Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
• Ω, αιώνια νύχτα, πότε θα τελειώσεις; • Σύντομα, σύντομα ή ποτέ
© Meisuseno | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

• Ω, αιώνια νύχτα, πότε θα τελειώσεις; • Σύντομα, σύντομα ή ποτέ

  • A-
  • A+

Κι όμως, μέσα στο ζοφερό άμεσο μέλλον, υπάρχει ελπίδα. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι οι τρομακτικές αλλαγές στο κοινωνικό μας είναι που έρχονται τους επόμενους μήνες, δεν θα ανοίξουν δρόμους για άλλες συνειδήσεις. Το τέλος του «πραγματισμού», του κυρίαρχου στον δημόσιο λόγο κοινωνικού ρεύματος που βασίζεται στον ατομοκεντρικό ωφελιμισμό, έρχεται.

Για τον «πραγματιστή», η ζωή θα πρέπει να εξηγείται με ατομικά στοιχεία, όπως κίνητρα, φιλοδοξίες, σχέδια ζωής, και δεν θα πρέπει να είναι προσκολλημένη στο παρελθόν. Το σημαντικότερο είναι ότι η «αλήθεια» θα πρέπει να απελευθερωθεί από την πειθαρχία της λογικής σκέψης, την οποία ονομάζει «ιδεολογία», «ουτοπία», «ιδεοληψία». Για την ακρίβεια κάθε σκέψη είναι εχθρός του πραγματισμού, αν δεν έχει αντικείμενο την αναπαραγωγή του «πραγματικού», αν δεν είναι σκλάβα των πραγμάτων, αν δεν είναι αλυσοδεμένη στην πραγματικότητα, αν δεν αντιγράφει δουλικά το πρωτότυπο που έχει μπροστά της.

Η πρώτη μεγάλη ρήξη με τον «πραγματισμό» έγινε στην αρχή της κρίσης, όταν το τσόφλι προστασίας του, η υπερρεαλιστική κατάσταση της θεοποίησης της εικόνας, του περιτυλίγματος, του φαίνεσθαι, γκρεμίστηκε σαν πύργος από τραπουλόχαρτα, μόλις ήρθε το τέλος της εποχής της πλήξης.

Και τώρα ο βασιλιάς «πραγματισμός» είναι γυμνός, μπροστά μας. Τόσο γυμνός που όλοι τον βλέπουμε καθαρά, χωρίς τα φανταχτερά ρούχα της διαφήμισής του, όπως πριν. Γυμνός σε όλους. Στον επιχειρηματία που καταλαβαίνει ότι ο θάνατος του εμποράκου δεν είναι μόνο θεατρικό, αλλά η πραγματικότητα που έχει εγκλωβιστεί, η πραγματικότητα που εξυμνούσε. Στον εργαζόμενο που βλέπει ότι το να κοιτά την πάρτη του θα τον οδηγήσει σε μισθό πείνας, στην ανεργία, σε ανύπαρκτη σύνταξη.

Οσους αποδιοπομπαίους τράγους και να βρούμε, όσους βαρβάρους και να στιγματίσουμε, δεν αλλάζει το γεγονός ότι το τέλος του πραγματισμού, όπως το ξέραμε, έρχεται.

Σε περιόδους κοινωνικής αναταραχής, οι ατομικές συνειδήσεις αναγκάζονται και αποκτούν έντονη αλληλοδιείσδυση. Αλλωστε ο άνθρωπος είναι μέλος μιας κοινωνίας και όχι μοναχικό ζώο. Τότε ακριβώς ο ατομικιστικός ωφελιμισμός μπορεί να υποχωρήσει (παρά τη θέλησή του) μπροστά στην κοινωνική δικαιοσύνη. Η ατομική δράση χάνει έδαφος μπροστά στην αδελφότητα και όσοι σκέφτονται τον εαυτό τους και μόνο γίνονται από θύτες θύματα της νέας πραγματικότητας που τους έχει υπερβεί, μιας νέας πραγματικότητας όχι μόνο ως αποτελέσμα μιας ιστορικής νομοτέλειας, αλλά ως συνειδητοποίηση συνέπεια δράσης. Γι’ αυτό έχει σημασία, στο πέρασμα αυτής της εποχής, να μη δεχόμαστε καμία κοινωνική αποστασιοποίηση, έχει σημασία να κρατάμε τη φλόγα ενός άλλου δρόμου.

*Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου, περιφερειακός σύμβουλος Βορείου Αιγαίου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
Οταν κατακάτσει η σκόνη από την υγειονομική κρίση, είναι σίγουρο ότι θα εμφανιστεί ένα άλλο «φυσιολογικό» το ίδιο επώδυνο με το προηγούμενο και γι’ αυτό οι κυρίαρχες ελίτ αποφεύγουν να το περιγράψουν. Ο...
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τοξικοί δογματισμοί
Εάν ο κόσμος όλος είναι μια σκηνή, όπως είπε ο Σέξπιρ, σε αυτή την πραγματικότητα που διαμόρφωσε αιφνιδίως η πανδημία σε όλον τον πλανήτη, με τη στάση μας επιλέγουμε ρόλο στη «σκηνή».
Τοξικοί δογματισμοί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί τοπογραφίας κοινωνικά σημαντικών ζητημάτων
Πολλές ανατρεπτικές ιδέες στην Ιστορία ενσωματώθηκαν εν τέλει στην κυρίαρχη ιδεολογία αφού πρώτα αποψιλώθηκαν από τα διαταρακτικά, δύσπεπτα ή συγκρουσιακά τους στοιχεία.
Περί τοπογραφίας κοινωνικά σημαντικών ζητημάτων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ζήτω το κράτος;
Οσοι ελπίζουν πως ο καπιταλισμός θα «λογικευτεί, όπως στα τριάντα ένδοξα μεταπολεμικά χρόνια», δεν κατανοούν τους πολιτικούς όρους της «κεϊνσιανής συναίνεσης», κανένας εκ των οποίων δεν πληρούται σήμερα – το...
Ζήτω το κράτος;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η μέθοδος του ευρήματος του Μνημονίου
Κατά τη διάρκεια του δίμηνου –λόγω κορονοϊού– υποχρεωτικού εγκλεισμού στο σπίτι, ερευνώντας τις ψηφιοποιημένες από τη Βουλή των Ελλήνων εφημερίδες των δύο περασμένων αιώνων, πρόσεξα το παρακάτω ανυπόγραφο...
Η μέθοδος του ευρήματος του Μνημονίου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο... όμηρος της διπλανής πόρτας
Η λέξη «κρίσις» είναι από τις πλέον οικείες στις επιστήμες. Η φιλοσοφία, η ιατρική, η νομική και η οικονομική επιστήμη τη χρησιμοποιούν για να...
Ο... όμηρος της διπλανής πόρτας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας