Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Βιοποικιλότητα και πανδημίες
© Elekes Zsolt | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Βιοποικιλότητα και πανδημίες

  • A-
  • A+

Συμβιώνουμε σε έναν πλανήτη, τον μοναδικό κατοικήσιμο του ηλιακού μας συστήματος, με άλλους 14.000.000 οργανισμούς τουλάχιστον. Στη σύντομη ιστορία του πλανήτη Γη, από τότε που εμφανίστηκαν οι πρώτες μορφές ζωής πριν από 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια, εκτιμάται ότι πέρασαν πάνω από 5 δισεκατομμύρια είδη τα οποία είτε εξαφανίστηκαν είτε εξελίχθηκαν.

Κοινό χαρακτηριστικό όλων των οργανισμών ήταν και είναι η ανάγκη για διαιώνιση του είδους τους. Ετσι, το καθένα προσαρμόστηκε σε ένα περιβάλλον που να του εξασφαλίζει τις καλύτερες συνθήκες για τον σκοπό του. Οταν οι συνθήκες στο περιβάλλον του γίνονταν πιο ευνοϊκές, το είδος αυτό άκμαζε και πολλαπλασιαζόταν. Οταν, αντίθετα, οι συνθήκες γίνονταν δυσμενείς, είτε ανέπτυσσε μηχανισμούς προσαρμογής είτε εξαφανιζόταν. Την τύχη της προσαρμογής ή της εξαφάνισης καθόριζε η βιαιότητα των αλλαγών και ο διαθέσιμος χρόνος.

Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει πολύ μικρό παρελθόν επάνω στον πλανήτη. Στη σημερινή μορφή του δεν έχει ιστορία περισσότερη από 200.000 χρόνια. Σε αυτά τα ελάχιστα πρόσφατα δευτερόλεπτα της Αιωνιότητας έδειξε μια εξαιρετική ικανότητα προσαρμογής και επέκτασης. Αν και ο ίδιος ως οργανισμός δεν έχει ιδιαίτερες άμυνες, έχει αναπτύξει στο έπακρο το μεγάλο του όπλο: τη λογική!

Με αυτήν την ικανότητά του άρχισε σιγά σιγά να εκμεταλλεύεται και να κυριαρχεί στα υπόλοιπα είδη ζωής. Σταδιακά άρχισε να επιλέγει και να διαμορφώνει ο ίδιος τους οικοτόπους του, εκτοπίζοντας τα ανταγωνιστικά είδη, αφανίζοντας τα επιβλαβή για την επέκτασή του, αναπτύσσοντας μεθόδους και τεχνολογίες καταστροφής των εχθρών του. Παρενέβη ακόμα και στον γενετικό κώδικά τους, μεταλλάσσοντάς τα και δημιουργώντας νέα είδη κατά παραγγελία.

Αυτή η επικράτηση τον ώθησε σε πληθυσμιακή έκρηξη δημιουργώντας ταυτόχρονα μια σειρά από παρενέργειες: άρχισε να συνωστίζεται σε περιορισμένους οικοτόπους (μεγαλουπόλεις), να εξαντλεί τους φυσικούς πόρους, να αδυνατεί να διαχειριστεί τα απόβλητά του και τελικά να αλλάζει το ίδιο το κλίμα στον πλανήτη που τον φιλοξενεί!

Η ανάγκη του για περισσότερη επέκταση τα τελευταία χρόνια, είτε για παραγωγή τροφής είτε για κατοίκηση, τον ωθεί στο να διεισδύσει βίαια στο περιβάλλον πέριξ του. Η βιαιότητα αυτή τον φέρνει σε ευθεία σύγκρουση με τα είδη που εκτοπίζει από τους φυσικούς, δικούς τους οικοτόπους.

Ωστόσο, αυτή η βίαιη διείσδυση δεν συμβαίνει πάντα αναίμακτα για τον άνθρωπο–εισβολέα. Μια τέτοια περίπτωση που αφάνισε εκατομμύρια ανθρώπους ήταν η πανώλη. Πρόκειται για έναν μικροοργανισμό (βακτήριο) που συμβιώνει σχετικά ανώδυνα με τα τρωκτικά (σκίουρους). Οταν όμως ήρθε σε επαφή με τον άνθρωπο που δεν είχε προσαρμοστεί στη συμβίωση μαζί του, κατέστη φονικός!

Πιο πρόσφατα είχαμε την επέλαση και την απώλεια χιλιάδων ζωών από τη γρίπη των πτηνών και τη γρίπη των χοίρων.

Η πανδημία που βιώνει αυτές τις μέρες ο πλανήτης μας, αυτή που προκαλεί ο SARS-CoV2, είναι ακόμα μια χαρακτηριστική περίπτωση. Η μετάδοση του ιού από τις νυχτερίδες ή τον παγκολίνο, για πρώτη φορά στον άνθρωπο, οφείλεται στο γεγονός ότι εισβάλαμε στο περιβάλλον τους και θελήσαμε να το κατακτήσουμε.

«Η διαδικασία που οδηγεί ένα μικρόβιο, έναν ιό, από έναν πληθυσμό σπονδυλωτών –όπως οι νυχτερίδες– μέχρι τον άνθρωπο είναι πολύπλοκη, αλλά προκαλείται από τον άνθρωπο… καθώς οι ανθρώπινες ενέργειες δημιουργούν την ευκαιρία στα μικρόβια να πλησιάσουν τους ανθρώπινους πληθυσμούς», λέει η Anne Larigauderie, εκτελεστική γραμματέας της Διακυβερνητικής Πλατφόρμας του ΟΗΕ για τη Βιοποικιλότητα (IPBES).

Ο σεβασμός στη βιοποικιλότητα και η κατανόηση ότι το ανθρώπινο είδος είναι μόνο ένας κρίκος στη μακραίωνη αλυσίδα της ζωής μπορεί να μας γλιτώσει στο μέλλον από την αυτοκαταστροφή.

*Βουλευτής Λακωνίας ΣΥΡΙΖΑ, τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης ΣΥΡΙΖΑ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάμε για Κατάρρευση;
Ουσιαστικό ερώτημα: θα επιλέξουμε σαν ανθρωπότητα συνειδητά την Αποανάπτυξη ή ασυνείδητα θα πάμε για Κατάρρευση κοινωνικών και οικολογικών συστημάτων;
Πάμε για Κατάρρευση;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γάτα στο παράθυρο
Οσες ώρες δεν κοιμόταν κοίταζε τη ζωή της αυλής από τα παράθυρα. Από εκεί κοιταζόταν με τις γάτες της αυλής και έναν ερωτύλο αλανιάρη γάτο της γειτονιάς. Οσο κι αν την πολιόρκησε ο καημένος, μόνο πίσω από το...
Γάτα στο παράθυρο
ΑΠΟΨΕΙΣ
H λιτή αφθονία δεν είναι θέμα για σπέκουλα
Πολλή κουβέντα έγινε τις τελευταίες μέρες, με αφορμή την αναφορά του Αλέξη Τσίπρα στην κοινωνία της «ολιγαρκούς αφθονίας». Θα πρέπει όποιος αναφέρεται σε αυτή να φροντίζει οι πολιτικές του πράξεις να...
H λιτή αφθονία δεν είναι θέμα για σπέκουλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι προκλήσεις της επόμενης μέρας
Το γεγονός ότι οι Ελληνες εμπιστεύτηκαν με την ψήφο τους, τρία χρόνια πριν, να τους οδηγήσει στη μετά τα μνημόνια εποχή μια κυβέρνηση που δεν συμμετείχε στο… πάρτι της κερδοσκοπίας και της διαφθοράς είναι η...
Οι προκλήσεις της επόμενης μέρας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θέλουμε διαφορετικές δομές
Ζούμε σε δύσκολες συνθήκες, κάποιοι από μας σε τραγικές συνθήκες. Ζούμε την εποχή της ανεξέλεγκτης «αγοράς», της αφθονίας της «προσφοράς» αλλά και της αδυναμίας «ζήτησης» βασικών αγαθών, από πολλούς. Ζούμε...
Θέλουμε διαφορετικές δομές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αβολες αλήθειες για βολικά παραμύθια ανάπτυξης
Το πρόγραμμα εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στην Ηπειρο απειλεί τα Ζαγοροχώρια, τον Εθνικό Δρυμό Βίκου-Αώου και τουλάχιστον δέκα περιοχές Natura, υποστηρίζουν επιστήμονες του WWF Ελλάς και της Greenpeace...
Αβολες αλήθειες για βολικά παραμύθια ανάπτυξης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας