• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.2°C / 31.9°C
    3 BF
    35%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.9°C / 29.9°C
    3 BF
    38%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.0°C / 29.8°C
    3 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.2°C / 29.2°C
    2 BF
    38%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    4 BF
    47%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 26.8°C / 31.0°C
    0 BF
    47%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 24.5°C / 27.6°C
    0 BF
    24%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.7°C / 30.7°C
    3 BF
    38%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.0°C / 27.2°C
    5 BF
    57%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.8°C / 28.9°C
    1 BF
    34%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.4°C / 26.8°C
    2 BF
    41%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.8°C / 27.7°C
    2 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    88%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.7°C / 31.9°C
    3 BF
    22%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    31°C 26.5°C / 31.6°C
    3 BF
    31%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.2°C / 23.8°C
    5 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.4°C / 32.1°C
    2 BF
    20%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.3°C / 24.9°C
    3 BF
    48%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.5°C / 28.9°C
    3 BF
    59%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 28.0°C / 28.0°C
    0 BF
    39%

Οι τρεις σωματοφύλακες ή δεσμοφύλακες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης;

  • A-
  • A+

Οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ είχαν πάντα σημαντικό ρόλο στη λειτουργία των πανεπιστημίων. Το πρώτο παράδειγμα το έδωσε ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος Α΄ που το 1158 παρείχε προνόμια στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και το υποστήριξε ως κέντρο μάθησης ανεξάρτητο από την Εκκλησία. Το κίνητρο του Φρειδερίκου δεν ήταν ανιδιοτελές: οι λόγιοι της Μπολόνια νομιμοποίησαν τις αξιώσεις του σχετικά με τα αυτοκρατορικά δικαιώματα.

Στη σύγχρονη εποχή κυβερνήσεις ή οικονομικές ελίτ επηρεάζουν τα πανεπιστήμια μέσω χρηματοδότησης, ιδιωτικοποίησης και μηχανισμών ελέγχου. Επίσης παρατηρείται υφέρπουσα ιδιωτικοποίηση των δημόσιων πανεπιστημίων, έμμεση κρατική χρηματοδότηση των ιδιωτικών ιδρυμάτων και αναποτελεσματικότητα των διαδικασιών ελέγχου.

Στη συζήτηση που ακολουθεί, αντλούνται παραδείγματα από τα εκπαιδευτικά συστήματα της Βρετανίας και της Κύπρου, με τα οποία έχω ασχοληθεί εκτενώς. Τηρουμένων των αναλογιών, μπορεί να γίνουν συγκρίσεις με τα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα, καθώς αυτά αντιμετωπίζουν παρεμφερείς προκλήσεις (όπως η αναγνώριση των πτυχίων των κολεγίων).

Ξεκινώντας με τη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων στις παραπάνω χώρες, τα ετήσια δίδακτρα για προπτυχιακές σπουδές στα δημόσια βρετανικά και ιδιωτικά κυπριακά πανεπιστήμια κυμαίνονται από 9.000 ώς 12.000 ευρώ. Βέβαια, η πληρωμή διδάκτρων από τους φοιτητές σε ένα «δημόσιο» πανεπιστήμιο συνιστά μεταφορά του κόστους της εκπαίδευσης από το κράτος στους φοιτητές. Σημειωτέον ότι στη Βρετανία οι φοιτητές καλύπτουν το κόστος των διδάκτρων μέσω φοιτητικών δανείων, τα οποία έχουν παρόμοιο κόστος για το κράτος με την απευθείας επιχορήγηση των πανεπιστημίων, καθώς μόνο μέρος των δανείων αναμένεται να αποπληρωθεί.

Με αυτή την τακτική στη Βρετανία μαζί με τα δημόσια ιδρύματα χρηματοδοτούνται και τα ιδιωτικά, παρ’ όλο που έχει αποδειχθεί η σκανδαλώδης λειτουργία μερικών ιδιωτικών κολεγίων. Οπως αποκάλυψε ο Guardian το 2014, πολλοί φοιτητές ενός κολεγίου το αποκαλούσαν «ΑΤΜ» (μηχανή αυτόματης ανάληψης χρημάτων) γιατί μπορούσαν να λαμβάνουν δάνεια μέχρι 15.000 ευρώ ετησίως, ενώ στη συνέχεια δεν εμφανίζονταν για σπουδές. Ο κρατικός έλεγχος άρχισε καθυστερημένα με πρωτοβουλία κοινοβουλευτικής επιτροπής και όχι των αρμόδιων αρχών. Συνεπώς τέτοια συστήματα δανείων αποτελούν μια έμμεση, υφέρπουσα, κρατική χρηματοδότηση της ιδιωτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που απειλεί τη χρηματοδότηση των δημόσιων ιδρυμάτων, ειδικά όταν ένα κράτος εφαρμόζει μέτρα λιτότητας και μειώνει τις κρατικές επιχορηγήσεις.

Οσον αφορά τον έλεγχο των ιδρυμάτων, οι υπεύθυνες ευρωπαϊκές ή κρατικές αρχές θέτουν όρους για τη σωστή λειτουργία των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων. Ομως η ευρωπαϊκή οδηγία για τα κολέγια που λειτουργούν σε ένα κράτος-μέλος μέσω «δικαιόχρησης» ή «πιστοποίησης» πανεπιστημίων άλλων κρατών της Ε.Ε. είναι προκλητικά χαλαρή: το μόνο που οφείλει να υποβάλλει κάθε κολέγιο στις αρμόδιες αρχές του κράτους είναι στοιχεία σχετικά με τις υποδομές που διαθέτει για τα προσφερόμενα προγράμματα σπουδών. Αλλά εάν το κράτος δεν έχει τη δυνατότητα να εξετάσει κατά πόσο οι υποδομές είναι αυτές που χρειάζονται, εάν δέχεται πιέσεις από τους κολεγιάρχες για την αναγνώριση των ιδρυμάτων τους και εάν δεν αντιστέκεται σθεναρά σε τέτοιες πιέσεις, τότε ο έλεγχος είναι υποτυπώδης.

Η βολική νεοφιλελεύθερη απάντηση στα παραπάνω είναι ότι μέσω του ελέγχου του ιδρύματος από αρμόδια όργανα εξασφαλίζεται η ποιότητα σπουδών και ότι η απόδοση του πανεπιστημίου/κολεγίου αποδεικνύεται από την κατάταξή του σε συγκριτικούς πίνακες. Εφόσον ο έλεγχος είναι υποτυπώδης, η αφέλεια αυτής της λογικής είναι εμφανής. Επίσης είναι λίαν αποκαλυπτική η γνώμη του πρύτανη ενός από τα 10 πρώτα πανεπιστήμια στους διεθνείς πίνακες κατατάξεων, ο οποίος το 2010 έγραψε στον Guardian ότι οι παγκόσμιες κατατάξεις των πανεπιστημίων είναι άσκοπες αν αντιμετωπίζονται ως μέτρο απόδοσης ή επηρεάζουν τις επιλογές των φοιτητών.

Η σωστή λειτουργία ανεξάρτητων ελεγκτικών αρχών, σε συνεργασία με τα ίδια τα ιδρύματα, αποτελεί ίσως τη μόνη ελπίδα για μια ουσιαστική αναβάθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στην Ελλάδα πρέπει να αποφευχθούν τα λάθη που έχουν γίνει σε άλλες χώρες: χρειάζεται μάλλον ένας ακαδημαϊκός «Αρειος Πάγος», έναν φορέας άκρως αξιοκρατικός, δημοκρατικός και απελευθερωμένος από κάθε υποψία οικονομικών και άλλων συμφερόντων.

*Επίτιμος καθηγητής του University College London και ομότιμος καθηγητής του King’s College London. Τέως κοσμήτορας του King’s College, μέλος του Κυπριακού Συμβουλίου Αναγνώρισης Τίτλων Σπουδών (αντιστοίχου του ΔΟΑΤΑΠ), της Επιτροπής Αξιολόγησης Ιδιωτικών Πανεπιστημίων του υπ. Παιδείας της Κύπρου και της Διοικούσας Επιτροπής του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου.

Η εκτενής έκδοση του άρθρου είναι αναρτημένη στην ιστοσελίδα της «Εφ.Συν.»

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανελλαδικές εξετάσεις - Μια ματιά από μακριά
Με βάση τις τελευταίες εξαγγελίες του υπουργού Παιδείας, αναπτύσσεται ο προβληματισμός σχετικά με το μέλλον των πανελλαδικών εξετάσεων και το σύστημα που θα τις αντικαταστήσει. Κανείς φυσικά δεν αναφέρεται...
Πανελλαδικές εξετάσεις - Μια ματιά από μακριά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
Συζητήσεις επί συζητήσεων για το ζήτημα του ασύλου θέτουν στο επίκεντρο τόσο τη σημασία του όσο και τη χρησιμότητα ή μη για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, αλλά και για την ίδια την κοινωνία.
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παιδεία και άσυλο
Η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα καταργήσει το πανεπιστημιακό άσυλο για να καταπολεμήσει τη βία και ανομία στα Πανεπιστήμια. Η παραπάνω δήλωση είναι προβληματική για συγκεκριμένους λόγους.
Παιδεία και άσυλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ατέρμων και αναποτελεσματική συζήτηση για το «Πανεπιστημιακό Ασυλο»
Τα Πανεπιστήμια, εκτός από ορισμένες εποχές που λειτουργούσαν ως παροχή Γνώσης σε καθορισμένη κατεύθυνση, όπως π.χ. στο Βυζάντιο, το οποίο δεν διακρινόταν καθόλου για την πρόοδό του στις επιστήμες, ήταν χώροι...
Η ατέρμων και αναποτελεσματική συζήτηση για το «Πανεπιστημιακό Ασυλο»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η τσουχτερή αγορά των μεταπτυχιακών
Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν προχώρησε ακόμη σε ουσιώδεις πρωτοβουλίες στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ουσιώδεις: τέτοιες που να συνιστούν ξεκάθαρη αλλαγή προσανατολισμού. Στο επίπεδο της ρητορικής,...
Η τσουχτερή αγορά των μεταπτυχιακών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με αλλεπάλληλους «εκσυγχρονισμούς» κατεδαφίζεται η Ανώτατη Εκπαίδευση
Η νέα «μεταρρύθμιση» της Ανώτατης Εκπαίδευσης, που ανέλαβε να διεκπεραιώσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝ.ΕΛΛ., αν δεν αποτραπεί από τις μαχόμενες δυνάμεις του Πανεπιστημίου με τη στήριξη της καθημαγμένης κοινωνίας,...
Με αλλεπάλληλους «εκσυγχρονισμούς» κατεδαφίζεται η Ανώτατη Εκπαίδευση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας