, είναι αποκλεισμένοι από την ισότιμη συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Οι προσεγγίσεις θετικών διακρίσεων χαρακτηρίζονται από τη δυνατότητα διαφοροποίησης του επικοινωνιακού πλαισίου στα σχολεία περιοχών με αυξημένες ανάγκες. Ηδη από το 1967 στη Μ. Βρετανία θεσμοθετήθηκαν οι Περιοχές Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΠΕΠ), ενώ στη Γαλλία από το 1981 ιδρύθηκαν Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ). Τα προγράμματα αυτά, πριν σαρωθούν από τον νεοφιλελεύθερο μεταρρυθμιστικό οίστρο και παρά τον σχετικό προβληματισμό που αναπτύχθηκε κατά την υλοποίησή τους, μας παρέχουν σημαντική αξιοποιήσιμη εμπειρία στην υλοποίηση προσεγγίσεων θετικής διάκρισης.

Η θεσμοθέτηση των ΖΕΠ (ή ΠΕΠ) αποτελεί μια γόνιμη πρόταση στο πλαίσιο της πολιτικής των θετικών διακρίσεων. Τις προηγούμενες δεκαετίες έχει παραχθεί ερευνητικό υλικό ενώ διαθέτουμε σημαντική καταγεγραμμένη εμπειρία από την υλοποίηση αντίστοιχων προγραμμάτων. Συνεξετάζοντας την εκπαιδευτική με την κοινωνική διάσταση (σχολείο-οικογένεια ως συμπληρωματικοί τόποι μάθησης και σχολείο-ευρύτερη κοινότητα ως αμφίδρομη σχέση διείσδυσης) με σειρά παρεμβάσεων όπως η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, η συμβουλευτική της οικογένειας, η κοινωνική πρόνοια και οι παιδαγωγικές παρεμβάσεις από την πρώιμη ηλικία, διαμορφώνεται ένα διαφορετικό εκπαιδευτικό υποσύστημα. Το Σχολείο γίνεται το ανοιχτό πολιτιστικό κέντρο της περιοχής με ανοιχτές υποδομές στα μέλη της κοινότητας ενώ, εν δυνάμει, αποκτά μετασχηματιστική δυναμική, έστω και σε τοπικό επίπεδο.

Η αναβάθμιση του Σχολείου δεν αποτελεί μια ουδέτερη διαδικασία. Το περιεχόμενό της και αντίστοιχα οι ωφελούμενοι διαφοροποιούνται από τις εκάστοτε προτεραιότητες της υλοποιούμενης εκπαιδευτικής πολιτικής. Το νοιάξιμο για τις «σκιερές γωνιές» του κοινωνικού χώρου κάνει πιο φωτεινή τη μεγάλη εικόνα…

*εκπαιδευτικός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρότυπα σχολεία - η χρυσή φυλακή
Τα «πρότυπα» σχολεία που προβλέπει το νέο σ/ν για την εκπαίδευση είναι πισωγύρισμα. Πρόκειται για σχολεία, όπου θα φοιτούν «άριστα» παιδιά δεκτά κατόπιν εξετάσεων.
Πρότυπα σχολεία - η χρυσή φυλακή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σχολική αποτυχία και… Διαγωγή «Κοσμία»
Η μετατροπή του φαινομένου της σχολικής αποτυχίας σε μονοδιάστατο φαινόμενο μαθησιακής διαταραχής πετυχαίνει μόνο να δυσχεραίνει τον εντοπισμό των πραγματικών αιτιών της.
Σχολική αποτυχία και… Διαγωγή «Κοσμία»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τηλεκπαίδευση πέρα από την εικονική πραγματικότητα του ΥΠΑΙΘ
Πρόκειται για τα παιδιά του “τελευταίου θρανίου”. Εκείνους τους μαθητές που, έτσι κι αλλιώς, το αστικό σχολείο των πολλαπλών ταξικών φραγμών δεν τους προσφέρει χώρο και θέση.
Τηλεκπαίδευση πέρα από την εικονική πραγματικότητα του ΥΠΑΙΘ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το βάρος της αριστείας
Οι λέξεις έχουν τη σημασία τους, ειδικά όταν επαναλαμβάνονται. Η λέξη «αριστεία» είναι μία από αυτές, με σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις. Η χρήση της σχετίζεται κυρίως με την επιστήμη και ενίοτε με την τέχνη....
Το βάρος της αριστείας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης
Η ουσιαστική ενίσχυση και η αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για το υπουργείο Παιδείας και την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και πεδίο εφαρμογής πολιτικών με σαφές κοινωνικό...
Αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλήθειες και ψέματα για τις εξετάσεις στο Λύκειο
Τον ρόλο του μάντη των συμφορών έχουν αναλάβει εργολαβικά κάποιοι (φορείς, άτομα, ενώσεις) το τελευταίο διάστημα. Και δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν ούτε το ψέμα ούτε τη διαστρέβλωση, για να πείσουν ότι οι...
Αλήθειες και ψέματα για τις εξετάσεις στο Λύκειο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας