Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ζήτω το κράτος;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ζήτω το κράτος;

  • A-
  • A+

Είναι γνωστό πως ο Ρόναλντ Ρίγκαν εκδήλωνε την απέραντη σοφία του μέσα από αποφθέγματα, που έμελλε να γίνουν διάσημα. Ενα από αυτά ισχυριζόταν το εξής: Οι δέκα πιο επικίνδυνες λέξεις στην αγγλική γλώσσα είναι, «Γεια σας, είμαι από την κυβέρνηση και είμαι εδώ για να βοηθήσω». Το γεγονός πως οι λέξεις και στα αγγλικά δεν είναι δέκα, αλλά δώδεκα (ο Ρίγκαν μετρούσε το I’m ως μία λέξη), είναι το λιγότερο.

Το σημαντικό είναι πως το μήνυμα ελήφθη ισχυρά.

Με το «απελευθερωμένο» κεφάλαιο σημαιοφόρο η κοινωνία θα προχωρούσε μπροστά. Ο Μαντεβίλ υιοθετούνταν στην κυριολεξία: τα ιδιωτικά βίτσια ήταν οι δημόσιες αρετές. Η απληστία το πιο αποτελεσματικό κίνητρο – με τον χρηματοπιστωτικό τομέα να υλοποιεί αυτή την ιδέα στο ακέραιο.

Βέβαια, όσοι είχαν μάτια έβλεπαν πως το κράτος κάθε άλλο παρά μίκραινε. Η συρρίκνωση αφορούσε μόνο τον κοινωνικό τομέα. Ο ίδιος ο Ρίγκαν εφάρμοσε ένα πρωτοφανές πρόγραμμα στρατιωτικού κεϊνσιανισμού, με τεράστιες δαπάνες για εξοπλισμούς αδιαφορώντας πλήρως για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις. Οι νεοφιλελεύθεροι πάντοτε προτάσσουν τα ελλείμματα και τα χρέη προκειμένου να συνετίσουν την τεμπέλικη και «εξαρτημένη από επιδόματα» εργατική τάξη – ποτέ την General Motors.

Ειδικά στις περιόδους κρίσεων κανείς εχέφρων νεοφιλελεύθερος δεν αρνείται την έκτακτη και απεριόριστη συμβολή του άχρηστου κράτους. Ούτε πτοείται από το γεγονός πως κάθε λίγο και λιγάκι, όπως καλή ώρα με τον κορονοϊό, ο λεβέντης ιδιωτικός τομέας, αφού γίνει ρόμπα, αποσύρεται, ανοίγοντας δρόμο για την αντιμετώπιση όλων των σοβαρών ζητημάτων στο κράτος – ακόμη και στο, πραγματικά σκανδαλωδώς ανεπαρκές, ελληνικό.

Μην έχουμε καμιά αμφιβολία. Αν δεν υπάρξει –πώς, δεν ξέρω– μια τεράστια κινητοποίηση των κατώτερων τάξεων της κοινωνίας, το κλισέ της εποχής «τίποτε δεν θα είναι όπως πριν» θα αποδειχτεί άλλη μία μπαρούφα – αυτή τη στιγμή το μόνο που μπορούμε να προβλέψουμε είναι μια ακόμη πιο κανιβαλική κατάσταση μετά: ίδια και χειρότερη.

Οσοι ελπίζουν πως ο καπιταλισμός θα «λογικευτεί, όπως στα τριάντα ένδοξα μεταπολεμικά χρόνια», δεν κατανοούν τους πολιτικούς όρους της «κεϊνσιανής συναίνεσης», κανένας εκ των οποίων δεν πληρούται σήμερα – το αντίθετο!

Γι’ αυτό και δεν υπάρχει πιθανότητα αποτελεσματικής αντίστασης που δεν έχει σαφή αντικαπιταλιστικό χαρακτήρα. Πολύ περισσότερο που οι πλανητικές διακινδυνεύσεις της εποχής κάνουν επείγουσες ριζικές και (κεντρικά;) σχεδιασμένες παρεμβάσεις κολοσσιαίας κλίμακας.

Οποιος πιστεύει πως η αγορά θα αποτρέψει την κλιματική κατάρρευση ή θα μας προστατέψει από την επόμενη, ίσως πολλαπλάσια θανάσιμη, πανδημία ας συνεχίσει να θεωρεί τον εαυτό του σοβαρό άνθρωπο – anything goes, άλλωστε.

Ξέρω πώς ακούγονται αυτά τα «αντικαπιταλιστικά». Δεν πειράζει. Ας ελπίσουμε, απλώς, πως δεν θα αναδείξει τον «ρεαλισμό» τους μια εκτεταμένη πλανητική «Αποκάλυψη».

Θέλω, όμως, να βάλω και μια ειδικά ελληνική διάσταση στο συζητούμενο θέμα. Παίρνω αφορμή από τον τρόπο που το θέτει, με ιδιαίτερη επιμονή μάλιστα, ο Γιώργος Γιαννουλόπουλος, από αυτήν εδώ τη στήλη. Λέει, λοιπόν ο Γιαννουλόπουλος: Καλά και δίκαια όλα τούτα για τον νεοφιλελευθερισμό και τις πομπές του, αρκεί να μην ξεχνάμε πως στην Ελλάδα η κρίση οφειλόταν περισσότερο στο άθλιο ελληνικό κράτος. Οποιος δεν μιλάει γι’ αυτό, απλώς υπεκφεύγει και παραπλανά.

Η τοποθέτηση αυτή έχει σωστά και λάθη, νομίζω. Το ότι το ελληνικό κράτος είναι άθλιο δεν αμφισβητείται. Η αθλιότητά του συνίσταται, εν πολλοίς, πράγματι στο ότι υπηρετεί όχι το δημόσιο συμφέρον, αλλά ιδιώτες και συντεχνίες. Μόνο που οι κυριότερες συντεχνίες –χωρίς να εξαιρούνται αυτές που έχει στο μυαλό του ο Γιαννουλόπουλος– είναι οι τραπεζίτες, οι εφοπλιστές και όλα τα ανφάν-γκατέ της άρχουσάς μας τάξης.

Αλλωστε, μέσα μπήκαμε από τις αεροθαλασσοδαπάνες υπέρ αυτών και από τη φοροκλοπή των ίδιων και των φιλικών τους εύπορων στρωμάτων – σήμερα που μιλάμε, το 82% των άμεσων φορολογικών εσόδων προέρχεται από μισθωτούς και συνταξιούχους, ενώ τα 2/3 των συνολικών είναι έμμεσοι, άρα πάλι αυτοί τους πληρώνουν.

Ακόμη, ας σημειωθεί πως η Ελλάδα, που σύμφωνα με κάποιους δεν είχε ποτέ νεοφιλελευθερισμό, είναι από τη δεκαετία του ’90, κυρίως μετά τον Σημίτη, ευρωπαϊκή πρωταθλήτρια στις ιδιωτικοποιήσεις και καμάρι του κόσμου της «ευελιξίας» – ήδη πολύ πριν από την κρίση.

Η Αριστερά, λοιπόν, καλώς μιλάει για νεοφιλελευθερισμό και στην Ελλάδα – ειδικά τώρα που μπορεί να επίκειται ακόμη μεγαλύτερη κοινωνική ζουγκλοποίηση.

Να μην παρεξηγηθώ, όμως: δεν πιστεύω πως η λύση είναι το «κράτος». Η λύση βρίσκεται σε συλλογικές πρακτικές που, εν πολλοίς, μένει ακόμη να ανακαλύψουμε. Πρόκειται για επιτακτική απαίτηση. Ή τα πράγματα δεν θα πάνε καθόλου καλά. Σε αυτό, όμως, θα επανέλθω.

*εκπαιδευτικός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Παρένθεση ή στροφή;
Θα επιβάλει το δυσθεώρητο οικονομικό κόστος της πανδημίας -με άγνωστη μεταβλητή ένα δεύτερο κύμα το φθινόπωρο- τη στροφή των ΗΠΑ αλλά και της Ε.Ε. προς έναν κρατικό παρεμβατισμό στην οικονομία;
Παρένθεση ή στροφή;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική διαχείριση της κοινωνικής κατάρρευσης
Σε τι διαφέρουν οι επιδοτήσεις του Τραμπ στα νοσοκομεία, τα οποία φρόντισαν να απολύσουν εργαζόμενους, από τους ύμνους του κ. Μητσοτάκη για το Δημόσιο Σύστημα Υγείας το οποίο όμως προσπαθεί να το μετατρέψει σε...
Η πολιτική διαχείριση της κοινωνικής κατάρρευσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
• Ω, αιώνια νύχτα, πότε θα τελειώσεις; • Σύντομα, σύντομα ή ποτέ
Οσους αποδιοπομπαίους τράγους και να βρούμε, όσους βαρβάρους και να στιγματίσουμε, δεν αλλάζει το γεγονός ότι το τέλος του πραγματισμού, όπως το ξέραμε, έρχεται.
• Ω, αιώνια νύχτα, πότε θα τελειώσεις; • Σύντομα, σύντομα ή ποτέ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
Οταν κατακάτσει η σκόνη από την υγειονομική κρίση, είναι σίγουρο ότι θα εμφανιστεί ένα άλλο «φυσιολογικό» το ίδιο επώδυνο με το προηγούμενο και γι’ αυτό οι κυρίαρχες ελίτ αποφεύγουν να το περιγράψουν. Ο...
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανδημία και κοινωνική εξέλιξη
Διαβάζω τα κείμενα και μελετώ τις επιστημονικές αναλύσεις και τις πολιτικές θέσεις σχετικά με την τωρινή πανδημία στη διεθνή πολιτική δημόσια σφαίρα. Το κείμενο του φίλου μου και κορυφαίου διανοούμενου της...
Πανδημία και κοινωνική εξέλιξη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας